تأمین کالاهای اساسی تا پایان سال ادامه دارد؛ حتی با توقف پروازهای خارجی
با وجود تداوم تنش در تنگه هرمز، کاهش تردد کشتی‌های تجاری در این آبراه و محدودیت‌های ارتباطات هوایی ایران، شواهد و اظهارات مسئولان در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد زنجیره تأمین کالاهای اساسی کشور همچنان فعال است و تاکنون نیازی به برداشت از ذخایر راهبردی ایجاد نشده است.
نسیم‌آنلاین: در کنار موجودی کالا در بنادر و انبارها، ادامه واردات از مسیرهای دریایی، ریلی و زمینی و همچنین پیش‌بینی تأمین ارز تا پایان سال، از مهم‌ترین پشتوانه‌های استمرار روند تأمین کالاهای اساسی عنوان شده است.
تأمین کالاهای اساسی بدون استفاده از ذخایر راهبردی
علی تیموری، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت جهاد کشاورزی، ۲۸ مردادماه اعلام کرد که در جریان جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه، تأمین نهاده‌ها و کالاهای اساسی ادامه داشته و برای تأمین نیاز کشور نیازی به استفاده از ذخایر راهبردی وجود نداشته است.
به گفته تیموری، از حدود ۱۴ میلیون تن واردات مورد نیاز کشور، حدود ۱۰ میلیون تن از طریق مسیرهای دریایی و ریلی و کشورهای حاشیه دریای خزر تأمین می‌شود و در کالاهایی مانند گندم، برنج و روغن نیز مشکلی گزارش نشده است.
این روند چند روز بعد نیز در اظهارات وزیر جهاد کشاورزی مورد تأکید قرار گرفت. غلامرضا نوری قزلجه، ۷ شهریورماه در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری صداوسیما گفت از آغاز جنگ در ۹ اسفندماه تاکنون هیچ برداشتی از ذخایر انجام نشده و ذخایر کشور نیز رو به افزایش بوده است.
ذخایر راهبردی کاهش نیافته است
تازه‌ترین اظهارنظر مهم در این زمینه مربوط به اکبر فتحی، معاون برنامه‌ریزی و امور اقتصادی وزارت جهاد کشاورزی است که ۲۲ شهریورماه اعلام کرد در تأمین کالاهای اساسی نه‌تنها کمبودی وجود ندارد، بلکه در برخی اقلام، موجودی از سطح مورد نیاز برای ذخیره‌سازی راهبردی نیز بیشتر است.
فتحی همچنین تصریح کرد روند تأمین و ذخیره‌سازی به شکل مستمر ادامه دارد، ذخایر راهبردی کاهش پیدا نکرده و در شرایط فعلی ضرورتی برای برداشت از این ذخایر وجود ندارد.
به گفته او، سیاست وزارت جهاد کشاورزی بر این است که تأمین کالاها به شکل پیش‌دستانه انجام شود تا حتی در شرایط بحرانی نیز جریان عرضه متوقف نشود.
۳.۵ میلیون تن کالای اساسی در بنادر
محمدرضا طلایی، معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی، ۶ شهریورماه اعلام کرد که در آغاز جنگ حدود ۶.۵ میلیون تن کالای اساسی در کشور و بنادر وجود داشت و همین موجودی اولیه به مدیریت بازار کمک کرد.
او همچنین گفت در حال حاضر حدود ۳.۵ میلیون تن کالای اساسی در بنادر کشور وجود دارد و بخش عمده کالاهای واردشده نیز به بازار و واحدهای تولیدی منتقل شده است.
طلایی اضافه کرد که در دوره جنگ، برخی فرآیندهای ثبت سفارش، گمرکی و تأمین ارز سرعت گرفته و در مواردی، کالای واردشده کمتر از یک هفته تأمین ارز شده است. همچنین سهم واردات از بنادر شمالی نسبت به سال قبل تقریباً دو برابر شده است.
این آمار نشان می‌دهد تأمین کالاهای اساسی صرفاً به ذخایر راهبردی متکی نیست؛ بخشی از نیاز کشور از موجودی بنادر و انبارها تأمین می‌شود و هم‌زمان ورود محموله‌های جدید نیز ادامه دارد.
رویترز: تردد در تنگه هرمز کاهش یافته، اما تأمین کالا متوقف نشده است
بر اساس گزارش رویترز، شرایط حمل‌ونقل دریایی در تنگه هرمز نسبت به وضعیت عادی به مراتب پرریسک‌تر شده، اما روند تأمین کالا متوقف نشده است.
با وجود کاهش شدید تردد در این آبراه، داده‌های وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد شبکه تأمین ایران تنها به این مسیر وابسته نمانده است.
علی تیموری از استفاده از مسیرهای دریایی و ریلی و کشورهای حاشیه دریای خزر خبر داده و محمدرضا طلایی نیز افزایش استفاده از بنادر شمالی و مرزهای زمینی را تشریح کرده است.
به این ترتیب، تنگه هرمز همچنان یک گلوگاه مهم برای تجارت ایران محسوب می‌شود، اما اختلال در تردد این آبراه به معنای توقف زنجیره تأمین کالاهای اساسی نیست؛ چراکه بخشی از ظرفیت تأمین به مسیرهای دیگر منتقل شده است.
محدودیت پروازها تأثیر مستقیمی بر واردات کالاهای اساسی ندارد
فشارها و محدودیت‌های هوایی افزایش یافته است، اما ساختار تأمین کالاهای اساسی کشور به حمل‌ونقل هوایی وابسته نیست.
برای ارزیابی وضعیت تأمین این کالاها باید میان حمل هوایی و شبکه اصلی واردات تفاوت قائل شد. اظهارات وزارت جهاد کشاورزی نشان می‌دهد بخش عمده نیاز وارداتی کشور از طریق دریا، ریل و مسیرهای زمینی تأمین می‌شود؛ بنابراین محدودیت‌های پروازی لزوماً به معنای اختلال در جریان اصلی ورود کالاهای اساسی نیست.
تأمین ارز کالاهای اساسی تا پایان سال
علاوه بر موجودی کالا و استفاده از مسیرهای جایگزین، تأمین مالی واردات نیز در هفته‌های اخیر دنبال شده است.
بانک مرکزی ۳ شهریورماه دستورالعمل اعطای تسهیلات ارزی برای واردات کالاهای اساسی را برای اجرا تا پایان سال جاری ابلاغ کرد. هدف این دستورالعمل، تداوم زنجیره تأمین، حفظ امنیت غذایی و تقویت ذخایر راهبردی اعلام شده است.
از سوی دیگر، حسین تاجیک، مدیرکل تجارت خارجی بانک مرکزی، ۲۱ شهریورماه گفت برای تأمین ارز کالاهای اساسی و دارو تا پایان سال نگرانی وجود ندارد و پیش‌بینی‌های لازم برای ادامه تأمین ارز انجام شده است.
او همچنین از انتقال بخشی از لجستیک به شمال کشور در پی مشکلات مسیرهای جنوبی خبر داد.
هزینه تأمین افزایش یافته، اما جریان واردات ادامه دارد
با کنار هم قرار دادن این داده‌ها، تصویر فعلی نشان می‌دهد کالاهای اساسی در بازار و زنجیره توزیع همچنان در حال تأمین است، حجم قابل توجهی کالا در بنادر وجود دارد، واردات از مسیرهای جایگزین ادامه پیدا کرده و برای تأمین ارز تا پایان سال نیز برنامه‌ریزی شده است.
مهم‌تر از همه، بر اساس اظهارات مسئولان وزارت جهاد کشاورزی، ذخایر راهبردی تاکنون برای جبران اختلالات مورد استفاده قرار نگرفته است.
البته این وضعیت به معنای بی‌اثر بودن تنش‌های منطقه‌ای نیست. کاهش تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز و محدودیت‌های هوایی می‌تواند هزینه و زمان حمل کالا را افزایش دهد، اما شواهد ارائه‌شده نشان می‌دهد جریان تأمین کالاهای اساسی کشور همچنان ادامه دارد.
