نبرد خانه‌ به خانه؛ آخرین تلاش داعش برای حیات در عراق

گروه سیاسی « نسیم آنلاین »:: استان نینوا و شهر موصل را می‌توان اولین مناطقی در عراق عنوان کرد که به اشغال گروه تروریستی داعش درآمد. انتشار خبری مبنی بر سقوط استان شمالی عراق در اولین ساعات نهمین روز از ژوئن 2014 که مقارن با 19 خرداد 1393 بود در صدر اخبار رسانه‌های جهان قرار گرفت. خبری که محتوای آن حکایت از عملیات گسترده داعش در شمال عراق و اشغال استان نینوا و شهر موصل داشت.

پیشروی داعش و اشغال استان نینوا در حالی ادامه پیدا می‌کرد که علاوه بر اشغال فرودگاه و دانشگاه بین المللی موصل ، اکثر پادگان ها و مقرهای دولتی نیز به تصرف عناصر مسلح این گروه تروریستی در آمد و باعث شد تا 500 هزار نفراز ساکنان این استان از آن پس به آوارگان جنگی تبدیل شوند.

در این زمان اظهار نظرهای مختلفی از سوی برخی مقامات سیاسی و نظامی در عراق به گوش می‌رسید که بیانگر وجود یک خیانتی بزرگ به عنوان چاشنی اصلی این اقدام بود. موضوعی که تاکنون باعث تحمیل تلفات و خسارات نسبتا زیادی به مردم و جمهوری فدرال عراق شده است. اقدامات دولت و بسیج مردمی عراق برای مدیریت بحران تروریستی در این کشور در حالی ادامه پیدا می‌کندکه عملیات آزادسازی موصل سومین ماه خود را پشت سر گذاشت.

از آغاز عملیات موصل که در 26 مهرماه به فرمان حیدرالعبادی نخست وزیر عراق کلید خورد، نیروهای عراقی موفق شدند 21 کوی مسکونی از مجموع 65 کوی شهر موصل و سواحل شرقی رود دجله را از گروهک تروریستی داعش باز پس گیرند و تروریست های تکفیری را در مناطق غربی شهر در محاصره قرار دهند.

این در حالی است که به دلیل فشارهای وارد شده به دولت عراق نیروهای حشد الشعبی وارد موصل نشده و در غرب این شهر در محور تلعفر اقدام به انجام عملیات و تثبیت اهداف از پیش تعیین شده کردند. بعد از آغاز عملیات آزادسازی موصل تحلیل‌های مختلفی از واکنش داعش در برابر حملات ارتش و نیروهای مردمی در رسانه‌ها مطرح شد.

برخی کارشناسان مسائل سیاسی در آن مقطع با تحلیلی که از وضعیت این گروه تروریستی در عراق و سوریه داشتند معتقد بودند که به دلیل نبود عقبه لجستیکی و فشار مضاعف ارتش سوریه و مقاومت بر خطوط تحت اشغال آنها، امکان تقابل و رویارویی همه جانبه و سنگین از سوی داعش میسر نیست و برخی دیگر از درگیری های سنگین در موصل خبر می‌دادند.

حالا با گذشت سه ماه از عملیات آزادسازی موصل و پاکسازی بخش شرقی شهر می‌توان نزدیکی تحلیل‌های کارشناسان را به واقعیت موجود در این جبهه بررسی کرده و به یک جمع بندی نسبتا کاملی از عملکرد هر دو سوی میدان جنگ موصل رسید.

با صدور فرمان آغاز عملیات در مهر ماه گذشته گروه تروریستی داعش برای مقابله با آزادسازی پایتخت خود در عراق اقدام به انتقال پنج هزار نیروی آموزش دیده خود ملقب به نیروهای جند الاخلافه از الرقه به عراق کرد و این مسئله در حالی اجرایی شد که برخی از رسانه‌ها و نهادهای امنیتی غربی با انتشار اسنادی خبر از انتقال کادر رده بالای داعش از موصل به سوریه را می‌دادند.

خبرگزاری اعماق رسانه رسمی گروه تروریستی داعش با انتشار تصاویری اعلام کرد در کنار نیروهای ویژه "جندالاخلافه" یک گردان انتحاری نیز به موصل اعزام شده که هدف آن ها استقرار در موصل و مقابله با سازمان رزم عمل کننده از سوی دولت عراق است.

فرمان سرکرده داعش مبنی بر نبرد جنگ و زندگی در موصل خود گواه دیگری از تقابل سخت این گروه و نبرد سخت شهری در موصل بود. موضوعی که بر خلاف تحلیل بسیاری از کارشناسان اهمیت موصل را برای این گروه نشان می‌داد.

گروه تروریستی داعش بعد از دو سال حضور مستمر در موصل شبکه بزرگی از عوامل خود را در این شهر گسترش داده است و با توجه به آمارهای منتشر شده از سوی رسانه‌های غربی و منتسب به تکفیری‌ها 30 درصد از ساکنان موصل نیز همراه این تشکیلات تکفیری بوده و جذب این گروه تروریستی شده‌اند. مسئله‌ای که باعث شد ارتش و پلیس عراق وارد جنگ شهری و آزادسازی خانه به خانه در موصل شود و برای پاکسازی تنها بخش شرقی موصل 90 روز عملیاتی را پشت سر بگذارد.

بر اساس دستوری که سرکرده این گروه صادر کرد و با توجه به انتقال سازمان رزمی ویژه از رقه به موصل، داعش با تمام داشته‌های خود به میدان آمد. برای کوچه‌به‌کوچه شهر برنامه‌ریزی شد و هر محل به دست یک گروه ویژه داده شد که ترکیبی از نیروهای محلی، آموزش دیده و انتحاری می‌باشد. بخش رسانه‌ای داعش نیز به‌صورت مویرگی در این واحدهای کوچک تقسیم‌بندی شدند و واحد مخابراتی برای ارتباط لحظه‌ای با اتاق فرماندهی به شکل‌های مختلف تدارک دیده شد که نشان از آموزش بالا و تغذیه این گروه تروریستی از سوی منابع غربی دارد.

این گروه تروریستی با وجود اینکه می‌داند موصل را نمی‌تواند در اشغال خود نگه دارد اما با عملکرد مذکور و استقرار نیروهایی ویژه و انتحاری به دنبال بالا بردن هزینه برای نیروهای عراقی عمل کننده و افزایش مدت زمان عملیات در موصل است اقدامی که در نهایت با این هدف که شاید بتواند ارتش و پلیس عراق را با ورود به یک روند فرسایشی از حالت تهاجمی به فاز پدافندی تغییر وضعیت دهد و از حملات آنها جلوگیری کند.

اصطکاک موجود در روند عملیات و خسارت و تلفاتی که به نیروهای عراقی در جنگ موصل تحمیل شد سرعت پیشروی عملیات در موصل را با کاهش رو به رو کرد که این موضوع از سوی ارتش عراق در بعضی از موارد با برنامه‌ریزی قبلی صورت گرفت و باعث تحلیل اشتباه وضعیت میدانی از سوی داعش شد.

در شرایطی که داعش به‌شدت با کمبود نیرو مواجه شده ارتش عراق در محله‌ای مانند "الانتصار" در جنوب‌شرق شهر دو هفته معطل مانده بود اما بعد از آزادسازی بیمارستان السلام توانست چندین محله را آزاد کند که نشان از فشار مضاعف به نیروهای موجود در هردو سوی عملیات و تاکتیک نیروهای عراقی دارد.

نیروهای عراقی با پیشروی آهسته و در مواردی توقف در موصل، داعش را به تحلیلی اشتباه رساندند که توان پیشروی ندارند و تروریست‌ها با این تحلیل اقدام به تزریق نیرو به مناطق مختلف کردند. اقدامی که باعث شد ارتش عراق و نیروهای پلیس با گرفتن حداکثر تلفات از داعش اقدام به پیشروی کنند.

عملیات در شرایطی در موصل ادامه پیدا کرد که توان رزمی باقی مانده از تروریست‌ها با تجمع و مقابله در مناطق محدود شرقی مانند "حی الحدبا" همه توان خود را به کار بستند تا از آزادسازی و پیشروی نیروهای عراق جلوگیری کنند.

اما اخبار میدانی حکایت از آن دارد که سازمان رزم داعش در برابر حملات مداوم ارتش عراق دچار خسارت های زیادی شده است. در طول دو هفته گذشته فیلم‌ها و تصاویر متعددی از پیوستن "عوام مسلمین" برای "دفاع از ارض الخلافه" توسط واحدهای مختلف رسانه‌ای داعش منتشر شد که در آن تصاویر نوجوانان زیر 15 سال نیز متعدد مشاهده میشوند . این تصاویر بیانگر وضعیت وخیم رزمی داعش در موصل است.

در شرایطی که برخی از کارشناسان معتقدند داعش از همه ظرفیت خود برای حفظ شبکه فرماندهی و تشکیلاتی خود در موصل بهره می‌برد فشار عملیاتی وارد شده به آنها نشان می‌دهد که تروریست ها در موضع ضعف قرار گرفته اند و این ضعف تا جایی ادامه پیدا کرده که برخی از اعضای رده بالا و کادر این مجموعه ناچار به انتقال به سوریه شدند. نبرد خانه به خانه در حالی در موصل ادامه دارد که فرماندهان نظامی در این عملیات خبر از ادامه عملیات در بخش غربی می‌دهند.

بخش غربی موصل به مراتب بزرگتر از بخش شرقی میباشد و بافت شهری این قسمت پیچیده و متراکم تر است که کار را برای درگیریهای خانه به خانه سخت تر می‌کند. اما نگاهی به کارنامه عملیاتی گروه تروریستی داعش و تاکتیک های اعمال شده از سوی آنها نشان می‌دهد فرماندهان داعشی تمایلی به ادامه نبرد در شرایطی که عناصر این گروه در محاصره باشند ندارند و اگر عملیات به بخش غربی منتقل شود با توجه به سختی هایی که پیش روی رزمندگان عراقی قرار دارد اما می‌تواند آخرین ضربات را به پایتخت خود خوانده و اشغالی این گروه تروریستی در عراق وارد و حیات آن‌ها را نابود کند.