روغن "پالم" در شیر؛ تشویش اذهان عمومی یا تهدید سلامت مردم
گزارش «نسیم»، از کاربرد روغن گیاهی "پالم" در صنایع لبنی/ از هشدار وزیر بهداشت و تکذیب صنایع شیر کشور تا تقاضای دادستان کل کشور برای معرفی واحدهای متخلف/ بررسیهای وزارت بهداشت تا هفته آینده نهایی میشود
به گزارش خبرنگار «نسیم»، ارتباط مصرف شیر و لبنیات با حفظ سلامتی، افزایش طول عمر و بهبود رشد را از همان ابتدای کودکی بارها و بارها شنیده ایم؛ اینکه مصرف شیر و فرآورده هاى آن منجر به بازدهی بیشترجسمى و فکرى و کاهش بیماری هاى عفونى و استخوانى مى شود، اینکه برای داشتن دندان و استخوانبندی محکم نباید از مصرف لبنیات غافل شد و این توصیه ها به مرور با افزایش بیماری های غیر واگیری چون؛ پوکی استخوان بیش از پیش مورد تاکید قرار گرفت.
طی سال های گذشته توصیه های دیگری نیز در مورد مصرف لبنیات مبنی بر مصرف شیر و لبنیات کم چرب به جای فرآورده های پرچرب مرتب از سوی کارشناسان تغذیه بیان می شود؛ اما صحبت وزیر بهداشت در خصوص استفاده از روغن گیاهی "پالم" در شیرهای پرچرب تنها یک توصیه ساده نبود؛ بلکه نگرانی جدی بود که توجه بسیاری از دستگاه ها و ارگان های ذیربط را به این موضوع جلب کرد.
به گفته هاشمی بسیاری از چربیهای شیر به خاطر روغن پالم است نه چربی طبیعی شیر و مردم بدانند که هزینه بیشتر را برای چه چیزی پرداخت میکنند و به جای استفاده از شیر پرچرب از شیر کمچرب استفاده کنند.
روغن "پالم" روغنی خوراکی است که از میوه درخت نخل روغنی استخراج می شود و از گذشته در صنایع صابونسازی کاربرد داشته و مشتقات آن نیز در صنایع مختلف آرایشی، بهداشتی و شیمیایی مورد استفاده قرا می گیرد.
این نوع روغن سرشار از اسیدهای چرب اشباع بوده و از مقاومت خوبی در مقابل عوامل اکساینده برخوردار است و به همین دلیل یک روغن مطلوب برای سرخ کردن محسوب می شود و معمولا به عنوان نوعی روغن خوراکی برای مصارف آشپزخانه بکار می رود.
وزارت بهداشت با توجه به مزایای چربیهای گیاهی نسبت به چربیهای حیوانی برای برخی محصولات لبنی اجازه استفاده از روغنهای گیاهی را به عنوان جایگزین روغن حیوانی صادر کرده است از جمله این محصولات پنیر پروسس، پنیر پیتزا و پنیر خامه است و همچنین مجوز استفاده از این روغن در بستنی، خامه قنادی و کرههای مالشی نیز از سوی وزارت بهداشت به تولید کنندگان محصولات لبنی صادر شده است؛ اما استفاده از این روغن ها در دوغ، ماست، شیر و شیر خشک صنعتی صادراتی ممنوع است . بالا بودن اسید اشباع روغن "پالم" موجب افزایش کلسترول بد خون موسوم به LDL می شود و به همین دلیل است که خبر استفاده از این روغن در شیرهای پرچرب موجی از نگرانی ها و واکنش ها را به دنبال داشته و مردم را به نوعی بر سر دوراهی مصرف یا عدم مصرف شیر قرار داده است.
تکذیب صدور پروانه تولید محصولات لبنی با چربی گیاهی توسط انجمن صنایع شیر ایران
پس از اظهار نظر وزیر بهداشت رضا باکری، دبیر انجمن صنایع شیر ایران ضمن تکذیب صدور پروانه تولید محصول با چربی گیاهی در صنایع لبنی گفت: وزیر بهداشت میتواند هر کارخانه فاقد پروانه ساخت یا متخلف در تولید را پلمپ کند، ذکر این مسأله به صورت عمومی زیر سؤال بردن کل صنعت و تشویش اذهان عمومی است.
وی با اشاره به اینکه پروانه ساخت تولید مواد غذایی در زیر مجموعه وزارت بهداشت به واحدها داده میشود، افزود: تا به امروز ندیدهام به کارخانهای مجوز شیر کم چرب یا پرچرب با روغن گیاهی داده شده باشد و حتما وزیر بهداشت نیز اطلاع دارند که اگر در بازار شیر پرچربی با روغن گیاهی یافت شود، تولید آن تخلف محسوب میشود و این تولید بدون مجوز انجام شده و قانون نیز تکلیف برخورد با این امر را مشخص کرده است.
وزارت بهداشت اسامی واحدهای متخلف استفاده کننده از روغن "پالم" را به ما هم بگوید
حسین چمنی، مشاور مدیرعامل صنایع شیر نیز بر لزوم معرفی و برخورد با واحدهای متقلب استفاده کننده از روغنهای گیاهی در تولید شیر تاکید کرد و گفت: وزارت بهداشت مجوز استفاده از روغن گیاهی یا پالم را در دو سه نوع پنیر داده و در دوغ، ماست و شیر و شیرخشک صنعتی صادراتی ممنوع کرده است.
وی ضمن انتقاد از زیر سوال بردن کل صنایع شیر با این نوع اطلاع رسانی اظهار داشت: در هر صنفی امکان تقلب وجود دارد نباید به این شکل خبر استفاده از روغن گیاهی در محصولات لبنی منعکس میشد، بهتر بود گفته میشد "مردم شیر پرچی که درون آن روغن پالم استفاده شده نباید مصرف کنند و نه اینکه بگوییم مردم نباید شیر پرچرب استفاده کنند" تمام شیرهای تولیدی که از روغن پالم تهیه نمیشوند . چمنی اظهار داشت: اگر گروه اندکی که از سوی اداره نظارت وزارت بهداشت برای آنها اثبات شده که از روغنهای گیاهی در تولید شیر استفاده کردهاند ما هم به طور کامل از اداره نظارت حمایت میکنیم.
وی با بیان اینکه در حال حاضر 1700 برند لبنی محصولات خود را دربازارعرضه میکنند، افزود: انجمن صنایع لبنی اطلاعی از واحدهای که از این روغن در محصولات خود استفاده میکنند ندارد، اداره نظارت اسامی آنها را به ما هم بگوید . گزارش های وزارت بهداشت موجود است، لازم باشد رسانه ای می کنیم
پس از این واکنش ها وزیر بهداشت مجددا این موضوع را تایید کرد و در رابطه با وجود روغن پالم بیش از حد مجاز در روغنهای خوراکی و لبنیات، گفت: روغن پالم روغنی است که سالهای سال است که از کشور مالزی وارد می شود و به دلیل قیمت ارزان و سودآوری بالا واردات آن نسبت به گذشته بیشتر شده است .
وی ادامه داد: این روغن به دلیل کیفیتی که دارد برای سلامتی مضر است و تخلفات موجود در لبنیات موجود در بازار نشان میدهد که به جای چربی طبیعی از بدترین نوع چربی صنعتی استفاده کردهاند .
هاشمی در خصوص تکذیب صنایع لبنی در استفاده از روغن پالم گفت: گزارشهای ما موجود است اگر لازم باشد آن را رسانهای میکنیم، ما مجوز ورود این محصولات را نمیدهیم بلکه وزارت صنعت و جهاد کشاورزی متولی واردات آن است .
برنامه کاهش مصرف روغن پالم از 50 درصد به 15 درصد
وزیر بهداشت تصریح کرد: این موضوع در شورای عالی سلامت غذا بحث شده و قرار است مصرف این روغن کاهش یابد، این در حالی است که هماکنون 50 درصد روغنهای وارداتی پالم است که قرار است در مرحله اول به 30 درصد و سپس به 15 درصد برسد .
هاشمی ادامه داد: از لبنیات موجود در بازار نمونهگیری میشود تا شرکتهای متخلف شناسایی شوند، به عنوان مثال در ماست با چربی 12 درصد روغن پالم وجود دارد به همین دلیل نظارتها را افزایش میدهیم چرا که حق سایر شرکتهاست که اسامی متخلفان را اعلام کنیم تا هم آنها متهم نشوند و هم مردم بتوانند از محصول سالم خریداری کنند؛ با شرکتهای متخلف طبق قانون برخورد خواهد شد .
نهایی شدن آزمایشات بررسی استفاده برخی واحدها از روغن پالم در شیر تا هفته آینده
هومن رئوفی، رئیس اداره نظارت و ارزیابی فرآورده های غذایی، آشامیدنی و دامی سازمان غذا و دارو با تاکید بر اینکه موضوع استفاده از روغن "پالم" را نباید متوجه کل صنعت تولید شیر دانست، گفت: سازمان غذا و دارو اجرای طرح نمونه برداری از سطح عرضه( PMS ) را در دستور کار دارد و بر اساس آن نمونه هایی از محصولات مختلف را در سطح عرضه انتخاب و انطباق آن با استاندارها و ضوابط را بررسی می کند و در صورت هرگونه عدم انطباقی اقدامات لازم برای برخوردهای قانونی و ارجاع به مراجع قضایی صورت می گیرد.
وی ادامه داد: در آزمایشات اولیه موارد معدودی تخلف استفاده از روغن "پالم" در شیر مشاهده شده است که تا کامل نشدن آزمایشات از نظر اخلاقی و شرعی نمی توان در این خصوص اظهار نظر کرد.
رئوفی تاکید کرد: آزمایشات تکمیلی در حال انجام است و تا هفته آینده نهایی می شود و پس از آن در صورتیکه مستندات آزمایشگاهی استفاده از این روغن در تولید شیر را ثابت کند قطعا واحدهای متخلف از سوی سازمان غذا و دارو به مراجع قضایی معرفی می شوند.
درخواست دادستان کل از وزارت بهداشت برای اعلام واحد های متخلف در حوزه سلامت و تغذیه
اهمیت این موضوع تا جایی بود که در نشست خبری دادستان کل کشور نیز مطرح شد و غلامحسین محسنی اژه ای با تاکید بر اینکه دادستانی با هرکسی که به هر نحوی سلامت جامعه را تهدید کند، برخورد میکند گفت: وزیر بهداشت در صورت مشاهده تخلف در حوزه سلامت و تغذیه، موارد را به دادستان اعلام کند تا فورا رسیدگی شود.
تشکیل جلسه مشترک وزارت بهداشت و کمیسیون بهداشت برای بررسی وجود روغن پالم در شیر
حسینعلی شهریاری، رئیس کمیسیون بهداشت در این خصوص به «نسیم» گفت: وقتی وزارت بهداشت به عنوان متولی سلامت وجود روغن "پالم" در شیرها را اعلام می کند حتما چنین نگرانی وجود دارد و در همین راستا باید تولیدکنندگان متخلف شناسایی و برخود قاطع با آنها صورت بگیرد.
وی با تاکید بر اینکه استفاده از روغن "پالم" در شیر قطعا برای سلامت مردم مشکل زا خواهد بود، افزود: برای متخلفان در این زمینه باید جرائم سنگینی در نظر گرفته شود.
رئیس کمیسیون بهداشت تصریح کرد: با آغاز کارمجلس قطعا جلسه مشترکی با مسئولان وزارت بهداشت برای بررسی گزارشات مبسوط در این خصوص برگزار خواهد شد.
استاندارد چربی ها نشانه گذاری شود
نیره پیروزبخت، رئیس سازمان ملی استاندارد نیز در واکنش به این موضوع گفت : بحثی که وزیر بهداشت درباره ممنوعیت استفاده از روغن پالم (روغن نخل) مطرح کرده ، به ما گزارش نشده است .
وی با بیان اینکه طرحی در پژوهشکده غذای کشاورزی پژوهشگاه استاندارد در این باره آغاز شده است، افزود:در استانداردها معمولاً به جزئیاتی مانند اختلاف میان چربی ها پرداخته می شود و در دنیا نیز وجود چربی در بخشی از لبنیات مانند شیر و خامه مجاز است اما حد و حدود آن را قید می کنند؛ اما اینکه پایه چربی گیاهی یا حیوانی و از کدام نوع روغن باشد به بررسی ویژه ای نیاز دارد که در بسیاری از استانداردها به آنها پرداخته نمی شود . پیروزبخت ادامه داد: در اجرای این طرح میزان عناصر در چربی های گیاهی مختلف مانند سویا، روغن زیتون و روغن پالم مشخص می شود و این طرح در حال اتمام است .
وی افزود: در بسیاری از کشورها از چربی گیاهی برای لبنیات استفاده می شود؛ اما نظام نشانه گذاری محصول نیز در این کشورها وجود دارد و حتماً باید روی محصول قید شود که در آن چربی گیاهی استفاده شده است اما در ایران بحث نشانه گذاری رعایت نمی شود .
رئیس سازمان استاندارد با تاکید بر اینکه این نشانه گذاری ها در استاندارد نیامده است، گفت: اگر نیاز باشد با همکاری وزارت بهداشت نتایج این طرح را در استانداردهای خود وارد می کنیم و تشخیص روغن پالم از روغن های دیگر به طور دقیق ممکن می شود .
پیروز بخت تصریح کرد: در حال حاضر 25 درصد از نمونه های گرفته شده از سطح بازار حاوی چربی پالم بوده اما هنوز در مرحله تحقیق ا ست.
خبری که گفته می شود اعلام آن موجب تشویش اذهان عمومی و نگرانی مردم شده است در صورت صحت مشکل و چالشی جدی برای سلامت مردم خواهد بود و شاید بهتر باشد سه دستگاه اصلی نظارت بر سلامت غذا شامل؛ سازمان ملی استاندارد و وزارتخانه های جهاد کشاورزی و بهداشت به جای انداختن توپ در زمین دیگری با افزایش همکاری ها و هماهنگی ها سلامت غذایی مردم در تمامی بخش ها را تامین و ارتقا بخشند.
تهیه گزارش: مهدیه عرفاتی