اوراق سکه «عسکه۲» رقیب بازار طلا میشود؟/ جزئیات بازدهی ۷ درصدی
بانک مرکزی با عرضه نخستین اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه با نماد «عسکه۲»، ابزار تازهای را برای سرمایهگذاری در بازار طلا ایجاد کرده است؛ اوراقی سهماهه که حداقل بازدهی ۷ درصدی برای آن در سررسید پیشبینی شده و میتواند بخشی از تقاضای سرمایهای بازار سکه و طلا را به سمت بازار رسمی سرمایه هدایت کند.
نسیمآنلاین: بانک مرکزی ۱۸ شهریورماه برای نخستین بار اوراق سلف موازی استاندارد تمام سکه را با نماد «عسکه۲» از طریق بورس کالای ایران عرضه کرد. در مرحله نخست این طرح، ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ در قالب این اوراق عرضه شد و سررسید اوراق نیز سه ماه تعیین شده است.
هدف از راهاندازی این ابزار، علاوه بر توسعه روشهای سرمایهگذاری در بازار طلا، فراهم کردن امکان جذب بخشی از تقاضای احتیاطی و هیجانی بازار و هدایت آن به یک ابزار مالی رسمی و تحت نظارت عنوان شده است.
اوراق «عسکه۲» چگونه کار میکند؟
مهمترین ویژگی «عسکه۲» برای سرمایهگذاران، پیشبینی حداقل بازدهی ۷ درصدی در سررسید سهماهه است.
بر اساس سازوکار تعیینشده، دارنده اوراق در زمان سررسید میتواند مطابق شرایط اعلامشده برای دریافت فیزیکی سکه اقدام کند یا از اختیار فروش استفاده کرده و اوراق خود را با قیمتی معادل ۷ درصد بیشتر از قیمت کشفشده در روز انتشار به فروش برساند.
البته بازدهی ۷ درصدی به معنای پرداخت سود نقدی ماهانه نیست. این بازدهی در زمان سررسید و در قالب سازوکار اختیار فروش و تسویه اوراق معنا پیدا میکند؛ بنابراین مقایسه آن با نرخ سود سپرده بانکی یا سایر ابزارهای سرمایهگذاری باید با توجه به تفاوت ساختار، سررسید و نحوه تسویه انجام شود.
چرا بانک مرکزی بازدهی ۷ درصدی تعیین کرده است؟
تعیین بازدهی ۷ درصدی برای یک اوراق سهماهه، یکی از مهمترین بخشهای طراحی «عسکه۲» است. بر اساس توضیحات ارائهشده، بانک مرکزی برای این اوراق نرخ ماهانه حدود ۲.۳ درصدی را در نظر گرفته که در صورت سالانهسازی، معادل حدود ۲۸ درصد خواهد بود.
به نظر میرسد تعیین این نرخ با هدف افزایش جذابیت اوراق سکه در مقایسه با سایر روشهای حفظ ارزش دارایی انجام شده است. در واقع، اگر برای این ابزار حداقل بازدهی در نظر گرفته نمیشد، ممکن بود سرمایهگذار در انتخاب میان خرید اوراق سکه و سایر گزینههای سرمایهگذاری، جذابیت کمتری برای «عسکه۲» احساس کند.
هدف بانک مرکزی؛ جذب تقاضای احتیاطی بازار طلا
بازار طلا و سکه در اقتصاد ایران همواره یکی از مقصدهای مهم سرمایههای سرگردان و تقاضای احتیاطی بوده است. بخشی از تقاضا در این بازار با هدف حفظ ارزش دارایی در برابر تورم و نوسانات ارزی شکل میگیرد و لزوماً مصرفی نیست.
در چنین شرایطی، انتشار اوراقی که به قیمت سکه متصل است و در عین حال حداقل بازدهی مشخصی برای سرمایهگذار در سررسید در نظر میگیرد، میتواند بخشی از این تقاضا را از بازار فیزیکی به بازار مالی منتقل کند.
به این ترتیب، «عسکه۲» از یک سو امکان سرمایهگذاری در دارایی مبتنی بر سکه را فراهم میکند و از سوی دیگر، با قرار گرفتن در بستر بازار سرمایه، میتواند به مدیریت بخشی از نقدینگی و کاهش فشار تقاضای هیجانی در بازار فیزیکی طلا کمک کند.
امکان دریافت فیزیکی سکه
یکی دیگر از ویژگیهای اوراق «عسکه۲»، امکان دریافت فیزیکی سکه در سررسید است. بنابراین سرمایهگذار صرفاً به تسویه نقدی محدود نیست و در صورت رعایت شرایط اعلامشده، امکان دریافت دارایی پایه را نیز خواهد داشت.
در مرحله نخست عرضه، ۱۰۰ هزار قطعه سکه تمام بهار آزادی ضرب سال ۱۳۸۶ پشتوانه این اوراق قرار گرفته است.
قیمت اولیه اوراق نیز بر مبنای قیمت آخرین روز معاملاتی گواهی سپرده سکه طلا تعیین شده و قیمت نهایی با توجه به عرضه و تقاضا و در دامنه نوسان اعلامشده کشف میشود.
از این رو، قیمت اوراق صرفاً یک نرخ اداری تعیینشده از سوی سیاستگذار نیست و در بستر بازار و بر اساس عرضه و تقاضا شکل میگیرد.
«عسکه۲» در بازار ثانویه معامله میشود
امکان معامله اوراق «عسکه۲» در بازار ثانویه بورس کالا، ویژگی دیگری است که آن را به یک دارایی قابل معامله نزدیک میکند.
اشخاص حقیقی نیز میتوانند مطابق شرایط اعلامشده حداکثر ۱۰۰ قطعه از این اوراق را خریداری کنند. صندوقهای سرمایهگذاری طلا نیز امکان خرید این اوراق را طبق ضوابط تعیینشده دارند.
دسترسی به «عسکه۲» از طریق کد معاملاتی سهام امکانپذیر است؛ موضوعی که میتواند ورود سرمایهگذاران فعال در بازار سرمایه به بازار طلا را تسهیل کند.
گامی برای توسعه ابزارهای مالی طلا
همزمان با عرضه این اوراق، حمید یاری، معاون سازمان بورس و اوراق بهادار، اعلام کرده بود که این سازمان از طریق بورس کالا، سپردهگذاری مرکزی و سایر ارکان مرتبط، زیرساخت لازم برای عرضه و معاملات ثانویه اوراق سلف موازی استاندارد سکه را فراهم کرده است.
به گفته وی، استفاده از ظرفیتهای بازار سرمایه برای پاسخگویی به نیاز سرمایهگذاران میتواند به تعمیق و افزایش کارایی بازار طلا کمک کند.
معاون سازمان بورس همچنین اوراق سلف سکه را ابزاری برای سرمایهگذاری مبتنی بر سکه، انجام معاملات ثانویه و استفاده از سازوکارهای پوشش ریسک دانسته است.
آیا اوراق سکه رقیب بازار فیزیکی میشود؟
عرضه «عسکه۲» را میتوان بخشی از تلاش برای ایجاد مسیر جدید سرمایهگذاری در بازار طلا دانست. این اوراق با اتصال به سکه، امکان دریافت فیزیکی دارایی پایه، قابلیت معامله در بازار ثانویه و پیشبینی حداقل بازدهی در سررسید، مجموعهای از ویژگیها را در اختیار سرمایهگذار قرار میدهد.
با این حال، اینکه اوراق سکه بتواند به رقیبی جدی برای بازار فیزیکی تبدیل شود، به میزان استقبال سرمایهگذاران، نقدشوندگی اوراق، تداوم عرضه و جذابیت بازدهی آن در مقایسه با خرید مستقیم طلا و سکه بستگی خواهد داشت.
در صورت استقبال بازار، «عسکه۲» میتواند فراتر از یک عرضه جدید، به عنوان یکی از نخستین گامها برای توسعه مجموعهای از ابزارهای مالی مبتنی بر طلا مورد توجه قرار گیرد.
