اخبار آرشیوی

گروه سیاسی«نسیم» - آرزو نوروزجم: بعد از چندماه از روی کار آمدن دولت یازدهم، گروه‌های مختلف سیاسی بویژه احزاب اصلاح‌طلب مطالبات سیاسی را از دولت کردند که یکی از آنها شروع به کار مجدد خانه احزاب بود؛ در این شرایط اولین انتقادی که از سوی چهره‌های حزبی مطرح شد مسأله تکثر احزاب اصلاح‌طلب در جریان فعالیت‌های حزبی کشور بود؛ فعالین سیاسی تکثر احزاب اصلاح‌طلب با تعداد اعضای شورای مرکزی محدود را با هدف برخی اغراض سیاسی تحلیل کردند و معتقدند این موضوع در انتخابات خانه احزاب تأثیرگذار است و طیف اصلاحات با این شگرد، به دنبال غلبه بر رقبای سیاسی خود هم در انتخابات شورای مرکزی خانه احزاب و هم بر فضای سیاسی کشور هستند. تعدد و تکثر احزاب در ایران را باید در دوران اصلاحات جستجو کرد که با رویکرد و شعار توسعه سیاسی اتفاق افتاد و در آن دوره دولت در راستای سیاست‌های خود در زمینه توسعه سیاسی طرحی را با عنوان خانه احزاب برای ساماندهی موضوعات صنفی احزاب کشور تأسیس و راه‌اندازی کرد و در همین دوره بود که تکثر احزاب برای احیای مجموعه‌ موسوم به «خانه احزاب» در دولت اصلاحات پایه گذاری شد. احزاب در این دوره به گونه‌ای رشد می‌کنند که طبق آمار پورتال رسمی وزارت کشور" در پایان دولت اصلاحات تعداد احزاب رسمی مجوزدار به 156حزب می‌رسد. برخی از کارشناسان سیاسی معتقدند صدور مجوزهای متعدد برای احزاب در دوران اصلاحات برای غلبه این جریان بر رقبای سیاسی خود در مجموعه خانه احزاب بود، در همین راستا اسدلله بادامچیان که سابقه حضور در جلسات شورای مرکزی خانه احزاب را دارد درخصوص علت رشد احزاب در دوره اصلاحات می‌گوید: «تکثر احزاب برای این بود که جریان اصلاح طلب بتواند در فرآیند انتخابات‌ها مانند انتخابات خانه احزاب رأی کسب کند». آمارهای رسمی وزارت کشور از اوج گیری افزایش احزاب سیاسی در دوره اصلاحات حکایت می‌کندو صدور مجوز برای تعداد 156 حزب از وزارت کشور در دولت اصلاحات را نشان می‌دهد, بدین ترتیب بیشترین تعداد پروانه‌های صادر شده برای تشکل‌های سیاسی به ترتیب مربوط به سال‌های 77، 79 و 80 یعنی سه سال از اولین دولت اصلاحات است. محمدنبی حبیبی دبیرکل حزب مؤتلفه در این باره می‌گوید: «در دوره اصلاحات و تشکیل خانه احزاب یک سری احزاب تاسیس کردند - البته تاکید می‌کنم این احزاب تشکیل نشد بلکه آن را درست کردند - و رفتند از افرادی که متمایل به خودشان بودند مثلا 3، 4 یا 5 نفر و یا در بعضی موارد اعضای یک خانواده تقاضای تشکیل حزب دادند؛ که در حال حاضر شاهدیم در حدود 250 حزب از سوی وزارت کشور مجوز دارند. اصلاح‌طلبان این اهرم را به دست گرفتند تا بتوانند در مجامعی که قرار است با رأی‌گیری انتخاباتی انجام شود رأی اصلاح‌طلبان غلبه داشته باشد». نظرات زیادی در خصوص تغییر روند صدور پروانه برای احزاب مطرح است اما در شرایط حاضر به نظر کارشناسان تطهیر و پالایش احزاب حتی در روند تجدیدنظر صدور پروانه فعالیت می‌تواند از این رشد بی رویه بکاهد چراکه بسیاری از احزاب فعالیت‌شان تنها محدود به ایام انتخابات است و کاکردی جز این ندارند؛ احمد بخشایش، عضو کمیسیون ماده 10 احزاب در رابطه با تعداد احزاب در ایران و کارکردهای آنها چندی پیش در گفتگو با «نسیم» اظهار داشت: «اکنون در ایران 238 حزب ثبت شده داریم که نیمی از این‌ها فعال و نیمی دیگر نیمه فعال‌اند اما مجوز دارند؛ این بدین معنی است که هم مجمع عمومی و هم شورای مرکزی دارند ولی بیشتر در ایام انتخابات و صدور بیانیه فعال هستند؛ ما در ایران تنها 25 حزب کاملأ فعال داریم». با تأکید فعالین سیاسی، پالایش احزاب در ایران باید طوری سامان یابد که در نهایت تعداد محدودی از احزاب که در عرصه فعالیت‌های حزبی فعالیت می‌کنند باقی بمانند؛ احمد بخشایش، عضو کمیسیون ماده 10 احزاب معتقد است؛ «تعدد احزاب ضرر ندارد ولی احزاب باید پالایش شوند زیرا ناکارآمدی این تعداد حزب مضر است». اما در حالی که در کشورهای مدعی دموکراسی تعداد احزاب حاکم به 2 تا 10 عدد می‌رسد، بسیاری از کارشناسان تکثر بیش از اندازه احزاب برای فضای سیاسی کشور مضر و این امر را ناشی از نبود یک لایحه مدون و وجود یک خلأ اساسی در قانون احزاب می‌دانند. حمیدرضا ترقی، عضو حزب موتلفه نیز در همین زمینه در گفتگو با «نسیم» می‌گوید: «در قانون قبلی و همچنین قانون فعلی هیچ اشاره‌ای به مبنای قانونی احزاب نشده است. قطعأ اگر قانون احزاب مدون بود و وزن و فعالیت احزاب را به درستی روشن می‌کرد ما مانند اوایل انقلاب با مشکل وجود حدود 200 حزب مواجه نمی‌شدیم». وی همچنین معتقد است: «اصلاح طلبان با صدور تعداد زیاد پروانه برای احزاب قصد تسلط بر امور احزاب را داشتند؛ بسیاری از احزاب موجود فقط در حد یک اسم هستند و فعالیت آنها محدود به زمان انتخابات می‌شود و بعد از فروکش کردن تب انتخابات فعالیت آنها نیز تعطیل می‌شود». با وجود اینکه حزب در نظام سیاسی هر کشوری نشان از قدرت و دموکراتیک بودن نظام سیاسی آن کشور دارد و تعداد احزاب فعال موجود در کشور تأثیرگذاری قابل ملاحظه‌ای در نتایج انتخابات‌ها دارد؛ شاید درصورت اصلاح قانون احزاب و تدوین پیش نویس لایحه احزاب، بتوان از توسعه احزاب کم وزن که در حد یک استان نیز فعالیت ندارند ولی در حد کل کشور می‌خواهند تصمیم گیری کنند، جلوگیری کرد. امروز به عقیده برخی کارشناسان برای تحقق دموکراسی مانند قوانین رایج در دنیا باید به سمت ساماندهی احزاب و رشد احزابی مؤثر در امور مهم کشور رفت و از ترویج اسم و رسم از سوی برخی احزاب با هدف تصاحب قدرت جلوگیری کرد که این امر مستلزم پر شدن خلاء‌های قانونی برای میزان عملکرد و فعالیت احزاب است. تاثیر گذاری احزاب بر مسائل حساس کشور از جمله انتخابات‌ها و وجود مشکلات بسیار در روند تأسیس احزاب مختلف و پر ضرر بودن وجود تعداد بالای احزاب؛ بسیاری از ناظران سیاسی را بر این عقیده کرده است که یک خلأ بزرگ در قانون احزاب وجود دارد ولی در پیش نویس قانون جدید احراب لحاظ نشده و مورد بی توجهی قرار گرفته است. سکوت و تعلل مجلس و کمیسیون‌های مربوطه به این خلأ قانونی می‌تواند موجب افزایش خسران آن هم در شرایطی که در آستانه ورود به فضای انتخابات دهمین دوره مجلس شورای اسلامی هستیم، باشد.