رئیس سابق دانشکده اقتصاد یزد: رشد ۳۰۰ هزار میلیاردی نقدینگی در ۷۰۰ روز زنگ خطر اقتصاد است
بخشی دستجردی در گفتگو با «نسیم» افزود: نسبت سپرده ها به اسکناس های مسکوک در دو سال اخیر به ۹۴ درصد رسیده است/ کاهش ذخایر قانونی بانکها در دولت روحانی نقدینگی را افزایش داد
رسول بخشی دستجردی رئیس سابق دانشکده اقتصاد یزد در گفتگو با «نسیم» با اشاره به افزایش 300 هزار میلیاردی نقدینگی در دو سال گذشته اظهار کرد: از بین سه دلیل عمده رشد نقدینگی در دو سال گذشته که شامل خالص دارایی های خارجی، خالص بدهی دولت به بانک مرکزی و بدهی بانکها به بانک مرکزی میشود، سومین مورد بیشتر اثر گذار بوده است.
بدهی بانک های تجاری به بانک مرکزی نقدینگی را افزایش داده است
وی با بیان این مطلب که " مهم ترین دلیل افزایش نقدینگی در 700 روز اخیر تسهیلات بانکی است " عنوان کرد: این عامل قطعا منجر به تورم می شود و شکی در آن نیست، ولی نکته مهم این است که مسئولان فکر می کنند که نقدینگی قابل کنترل است ولی اینطور که آنها فکر می کنند نیست.
این اقتصاددان خاطرنشان کرد: نقدینگی در قالب یک فرمول ساده یعنی معکوس ذخیره قانونی ضربدر پایه پولی، که پایه پولی را خالص دارایی های خارجی، خالص بدهی دولت به بانک مرکزی و بدهی بانکها به بانک مرکزی تشکیل می دهد، مثلا اگر نرخ ذخیره قانونی 20 درصد باشد، معکوس آن می شود 5 و اگر 5 را در هر مقدار که پایه پولی رشد می کند ضرب کنیم، نقدینگی 5 برابر رشد پایه پولی رشد می کند.
کاهش ذخایر قانونی بانکها در دولت روحانی نقدینگی را افزایش داد
وی با اشاره به اقدام دولت در کاهش ذخایر قانونی بانکها به نسیم گفت: دولت آقای روحانی تلاش کرد ذخیره قانونی بانکها را از 20 درصد به 10 درصد کاهش دهد و این اقدام تقریبا از اردیبهشت ماه عملیاتی شد، بنابراین معکوس ذخیره قانونی آن حدود 10 می شود و همان مقدار پایه پولی که از قبل وجود داشت اگر زیاد شود، حالا دو برابر شده و به دنبال آن نقدینگی هم دو برابر می شودکه این مسئله رشد تورم را افزایش و قیمتها را به دنبال دارد.
بخشی دستجردی در تشریح مشکل نقدینگی در اقتصاد کشور بیان کرد: می توان اثبات کرد که نقدینگی در شرایطی که رشد پایه پولی و ضریب فزاینده ثابت باشد هم افزایش پیدا می کند، یعنی افزایش نقدینگی در شرایط فعلی از اختیار مسئولین پولی و بانکی کشور خارج شده است
وی افزود: یعنی اگر مسئولین بانک مرکزی دست به ترکیب پایه پولی نزنند و آن را ثابت نگاه دارند و همچنین ضریب فزاینده را نیز بدون تغییر حفظ کنند بازهم نقدینگی میل به افزایش دارد.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه نقدینگی در شرایط فعلی به جای اینکه برون زا باشد درون زاست گفت: اگر نقدینگی درون زا بود در اختیار مقامات بانک مرکزی بود، که اکنون به این شکل نیست و این هم به دلیل سیستم متعارف بانکداری ماست.
سیستم بانکی کشور بر مبنای خلق پول است
بخشی دستجردی با اشاره به ماهیت سیستم متعارف بانکداری کشور بیان کرد: سیستم متعارف بانکداری ما بر مبنای خلق پول است، یعنی وقتی شخصی حسابی را در یک بانکی باز کرد، آن بانک بلافاصله می تواند آن را به کس دیگری بدهد و بعد من می توانم همان مبلغ را از بانک بگیریم و در یک بانک دیگر قرار دهم و بعد بانک دوم روی همان مبلغی که بانک اول وام داد به کس دیگری وام دهد و حتی این اتفاق برای بانک ثالث هم می تواند اتفاق بیفتد.
وی با انتقاد از مسئولان و مدیران بانک مرکزی تصریح کرد: مدیران و مسئولان و مقامات بانکی ما اطلاعات کافی در خصوص اینکه نقدینگی چگونه رشد می کند، ندارند چون علم این مسئله وجود ندارد و به کشور ما وارد نشده است. اطلاعات مسئولان بانکی ما در حد همین اطلاعاتی است که در دوره لیسانس و فوق لیسانس و دکترا خوانده اند.
رئیس سابق دانشکده اقتصاد یزد عنوان کرد: مسئولان بانک مرکزی فکر می کنند، اگر نرخ ذخیره قانونی یک عددی باشد، می توان یک فرمول برای آن ایجاد کرد و آن را تحت کنترل بانک مرکزی قرار داد، که این نظریه کاملا غلط و مربوط به 80 سال قبل است، زیرا امروز استدلال می شود که نقدینگی تحت کنترل مقامات پولی نیست و برای اینکه بتوانیم نقدینگی را کنترل کنیم باید از پایبست این نظام بانکی را متحول کنیم.
بخشی دستجردی گفت: اگر این فرمول مسئولان بانک مرکزی در خصوص نقدینگی درست باشد باید نسبت ثابتی با اسکناس مسکوک و سپرده ها وجود داشته باشد. یعنی مثلا اگر اسکناس مسکوک یک واحد پولی است، سپرده باید 5 واحد پولی باشند.
نسبت سپرده ها به اسکناس های مسکوک در دو سال اخیر به 94 درصد رسیده است
وی خاطرنشان کرد: اگر به تغییرات 30 روز گذشته سپرده و اسکناس مسکوک نگاه کنید می بیند که این رابطه مدام به ضرر اسکناس مسکوک در تغییر است، به طور مثال در سال 92 نسبت سپرده ها به اسکناس مسکوک 60 درصد بود ولی این در این دو سال مدام افزایش یافته و الان این نسبت به 94 درصد رسیده است.
این اقتصاددان افزود: این یعنی نظریه مبنایی که مسئولان بانک مرکزی بر اساس اندیشه های میلیتون فریدمن دنبال میکنند غلط است. در حال حال حاضر نقدینگی مدام در حال افزایش بوده و این زنگ خطر بسیار بزرگی است، زیرا دولت روحانی در چهار سال انتظار داشت نقدینگی 30 درصد رشد کند، ولی اکنون ممکن است که این نقدینگی 110 درصد رشد کند.
بخشی دستجردی بیان کرد: مسئولان بانک مرکزی باید پاسخ دهند که چرا نقدینگی با این شتاب رشد می کند و چرا وقتی پایه پولی 10 درصد رشد می کند و ضریب فزاینده ثابت است، نقدینگی 50 درصد رشد می کند؟