زیر سقف خیال

آقای محمد اسلامی، وزیر مسکن، راه و شهرسازی، روز گذشته در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران گفت: من به‌تازگی خانه‌دار شده‌ام و 28 سال مستأجر بوده‌ام! پس از بیان این موضوع، نخستین سوالی که در ذهن‌ها ایجاد می‌شود، این است که وزیر مسکن که بزرگ‌ترین متولی امر ساخت و شهرسازی در کشور است و سال‌های سال در این حوزه فعالیت کرده، چگونه خانه‌دارشدنش 28 سال طول کشیده است و با این حساب، مردم عادی که اغلب کارمند و کارگر هستند، چند سال باید برای رؤیای خانه‌دار شدن‌شان تلاش کنند؟ با حساب ساده و سرانگشتی، می‌توان متوجه شد اگر کارگر هر ماه دومیلیون تومان، یعنی تمام درآمد خود را پس‌انداز کند تا بتواند خانه‌ای 50‌متری در مناطق پایین شهر با قیمت 500میلیون تومان بخرد، باید بیش از 20 سال به این کار ادامه دهد که البته از مدت زمان خانه‌دارشدن آقای وزیر مسکن هم کمتر خواهد بود. محمد اسلامی، وزیر مسکن، راه ‌و ‌شهرسازی، همچنین اخیرا در توصیه به مردم گفته بود مسکن نخرند تا ارزان شود؛ اما اساسا در هیچ کجای دنیا چنین چیزی را نمی‌بینیم که مسوولان تصمیم‌گیرنده به‌جای انجام برنامه‌ها، به مردم توصیه کنند. مشکل اصلی بخش مسکن کشور سوداگری است که در دو سال گذشته به‌دنبال نوسانات نرخ ارز در کشور بر آن دمیده شد و سودجویان در پس‌پرده این بازار بی‌سروسامان به‌دنبال سودهای خود بودند. مقایسه افزایش میانگین اجاره و درآمد یکی از مسائلی که این روزها به التهابات بازار مسکن دامن زده، موضوع خانه‌های خالی است که راهکار آن کاهش قیمت مسکن است نه توصیه، همچنین دریافت مالیات بر عایدی سرمایه، مالیات معاملات مکرر، اخذ مالیات از خانه‌های خالی و... است. با‌این‌حال، دولت رشد نجومی قیمت‌ها در خریدوفروش و اجاره‌بهای مسکن را توهم می‌داند و دکترروحانی روز گذشته در جلسه گفت: براساس آمار وزارت مسکن، راه‌ و‌ شهرسازی، در بخش مسکن استیجاری به‌طورمتوسط در تهران میزان اجاره‌بها ۳۰درصد افزایش یافته که این رقم امیدوارکننده است. البته، مطلوب نبوده؛ اما در‌عین‌حال با آمار و ارقامی که این روزها منتشر می‌شود، متفاوت است. روحانی در حالی رشد نرخ اجاره‌بها را تنها 30درصدی می‌داند که قیمت رهن هر ملک در مناطق مختلف تهران این روزها به بیش از دوبرابر رسیده است. نرخ اجاره در مناطق جنوب شهر تهران از دومیلیون تومان برای هر متر مربع آغاز می‌شود و تا متری هفت‌میلیون تومان در مناطق 1 و 3 ادامه می‌یابد. این در حالی است که تا همین 20 ماه پیش، اجاره‌بهای آپارتمان در مناطق شمالی تهران به‌ندرت به متری دومیلیون تومان می‌رسید. موضوع افزایش شدید قیمت اجاره‌بها این روزها نقل هر محفلی است. مستأجرانی که از مدت‌ها پیش قید خرید خانه را زده و به‌ناچار اجاره‌نشینی را انتخاب کرده بودند، تابستان امسال و در فصل جابه‌جایی برای تأمین واحد مسکونی مناسب با مشکلات بسیاری مواجه شده‌اند. تغییر منطقه محل سکونت و نقل‌مکان به مناطق پایین‌تر، کاهش متراژ واحد مسکونی و حتی حاشیه‌نشینی راهکارهایی است که مستأجران به‌ناچار به آن تن داده‌اند.

چند روز پیش نماینده مردم کرمانشاه در مجلس شورای اسلامی هم درباره این موضوع گفت: مسأله هزینه اجاره‌بها چنان برای مردم مشکل ایجاد کرده است که دیگر توان اجاره‌خانه را ندارند تا جایی که همشهریان برای دریافت چادر از هلال‌احمر و ادامه زندگی با نصب چادر در پارک‌ها، با من بسیار تماس گرفته‌اند». حالا وزارت راه‌و‌شهرسازی با ارائه طرح‌های مختلف سعی در آرام‌کردن این فضای افسارگسیخته دارد: روزی از طرح مالیات سخن می‌گویند و روز دیگر از آغاز ساخت 400هزار واحد مسکونی. اخیرا هم نرخ وام مسکن برای زوجین به 160میلیون تومان رسیده است.

بازار نیازمند سه‌میلیون خانه آقای حسام عقبایی، نایب‌رییس اتحادیه مشاوران املاک در گفت‌و‌گو با روزنامه «صبح‌نو» درباره این اقدام دولت گفت: «با‌توجه‌به اینکه در ۶ سال گذشته نزدیک به 45درصد کاهش نرخ تولید مسکن داشته‌ایم و در‌عین‌حال، سالانه یک‌میلیون یا یک‌میلیون و 300هزار واحد مسکونی نیاز داریم، طبعا به افزایش تولید مسکن نیاز داریم». وی ادامه داد: «این میزان تولیدی که دولت وعده داده، اتفاقا بسیار هم کم است؛ چراکه ما تا پایان سال 99، یعنی پایان عمر دولت دوازدهم، به بیش از سه‌میلیون واحد مسکونی احتیاج داریم. ساخت 700هزار واحد مسکونی به‌تنهایی مشکلی را حل نمی‌کند؛ به‌همین‌دلیل، افزایش تولید می‌تواند به توازن بین عرضه و تقاضا کمک و از افزایش نامتعارف قیمت‌های مسکن جلوگیری کند. البته، این تعداد تولید کم است و باید به‌دنبال راهکارهای بیشتری باشند».

عقبایی درباره آمار رییس‌جمهوری ادامه داد: «متوسط نرخ رشد اجاره‌بها در سه‌ماهه اول سال جاری درمقایسه‌با سه‌ماهه نخست سال 97 حدود 25 تا 30درصد رشد داشته است. میزان افزایش قیمت مطرح‌شده رییس‌جمهوری صحیح است؛ به‌طوری‌که نرخ رشد اجاره‌بها در کلانشهرها حدود 30درصد است و در شهرهای کوچک‌تر نسبتا کمتر است. بااین‌حال، موضوعی که باید به آن توجه کرد، این است که رشد اجاره‌بها حدود 30درصد بوده است؛ در‌حالی‌که رشد درآمد مستاجران که عمدتا حقوق‌بگیران دولت هستند، حدود 10درصد بوده است.

درواقع، رشد حقوق مردم از میزان رشد اجاره‌بها کمتر بوده است و اگر تمام افزایش حقوق سالانه‌شان را صرف اجاره‌بها کنند، بازهم باید 10درصد دیگر هم از کل حقوقشان بپردازند. گذشته از این، سبد هزینه خانوار صرفا مسکن نیست و بهداشت، تغذیه و... را هم شامل می‌شود که آن‌ها هم هرکدام به‌تنهایی ده‌ها درصد رشد قیمت داشته‌اند. به‌همین‌دلیل، مستأجران ما از سال 97 دچار مشکل شده‌اند و ناچارا یا به مناطق ارزان‌تر مهاجرت کرده‌ یا متراژ خانه‌شان را کاهش داده‌اند؛ بنابراین، تا زمانی که رشد درآمد خانوارها کمتر از اجاره‌بهاست، این مشکلات وجود دارد».

روزنامه صبح نو