در گفتگوی تفصیلی «نسیم آنلاین» با قائم مقام وزیر بهداشت تشریح شد:
سهم مناطق محروم از طرح تحول سلامت
معاون کل وزارت بهداشت با اشاره به برخورداری ۳۳۱ شهر محروم و کم برخوردار کشور از خدمات ۵۴۵۰ پزشک عمومی، متخصص و فوق تخصص با اجرای طرح تحول سلامت گفت: ۵۹ درصد پزشکان آمادگی خود را برای ماندگاری در مناطق محروم و ادامه ارائه خدمت به مردم اعلام کردهاند.
گروه جامعه « نسیم آنلاین »-مهدیه عرفاتی: سلامت حق پایه و عمومی همه مردم است و دولت وظیفه دارد تا ضمن از میان برداشتن موانع دسترسی به خدمات، شرایط لازم برای حفظ و ارتقای سلامت همه آحاد جامعه را فراهم کند. نگاهی به قانون اساسی مترقی کشور نیز نشـان میدهد که مبـانی عدالت در سلامت به خوبی در اصول مختلف بیان شدهاند.
جمهوری اسلامی ایران نظامی است بر پایه ایمان که از راه استفاده از علوم و فنون و تجارب پیشرفته بشری باید عدل و استقلال سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و همبستگی ملی را تامین میکند و برای نیل به این اهداف باید همه امکانات خود را برای اموری از جمله ایجاد رفاه و رفع فقر و برطرف ساختن هر نوع محرومیت در زمینه های تغذیه، مسکن، کار، بهداشت و تعمیم بیمه به کار برد.
سلامت مردم همواره یکی از اولویت ملی بوده و طرح تحول نظام سلامت نیز با هدف برقراری عدالت در دسترسی به خدمات درمانی، کاهش پرداخت مستقیم مردم برای هزینههای سلامت و ارتقای کیفیت خدمات و مراکز از دو سال پیش در کشور کلید خورد، این طرح از همان ابتدا به عنوان بزرگترین پروژه برای اصلاح مشکلات نظام سلامت مطرح و یکی از اصلیترین اهداف آن تحقق عدالت در سلامت عنوان شد.
در آستانه دومین سالگرد اجرای این طرح بزرگ به گفتگو با دکتر ایرج حریرچی، معاون کل وزارت بهداشت که این روزها به عنوان سخنگوی حوزه سلامت نیز پاسخگوی مسائل ریز و درشت حوزه بهداشت و درمان است، نشستیم.
عدالت در سلامت از همان ابتدا به عنوان مهمترین هدف طرح تحول سلامت اعلام میشد، با توجه به اینکه یکی از مهمترین مصادیق عدالت در سلامت افزایش دسترسی به خدمات بهداشتی- درمانی و ارتقای شاخصهای سلامت در مناظق محروم است، سهم مناطق محروم و کم برخوردار از طرح تحول چقدر بوده است؟واقعیت این است که رویکرد ما در این طرح شروع اقدامات از مناطق محروم به برخوردار بوده است، یعنی اولین اقدامات خود را با ایجاد و نوسازی خانههای بهداشت و مراکز بهداشتی درمانی روستایی وسپس بیمارستانها آغاز کردیم؛ اما باید به این نکته مهم توجه شود که ما برای پوشش سرطان یا عمل جراحی قلب یک بیمار روستایی نمیتوانیم در روستا یا شهر زیر ۲۰ هزار نفر یک بیمارستان بزرگ داشته باشیم و قائدتا یک سری از خدمات که برای هم میهنان ما در این مناطق لازم است باید بر اساس اصول سطح بندی در شهرهای بزرگترارائه شود.
ما هر پروژهای که در مناطق محروم قابل راه اندازی و مطابق با اصول سطح بندی بوده انجام دادهایم و میل شدید به سمت مناطق محروم بوده است.
کمبود پزشک در مناطق محروم یکی از بزرگترین معضلات حوزه سلامت طی سالهای گذشته بوده، طرح تحول برای رفع این مشکل چه راهکارهایی داشته است؟کمبود پزشک در مناطق محروم همیشه از عوامل نارضایتی مردم در این مناطق بوده است و با اجرای طرح تحول سلامت وزارت بهداشت تلاش کرده تا با متناسب سازی حقوق پزشکان عمومی این نقیصه را جبران کند.
برای ترغیب پزشکان به فعالیت در مناطق محروم و کمتر توسعه یافته برنامههای متعددی طراحی و اجرا شده است.
برنامه حمایت از ماندگاری پزشکان با هدف افزایش دسترسی مردم به خدمات و مراقبتهای سلامت در سطح دوم و سوم و جذب و ماندگاری پزشکان در این مناطق تدوین شده که با اجرای آن از طریق پرداختهای تشویقی در مناطق کمتر توسعه یافته، زمینهی تمام وقتی پزشکان فراهم شده است.
با اجرای این طرح و بازنگری تعرفههای خدمات سلامت علاوه بر ساماندهی مناسب نظام ارجاع در سطح تخصصی و فوق تخصصی و اجرای صحیح نظام سطح بندی در بخش نیروی انسانی و خدمات سرپایی و بستری، پرداختهای غیررسمی در این مناطق به حداقل رسیده است. با اجرای این برنامه ۲۹۱ بیمارستان در ۳۳۱ شهر محروم و کم برخوردار کشور از خدمات ۵۴۵۰ پزشک عمومی، متخصص و فوق تخصص برخوردار شدند.
میزان رضایتمندی و استقبال پزشکان برای فعالیت در مناطق محروم پس از اجرای طرح تحول سلامت به چه صورت بوده است؟پزشکان متخصصی که دوره تعهدات خود را طی میکنند، منابع مهمی جهت تامین نیروهای متخصص مناطق محروم بوده و در عین حال، جذب آنها در مناطق محروم پس از پایان دوره تعهدات میتواند یکی از راهکارهای اصلی افزایش نسبت پزشک به جمعیت در مناطق محروم و افزایش دسترسی مردم این مناطق به خدمات سلامت باشد.
قبل از اجرای برنامه تحول نظام سلامت ۱۴۰۰ متخصص در شهرهای کمتر توسعه یافته در حال ارائه خدمت به هموطنان بودند و با اجرای این برنامه این رقم به ۳۹۱۴ نفر رسیده است. طی یک پرسشگری تلفنی از پزشکان شاغل در مناطق محروم و همکار برنامه ماندگاری طرح تحول میزان تمایل به ادامه فعالیت در مناطق محروم پس از پایان دروه تعهدات بررسی شد. ۶۰ درصد پزشکان از ادامه اجرای برنامه تحول نظام سلامت در مناطق محروم استقبال کرده و ۵۹ درصد آمادگی خود را برای ماندگاری در این مناطق و ادامه ارائه خدمت به هموطنان، اعلام کردند.
طرح تحول سلامت در بخش پرداخت هزینههای درمان چه برکاتی برای مردم مناطق کم برخوردار داشته است؟پس از پیروزی انقلاب اسلامی، پوشش کامل بیمه سلامت همواره در دستور کار دولتها قرار داشته است اما تا قبل از اجرای طرح تحول سلامت هیچگاه به طور کامل محقق نشده بود اما هم اکنون با اجرای طرح تحول سلامت که بیش از نه میلیون نفر زیرپوشش بیمه سلامت رفتهاند سطح پوشش این بیمه از ۸۸ درصد به ۹۵ درصد رسیده است که خدمات پوششی آن برای شهروندان کم بهره و محروم به صورت رایگان انجام میشود.
کاهش سهم پرداخت بیماران از هزینههای درمان در هنگام بستری در بیمارستانهای دولتی، نخستین برنامه طرح بود این برنامه، کاهش چشمگیر هزینه درمان بیماران را در پی داشت. این کاهش هزینه از طریق پرداخت مابه التفاوت هزینههای مورد تعهد بیمههای پایه، فراهم کردن خدمات، داروها و ملزومات مصرفی پزشکی و همچنین دیگر خدمات ضروری در بیمارستانها بر پایه قیمتهای مصوب به دست آمد. جلوگیری از خروج بیماران از بیمارستانها برای تامین دارو و لوازم پزشکی، حذف واسطهها و پیشگیری از پرداختهای زیرمیزی از دیگر دستاوردهای این برنامه است.
با اجرای برنامه تحول نظام سلامت هموطنان بستری واجد بیمه پایه سلامت تنها ۶% از مبلغ صورتحساب تنظیمی مشمول این برنامه را بر اساس تعرفه و قیمت مصوب پرداخت مینمایند از سوی دیگر روستائیان، عشایر و ساکنین شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر (دارای دفترچه بیمه روستایی) و سایر افرادی که از طریق نظام ارجاع به بیمارستانهای مشمول برنامه مراجعه میکنند، ۳ درصد از هزینه خدمات را پرداخت میکنند.
آیا آماری از بهرهمندی مردم در مناطق محروم از خدمات و برنامههای طرح تحول وجود دارد؟در اولین سال اجرای برنامه تحول نظام سلامت سه میلیون و ۷۰۰ هزار روستایی، ساکنین حاشیه شهرها و مناطق کمتر برخوردار شهری از خدمات کاهش پرداخت هزینههای بستری، بهرهمند شدهاند که آمار سال دوم نیز به این آمار اضافه میشود همچنین با تخصیص اعتبار کافی و توزیع امکانات هتلینگ و استاندارد سازی امکانات، شرایطی فراهم امده که بیمار در شهر خود درمان شود و این مصداق عدالت در سلامت است.
همچنین در همین مدت زمان بیش از ۱۸۳ هزار زایمان طبیعی در مناطق کمتر توسعه یافته کشور به صورت رایگان صورت گرفته است که حدود ۳۰۶ هزار تومان بابت هر زایمان از محل یارانهها پرداخت شده است.
تمامی پزشکان متخصص، فلوشیپ یا فوقتخصص و پزشکان عمومی شاغل در بیمارستانها و اورژانسهای پیشبیمارستانی که به صورت تماموقت جغرافیایی (اعم از تمام وقت هیات علمی و تمام وقت درمانی)، در مناطق کمتر توسعه یافته کشور مشغول به خدمت میباشند، مشمول این طرح میشوند.
در بخش سر پایی تاکنون چه برنامههایی در قالب طرح تحول برای مردم ارائه شده است؟در برنامه ارتقاء کیفیت ویزیت، پزشکان با افزایش زمان ویزیت و رعایت استانداردها در مراکز دولتی (انجام ۸ ویزیت در یک ساعت) کیفیت خدمات خود را به بیماران افزایش دادهاند. این برنامه ضمن اهمیت بخشیدن به معاینات و تشخیصهای بالینی از اقدامات غیر ضروری پاراکلینیکی و تشخیصی جلوگیری گرده و همچنین سهم پرداخت مستقیم مردم در بخش سرپایی را کاهش داده است.
بر این اساس در ۵۸۵ کلینیک دولتی ۹۵۰۰نفر پزشک عمومی، متخصص و فوق تخصص بیش از ۳۰ میلیون ویزیت انجام دادهاند. این در حالیست که تنها ۱۰ درصد از حق ویزیت متخصصین و فوق تخصصین حاضر در کلینیکهای ویژه در بیمارستانهای دولتی توسط مردم پرداخت میشود.
با توجه به اینکه یکی از بستههای طرح تحول گسترش و نوسازی فضاهای فیزیکی و بخش هتلینگ بیمارستانها و مراکز درمانی بوده، سهم مناطق محروم در این بخش چقدر بوده است؟تاکنون عملیات نوسازی هتلینگ و استانداردسازی تجهیزات پزشکی در۵۶۰ بیمارستان دولتی کشورانجام شده و تا کنون ۸۷درصد پیشرفت داشته است؛ بیش از ۱۸۷۵۰ بسته شامل تخت، کمد، تشک، پایه سرم، میز و پله کنار تخت که مربوط به وسایل رفاهی بیماران است با رعایت اولویت مناطق محروم توزیع شده است. بازسازی بیش از یک میلیون و ۴۰۰ هزار مترمربع از فضای بیمارستانهای دولتی و رضایتمندی ۸۶ درصدی بیماران از محیط فیزیکی مراکز درمانی دانشگاهی وابسته به وزارت بهداشت از دیگر دستاوردهای این برنامه ملی بوده است.