حاتمی یزدی: ضعف نظارتی بانک مرکزی عامل فسادهای بانکی است
مدیرعامل اسبق بانک صادرات در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: حمایتهای سیاسی یکی از دلایل فسادهای بانکی است/ بانک مرکزی کشورمان هم سیاسی کار میکند و به صورت علمی اداره نمیشود، به همین دلیل نمیتواند به شکل صحیح بر عملکرد بانکها نظارت کند
گروه اقتصادی خبرگزاری «نسیم»: اختلاس سه هزار میلیارد تومانی، فساد بانکی 12 هزار میلیارد تومانی و فسادهای بانکی که در چند سال اخیر رخ داده است به شدت به سیستم بانکی و اقتصاد کشور ضربه وارد کرده و تا حدودی مردم را نسبت به این سیستم بیاعتماد کرده است؛ اما به واقع سیستم بانکی کشور اینقدر آسیبپذیر است که نمیتواند در مقابل این فسادها ایستادگی کند و راهی برای متوقف کردن آن پیدا کرد؟ گلوگاههای فساد بانکی کجاست ؟ چرا این فسادها تکرار می شود و جایگاه بخشهای نظارتی در این بین چیست ؟
مدیریت ضعیف
احمد حاتمی یزدی مدیرعامل اسبق بانک صادرات در گفتگویی تفصیلی با «نسیم» در خصوص فسادهای اخیر بانکی با اشاره به اینکه مهمترین عامل شکلگیری اینگونه فسادها از درون بانک است تصریح کرد: متاسفانه سیستم مدیریتی بانکها به درستی شکل نگرفته است و به همین دلیل علاوه بر نقص در بخش نظارت، بدنه و کارمندان بانکها نیز دچار آسیب شده و همین امر شکلگیری فساد را تسهیل کرده است.
مدیرعامل اسبق بانک صادرات در ادامه با بیان اینکه در داخل بانکها حسابی به نام "حساب مرکزی" وجود دارد که تمامی معاملات بین بانکی و بانکی شعب مختلف در آن ثبت میشود، اذعان کرد: این حساب برای رصد لحظهای تعاملات بین شعب و درون آن شکل گرفته است تا در صورت بروز هرگونه اشکال در معاملات و همچنین تبادلات مالی مشکوک، سیستم نظارتی بانک متوجه شده و آن را کنترل کند. در واقع این حساب باید به صورت لحظهای به روز رسانی شود. اما متاسفانه این حساب در بسیاری از بانکها به روز نیست و به همین دلیل مدیریت بانک از تراکنشها و فعالیتهای شعب خود در لحظه با خبر نیست و این باعث میشود که اگر فسادی در یکی از شعب رخ دهد، با فاصله زمانی طولانی کشف شود یا اصلا کشف نشود.
حاتمی یزدی با تاکید بر اینکه بسیاری از فسادهای بانکی رخ داده به دلیل ضعف مدیریت است گفت: اگر مدیریت صحیحی بر بانک اعمال نشود کارکنان و بدنه بانک کرخت شده و در نتیجه سیستم بانکی عملکرد ناقص و فاسدی خواهد داشت.
بانکداری کشور بهروز است ؟!
مدیرعامل اسبق بانک صادرات در ادامه به سیستمهای فعال بین بانکی نیز اشاره کرد و به نسیم افزود: متاسفانه سیستمهای جدیدی که در سیستم بانکی طراحی شده به روز نیستند و از تکنولوژیهای دنیا عقب هستند. اگر سیستمهای جدید بانکی که بخش عظیم آن الکترونیکی است، به روز باشد، میتواند عامل بازدارنده موثری در زمینه جلوگیری از فساد باشد.
وی با بیان اینکه در دهه 60 که ما در شرایط جنگ بودیم، امکان بروز رسانی تکنولوژیهای بانکی وجود نداشت ، ولی حالا که علم در دنیا به صورت لحظهای پیشرفت میکند، عدم وجود سیستم بانکی بروز جای سوال دارد، اظهار کرد: مدیران بانک مرکزی و مدیران بانکی کشور مدعی هستند که جدیدترین فنآوری در نظام بانکداری کشور موجود است اما متاسفانه با وجود سیستم الکترونیکی و شبکه های بین بانکی به اصطلاح بهروز بازهم شاهد رخ دادن فسادهای بانکی ریز و درشت هستیم.
این کارشناس امور بانکی همچنین گفت: اگر بانکداری کشور ما بهروز است، پس چرا فسادی در آن رخ میدهد ؟ شکلگیری این فسادها آن هم در فواصل زمانی کوتاه نشان میدهد که نه تنها سیستم بانکی ما دچار مشکلات اساسی است بلکه این امر نشان می دهد که حتما دست هایی در کار بوده که این فسادها رخ داده است.
ماجرای خاوری
احمد حاتمی یزدی یکی دیگر از عوامل تاثیرگذار در شکلگیری فساد بانکی را عوامل بیرونی دانست و گفت: فسادهای اخیر بانکی شکل گرفته تنها به دلیل نقص سیستم بانکی و نظارتی نیست، بلکه عوامل بیرونی همچون حمایت قدرتهای سیاسی و دولتی نیز در شکلگیری این فسادها موثر بوده است.
وی افزود: البته همه حمایتها مربوط به افراد دولتی نیست و عوامل دیگر قدرت کشور نیز در آن دخیل هستند؛ به طور مثال زمانیکه قصد داشتند آقای خاوری را از کار برکنار کنند، 170 نماینده مجلس با امضای نامهای از این کار جلوگیری کردند که علت آن هم واضح است.
حاتمی یزدی اذعان کرد: متاسفانه در شرایط فعلی هیچ کس به وظیفه خود درست عمل نمیکند و سطح کارآمدی مسئولان تنزل پیدا کرده و وجدان کاری وجود ندارد و همین امر باعث شده که برخی از مفسدان اقتصادی با حمایت برخی از مراکز قدرت در کشور، اقدام به اختلاس و یا جابهجایی پولهای آلوده کنند.
وی با بیان اینکه کجای دنیا فساد اقتصادی این قدر گسترده است که در سیستم اداری کشور ما دیده میشود؟به نسیم گفت: نمونههایی مانند مهآفرید، بابک زنجانی و همین فساد اخیر، آیا بدون حمایت سیستمی قادر به انجام کاری بودند؟ متاسفانه و به طور قطع باید گفت که هیچ فسادی بدون حمایتهای سیاسی امکانپذیر نیست.
جایگاه بانک مرکزی
مدیرعامل اسبق بانک صادرات با تاکید براینکه متاسفانه اکثر بخشهای کشور ما به صورت سیاسی اداره میشود، اضافه کرد: بانک مرکزی کشورمان هم سیاسی کار میکند و به صورت علمی اداره نمیشود، به همین دلیل نمیتواند به شکل صحیح بر عملکرد بانکها نظارت کند. از سویی دیگر مدیرانی که روی کار میآیند سعی میکنند به هر شکل ممکن در راس کار بمانند از این رو تن به بسیاری از خواستهها داده و به فساد دامن میزنند.
وی با اشاره به اینکه نظارت بر عملکرد بانک ها وظیفه اصلی بانک مرکزی است، افزود: اگر در این بین نقصی رخ دهد، مقصر اصلی بانک مرکزی است.
حاتمی یزدی با بیان اینکه بانک مرکزی موظف است که خود را به صورت علمی و سیستماتیک به جایگاهی برساند که از بسیاری از فسادها جلوگیری کند، تصریح کرد: در دنیا بانکهای مرکزی به قدری بر دادوستدهای بانکی مسلط هستند که اگر فسادی رخ دهد، فردای همان روز ، از آن فساد مطلع شده و حتی قادر به کشف مجرم است؛ اما در کشور ما اینگونه نیست و یک فساد بانکی پس از دو یا پنج سال کشف میشود و حتی در مرخی موارد به دلایل سیاسی از معرفی مفسدان پرهیز میشود تا شرایط کمی آرام شود و بعدا مفسدان در جریان فساد مالی معرفی میشوند.
وی با انتقاد از عملکرد معاونت نظارت بر بانک مرکزی گفت: متاسفانه هدف از تشکیل این معاونت، نظارت بیشتر بر بانکهاست اما به دلیل اینکه این معاونت از مدیریت علمی و تکنولوژی روز دنیا عقب است، قادر به نظارت بر بانکها نیست.
مدیرعامل اسبق بانک صادرات با بیان اینکه بانک مرکزی برای ارتقای سیستم خود میتواند از علم روز دنیا استفاده کند به نسیم افزود: درست است که آمریکا و اروپا ما را تحریم کردهاند و به ما تکنولوژی نمیفروشند، اما ما می توانیم از صندوق بین المللی پول کمک بخواهیم. ما عضو این صندوق هستیم و صندوق موظف است تا تکنولوژی روز دنیا را در اختیار ما هستند.
حاتمی یزدی در پایان با تاکید بر اینکه متاسفانه مدیران بانکی به جای اینکه درصدد ارتقای بانک های خود باشند، فقط به فکر ماندگاری هستند، گفت: ما اگر بخواهیم از فسادهای بانکی پیشگیری کنیم باید مجهز به سیستم های روز بانکداری مجهز باشیم و مدیران را نیز براساس توانمندی و نه روابط سیاسی مشخص کنیم تا بتوانیم از این چالش به سلامت عبور کنیم.