هزینههای کمرشکن سلامت، با اجرای طرح تحول سلامت کاهش یافت
گزارش «نسیم» از اجرای بسته "کاهش پرداختی از جیب مردم" در طرح تحول سلامت/ رضایت بیماران از کاهش هزینهها در کنار گله پرستاران از افزایش فشار کاری/ قدر مطلق پرداختی بیماران، با اجرای تعرفههای جدید افزایش نمییابد
به گزارش خبرنگار «نسیم» "کاهش سهم مردم در پرداخت هزینه های درمانی" دیگر به گوش همه ما آشناست، این همان شعاری است که سال های سال و در تمامی دوره ها از زبان دولتمردان فقط شنیدیم و نه تنها هیچ گاه عملیاتی نشد بلکه طی سال های گذشته روز به روز از آن فاصله گرفتیم و ترازوی هزینه های درمانی همیشه به سمت بیماران سنگینی می کرد .
حتی تاکیدات چند باره مقام معظم رهبری بر این موضوع که "بیمار نباید دغدغه ای جز بیماری داشته باشد" نیز در نهایت تبدیل به شعاری روی دفترچه های ناکارآمد بیمه ای شد که شاید بیشتر داغ دل بیمار را تازه می کرد، تصویب این قانون در برنامه های چهارم و پنجم توسعه و سایر اسناد بالادستی مبنی بر کاهش سهم مردم در هزینه های درمان به 30 درصد و افزایش سهم دولت و بیمه ها تا 70 درصد نیز هیچ تاثیری در روند افزایشی سهم مردم در پرداخت هزینه ها نداشت تا جایی که این رویه کاملا برعکس شد و بیش از 70 درصد هزینه های درمانی به بیمار تحمیل می شد .
در تمام این سال ها کارشناسان سلامت طرح ها و برنامه های متعددی برای رفع مشکلات و ایجاد تحول در حوزه سلامت ارائه می کردند؛ اما به دلیل نبود منابع مالی هیچ یک از آن طرح ها به کرسی نمی نشست و برای همیشه روی کاغذ باقی می ماند و چه بسا طرح هایی که آغاز می شد اما در حین کار به دلیل عدم تامین منابع مالی مورد نیاز نیمه کاره رها می شد .
پس از اجرای طرح هدفمندی یارانه ها در کشور قرار شد سهمی از درآمدهای حاصل از اجرای این برنامه به سه بخش بهبود محیط زیست، بهبود وضعیت معیشت خانوارها و بهبود وضعیت سلامت مردم اختصاص یابد .
هم راستایی اهداف حوزه سلامت و منابع حاصل از هدفمندی یارانه ها باعث شد تا برنامه متحول کردن نظام سلامت در اولویت کاری دولت قرار گیرد و با استفاده از منابع حاصل از واقعی شدن قیمت حامل های انرژی، بخشی از وظایف معطل مانده نظام سلامت به انجام برسد و در همین راستا چهار موضوع احیای بیمه های سلامت و پوشش افراد فاقد بیمه، کاهش هزینه های بستری، ارتقای خدمات بستری در بخش های دولتی و ارائه خدمات بهداشتی و پایه سلامت با اولویت مناطق حاشیه نشین و محروم به تصویب دولت رسید .
به این ترتیب بسته کاهش سهم مردم در هزینه های بستری به 10 درصد با هدف حفاظت مالی از شهروندان در برابر هزینه های بستری و کاهش پرداخت از جیب مردم و هزینه های کمرشکن سلامت ارائه شد .
فروردین ماه امسال بود حسن روحانی, رئیس جمهور در عیادت از بیماران بیمارستان امام خمینی (ره) ضمن انتقاد از سهم بزرگ پرداختی مردم برای هزینه های درمان وعده کاهش این هزینه ها را داد .
دکتر محمد حاجی آقاجانی، معاون درمان وزیر بهداشت نیز در همان روزها از کاهش سهم مردم در هزینه های بستری خبر داد و گفت: سهم پرداختی مردم از هزینه های بستری در چند سال گذشته به شدت رشد کرده و اکنون به بیش از 40 درصد رسیده است اما با اجرای طرح تحول نظام سلامت که در پی ایجاد منابع جدید مالی با هدفمندی یارانه ها امکان پذیر می شود و این سهم تا پایان امسال به 10 درصد می رسد.
گام نخست اجرای طرح تحول سلامت؛ بیمها و امیدها
به دنبال این خبرها و وعده های خوش برای مردم نخستین بسته طرح تحول نظام سلامت با عنوان" بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری در بیمارستان های دولتی" ارائه شد و بر اساس آن قرار شد تا مردم بیش از 10 درصد هزینه های بستری را پرداخت نکنند و همچنین برای دریافت خدمات یا تهیه دارو و ملزومات نیز به خارج از بیمارستان فرستاده نشوند و در صورت لزوم نیز بیمارستان امکان رفت و آمد را برای بیمار فراهم کند و مابه التفاوت قیمت تمام شده خدمات نیز توسط بیمه پرداخت شود .
از طرفی برخی از خدمات ضروری مانند سوختگی و مشکلات روانی که تا پیش از این تحت پوشش بیمه قرار نداشت نیز مورد حمایت قرار گرفت و این کاهش پرداختی تمامی گروه ها را شامل شد .
این بسته شاید به دلیل اینکه بیشتر از فرهنگ سازی نیازمند تامین اعتبارات بود، کمتر از سایر بسته ها با مشکلات اجرایی همراه شد و استقبال مردم از طرح و افزایش مراجعات آنها به نوعی حاکی از رضایت آنها از این طرح بوده است .
برای پیگیری چگونگی اجرای این برنامه به دو بیمارستان امام حسین(ع) و امام خمینی(ره) تهران سر زدم و در کنار باجه ترخیص با برخی از همراهان بیماران صحبت کردم، تمامی آنها از اینکه سهم پرداختی شان به 10 درصد رسیده است احساس رضایت داشتند و چه بسا برخی از آنها حدود هفت تا هشت درصد کل هزینه ها را پرداخت کرده بودند .
فردی که پدرش جراحی قلب باز انجام داده بود، گفت: کل هزینه ها 10 میلیون تومان شده که سهم پرداختی ما حدود یک میلیون تومان است .
وی این کاهش هزینه های بستری برای بیماران را اقدامی مثبت در جهت کاهش دغدغه و نگرانی بیماران دانست و گفت: با وجود کاهش هزینه ها هنوز ارائه خدمات در بیمارستان های دولتی به دلیل ازدحام، صف های طولانی در قسمت های مختلف، بهداشت نا مناسب برخی از بخش ها و رسیدگی ها و رفتارهای پرسنل و پرستاران رضایت بخش نیست و باید با تامین نیروی کافی، امکانات مناسب و اصلاح فضاهای فیزیکی امکان رضایب بیمار از خدمات بیمارستان های دولتی بیش از پیش فراهم شود .
افزایش مراجعات مردم به بیمارستان های دولتی و ایجاد مشکل در خدمت رسانی مناسب به بیماران از جمله مباحثی بود که از همان ابتدا به عنوان آسیب از سوی کارشناسان مطرح می شد، اینکه در حال حاضر بیمارستان ها با کمبود نیرو به ویژه پرستار برای ارائه خدمت به بیماران مواجه هستند و در برخی از بیمارستان ها مشکل کمبود تخت نیز وجود دارد و افزایش مراجعات مردم با اجرای این طرح ممکن است خدمت رسانی مطلوب به بیماران را دچار مشکل کند و کیفیت ارائه خدمت کاهش یابد.
افزایش 15 درصدی مراجعه مردم به بیمارستان امام حسین/ گاهی تخت خالی برای پذیرش بیمار نداریم
دکتر سیدمحمد تقی حسینی طباطبایی، رئیس بیمارستان امام حسین(ع) از افزایش 15 درصدی مراجعه مردم به این بیمارستان پس از اجرای طرح تحول سلامت خبر داد و گفت: تا قبل از اجرای این طرح ضریب اشغال تخت در بیمارستان امام حسین(ع) 84 درصد بود که پس از اجرای طرح تحول به بیش از 90 درصد رسیده است .
وی افزود: استقبال خوب مردم از طرح تحول سلامت و بسته کاهش فرانشیز باعث افزایش مراجعه به بیمارستان شده است و ورودی های اورژانس نیز بیش از پیش افزایش یافته و آمبولانس ها بیماران زیادی را به این بیمارستان منتقل می کنند تا جایی که گاهی هیچ جایی برای پذیرش و مراقبت از بیمار نداریم اما به دلیل اینکه باید بیمار را پذیرش کنیم مجبوریم روی صندلی خدمات مورد نیاز را به بیمار ارائه کنیم .
طباطبایی تصریح کرد: در بیمارستان های بزرگی چون امام حسین(ع) که ضریب اشغال تخت بالا بوده و با اجرای طرح تحول نیز افزایش یافته است باید توزیع بیمار به ویژه در زمانی که بیمارستان اعلام هشدار می کند به درستی صورت بگیرد و حمایت های لازم برای ایجاد ساختمان های جدید نیز انجام شود .
وی تاکید کرد: با تمام این مشکلات در حال حاضر پرداختی مردم در هزینه های بستری در این بیمارستان به کمتر از هفت درصد رسیده است و این در حالی است که تا پیش از اجرای طرح تحول گاهی تا 50 درصد هزینه ها توسط بیمار پرداخت می شد .
رئیس بیمارستان امام حسین(ع) در خصوص هزینه های همراه بیماران گفت: برای جلوگیری از ازدحام و شلوغی در بخش ها هزینه همراه گرفته می شود پیشنهاداتی برای پرداخت بخشی از هزینه همراه نیز داده شده بود که بیمه ها با آن موافقت نکردند .
با افزایش مراجعه بیماران به مراکز درمانی بیشترین حجم و فشار کار به پرستاران تحمیل می شود چرا که در شرایط عادی و قبل از اجرای طرح تحول سلامت کمبود نیروی پرستاری و فشار کاری زیاد این قشر همیشه از مهمترین دغدغه های نظام سلامت و مسئولان اجرایی بوده و اجرای این برنامه در کنار افزایش رضایتمندی بیماران، گله مندی برخی از کادر درمان به ویژه پرستاران را به همراه داشته است .
گلهمندی پرستاران در کنار رضایتمندی بیماران
ابوالقاسم پوریانی، سوپروایزر پرستاری بیمارستان فارابی ضمن تاکید بر افزایش رضایتمندی بیماران با اجرای طرح تحول سلامت به ویژه بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری گفت: همین امر باعث افزایش مراجعه مردم و به دنبال آن حجم کاری کادر درمان به ویژه پرستاران شده و عدم تناسب دریافتی این گروه با خدماتی که ارائه می دهند به نوعی نارضایتی آنها را در پی داشته است .
وی افزود: یکی از مهمترین الزامات اجرای طرح تحول سلامت رضایتمندی و همکاری کادر درمان بیمارستان هاست و باید رضایت این گروه ها نیز با افزایش حقوق و مزایا و تامین نیروی انسانی مورد نیاز جلب شود .
این کارشناس آموزش پرستاری در ادامه با اشاره به اجرای کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت تصریح کرد: با اجرای این کتاب دریافتی پزشکان 2.5 برابر افزایش می یابد در حالی که در مورد پرستاران این افزایش ها دیده نمی شود و همین امر نارضایتی این گروه را بیش از پیش افزایش داده است .
افزایش 20 درصدی حجم کاری پرستاران پس از اجرای طرح تحول
پوریانی اضافه کرد: بر اساس استاندارد هر پرستار باید در هفته حدود 44 ساعت اضافه کاری داشته باشد در حالی که به دلیل حجم کاری بالا این افراد گاهی مجبورند تا بیش از 60 ساعت اضافه کاری در هفته داشته باشند و در مجموع طی یک ماه حدود 80 ساعت بیش از اضافه کار معمول به پرستار تحمیل می شود .
وی ادامه داد: حجم کاری پرستاران با اجرای طرح تحول سلامت 15 تا 20 درصد افزایش یافته در حالی که دریافتی آنها به هیچ وجه جبران کننده خدمات ارائه شده نیست .
پوریانی تاکید کرد: حجم کاری بالا و اضافه کاری های اجباری و تحمیلی قطعا روی عملکرد پرستاران و کیفیت کار تاثیر دارد و برای اجرای هر چه بهتر برنامه های سلامت باید اعتبارات این حوزه به تناسب خدمت و با رعایت عدالت بین تمام گروه های ارائه خدمت تخصیص یابد .
نارضایتی پرستاران در بیمارستان های دولتی کاملا محسوس است
دکتر سید منصور گتمیری، فوق تخصص نفرولوژی در خصوص اجرای این بسته گفت: کاهش پرداختی بیماران بستری یکی از گام های مهم و موثر وزارت بهداشت طی دو دهه اخیر بوده و توانسته با این طرح رضایت بیماران را ارتقا دهد .
وی افزود: اجرای این بسته در کنار سایر بسته های طرح تحول به خوبی توانست جایگاه بیمارستان های دولتی و آموزشی را در بین مردم و جامعه پزشکی ارتقا دهد؛ چرا که تا پیش از این متخصصان هیچ تمایلی به فعالیت در بیمارستان های دولتی نداشتند و ساعت حدود 11 صبح هیچ نیروی متخصص و فوق تخصصی در این بیمارستان ها پیدا نمی شد چرا که تلاش می کردند هر چه زودتر خود را به بخش خصوصی برسانند .
گتمیری تاکید کرد: پس از تحقق رضایتمندی بیماران با اجرای بسته کاهش پرداخت بیماران بستری، رضایتمندی پزشکان نیز با اجرای کتاب ارزشگذاری نسبی خدمات سلامت حاصل شده اما هنوز هیچ یک از برنامه ها نتوانسته رضایتمندی قشر پرستار که در خط مقدم ارائه خدمات هستند را جلب کند چرا که عدم رضایت کادر درمانی غیر پزشک حلقه ضعیفی در زنجیره عمل خواهد بود که ارائه خدمت مناسب و تحقق اهداف را با مشکل مواجه می کند .
وی اضافه کرد: در حال حاضر بحران اصلی در زنجیره عمل روی پرستاران است و نارضایتی این گروه در مراکز ارائه خدمت کاملا محسوس است .
اتباع بیگانه جاماندگان از بسته کاهش پرداختی بیماران بستری
در بیمارستان امام حسین (ع) با تمام بیمارانی که صبحت کردم پرداخت 10 درصد هزینه ها را تایید کرده و از آن اعلام رضایت و خوشحالی می کردند به جز خانمی که خواهرش به دلیل سرطان در بیمارستان بستری بود و به دلیل اینکه ایرانی نبود و از اتباع بیگانه محسوب می شد، تحت پوشش این طرح قرار نداشت، وی اظهار داشت که 30 سال است که از افغانستان به ایران آمده و به صورت کاملا قانونی در ایران زندگی می کنند اما تحت پوشش این طرح قرار ندارند .
آقاجانی در این خصوص اظهار داشت: اکثر افاغنه قانونی و غیر قانونی در ایران بیمه درمانی ندارند و تنها 15 درصد آنها از بیمه تکمیلی برخوردارند، و عدم پوشش این افراد در طرح کاهش فرانشیز بیماران بستری یکی از معضلات برنامه است .
وی افزود: جلساتی برای پوشش اتباع بیگانه در طرح تحول سلامت و بیمه این افراد با وزارت امور خارجه و وزارت کشور برگزار کردیم و در نهایت چهار منبع برای بیمه کردن اتباع بیگانه پیشنهاد دادیم که بتوانیم با تجمیع انها اتباع بیگانه را تحت پوشش بیمه و برنامه های طرح تحول قرار دهیم و منتظر موافقت و نظر وزارت کشور در این خصوص هستیم .
افزایش تقاضاهای القایی یکی دیگر از نگرانی هایی بود که با اجرای این طرح مطرح می شد، به گفته کارشناسان حوزه سلامت بهترین راه جلوگیری از تقاضاهای القایی بیماران به بیمارستان ها اجرای نظام ارجاع در سلامت بوده که اجرای آن نیز امری زمانبر و نیازمند اعتبارات و زیر ساخت های مربوطه است اما وزیر بهداشت معتقد است در اجرای بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری با اجرای برنامه ها و راهکارهایی توانستیم تقاضاهای القایی بیمارستان ها را حذف کنیم .
با تشویق بیمارستان های صرفه جو، تقاضاهای القایی بیمارستان ها را حذف کردیم
سید حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تاکید بر اینکه هیچ یک از نظام های سلامت دنیا کمتر از 10 سال متحول نشده اند، گفت: دراین دولت زیر ساخت های نظام سلامت را به گونه ای طراحی می کنیم که در آینده تمامی دولت ها بتوانند اقدامات امروز ما را تکمیل کنند .
وی تصریح کرد: برای کاهش تقاضاهای القایی عملکرد سال 92 تمامی بیمارستان ها را ملاک قرار دادیم و بر اساس آن عملکرد مالی به همراه 20 درصد اعتبارات به بیمارستان ها تخصیص دادیم و علاوه بر آن مشوق هایی را برای بیمارستان هایی که در هزینه های خود صرفه جویی کنند را در نظر گرفتیم و به این ترتیب توانستیم تقاضاهای القایی را حذف کنیم .
وزیر بهداشت اضافه کرد: با اجرای طرح تحول نظام سلامت مراجعه مردم به مراکز درمانی 9 درصد افزایش یافت اما حجم کار به جز در بخش اورژانس و اتاق عمل در سایر بخش ها افزایشی نداشته است .
قاضی زاده هاشمی تاکید کرد: هزینه بسیاری از خدمات و اعمال جراحی از جمله؛ استنت قلبی و تعویض مفصل زانو با اجرای بسته کاهش پرداختی بیماران بستری کاهش چشم گیری پیدا کرد و بسیاری از افرادی که تاکنون امکان پرداخت هزینه ها را نداشتند برای انجام این عمل ها مراجعه کرده اند که تمامی متقاضیان در لیست های انتظار قرار می گیرند و زمانی که این حجم از حمایت ها صورت می گیرد انتظار این نوبت دهی ها معمول است .
کانون های پرداخت از جیب مردم به سمت خدمات پاراکلینیک و دارو تغییر کرده است
کامران باقری لنکرانی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی با تاکید بر اینکه در خصوص کاهش پرداختی از جیب مردم باید نگاه تحلیلی به حساب ملی سلامت داشته باشیم، گفت: در 10 سال گذشته بیمارستان های دولتی کانون های هزینه های از جیب مردم بودند در حالی که امروز این کانون های هزینه به سمت خدمات پاراکلینیکی و دارو تغییر کرده است و به همین لحاظ برای کاهش پرداختی از جیب مردم این خدمات از اهمیت بسزایی برخوردار است .
وی افزود: در حال حاضر هزینه یک آزمایش دوره ای در بخش خصوصی معادل یک سوم حداقل حقوق مصوب تامین اجتماعی و بیش از 200 هزار تومان است آزمایشگاه های دولتی نیز یا در برخی از شهرستان ها اصلا وجود ندارد و یا به امکانات انجام این آزمایشات مجهز نیستند .
لنکرانی ادامه داد: همچنین در برخی موارد به دلیل افزایش تعداد مراجعه کننده به بخش دولتی برای دریافت خدمات پاراکلینیک کیفیت انجام کار کاهش می یابد؛ لذا برای کاهش پرداختی از جیب مردم باید گلوگاه های اصلی در این زمینه را شناسایی کنیم .
عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی تصریح کرد: بخش خدمات پاراکلینیکی و دارو از مهمترین گلوگاه ها در پرداخت از جیب مردم هستند که صرفا با ابزار تعرفه ای نمی تواند آنها را کاهش داد و باید تدوین راهنماهای بالینی در این بخش مورد توجه قرار گیرد .
وی افزود: در حال حاضر در برخی از مواقع بیمار ممکن است همزمان چند بیماری مانند گوارش، قلبی داشته باشد و در این صورت چند پزشک مسئول مراقبت از بیمار هستند که هرکدام نوعی آزمایش و تصویربرداری تجویز می کند و از کار و درمان پزشک دیگر نیز بی خبرند و همین امر باعث تکرار آزمایش و سایر خدمات پاراکلینیکی و تحمیل هزینه به خانوار و نظام سلامت می شود .
لنکرانی تاکید کرد: مدیریت این امر توسط پزشک عمومی صورت می گیرد و برای کاهش سهم مردم در پرداخت هزینه های درمان ساماندهی تجویز و مصرف دارو و خدمات پاراکلینیکی و سایر خدمات سرپایی باید مورد توجه ویژه قرار گیرد .
یکی دیگر از انتقادات وارد شده به طرح کاهش فرانشیز بیماران بستری این است که در حال حاضر 80 درصد خدمات سرپایی بیماران توسط بخش خصوصی ارائه می شود و جای پوشش های خدمات سرپایی در این بسته خالی است؛ اما مسئولان اجرایی طرح بر این باورند که هزینه های تحمیل شده به مردم در بخش خدمات سرپایی نگرانی جدی مردم نیست و بیماران به دلیل هزینه های درمان سرپایی هیچ گاه به زیر خط فقر نمی روند .
نگرانی پرداخت مردم در بخش سرپایی جدی نیست
دکتر علیرضا زالی با تاکید بر اینکه بیمارستان های دولتی مرجع اصلی مراجعه قشر آسیب پذیر است، افزود: کاهش سهم بیماران به کمتر از 10 درصد بیشترین تاثیر را در اقشار کم درآمد و آسیب پذیر جامعه داشته است .
رئیس سازمان نظام پزشکی ادامه داد: بخش قابل توجهی از هزینه های درمان تا پیش از این مربوط به تهیه تجهیزات، ملزومات مصرفی و دارو بود که با اجرای این بسته بیمارستان مسئولیت مالی و عملیاتی تهیه دارو و ملزومات پزشکی را به عهده دارد .
زالی تصریح کرد: طبق آمار بیش از 70 درصد پرداخت از جیب بیمار مربوط به هزینه های بستری است و پس از آن هزینه های دارویی بالاترین سهم را به خود اختصاص می دهند و برهمین اساس با وجود اینکه 80 درصد خدمات سرپایی در بخش خصوصی ارائه می شود اما نگرانی بابت هزینه های سرپایی جدی نیست . کاهش 50 درصدی سهم مردم در پرداخت هزینه های سرپایی خبر خوش دیگری بود که اخیرا توسط دبیر ستاد اجرایی طرح تحول سلامت اعلام شد .
پرداختی بیماران در هزینه های سرپایی بیمارستانهای دولتی نصف شد
محمد حاجی آقاجانی با اشاره به کاهش چشمگیر هزینههای بیماران بستری در بیمارستانهای تحت پوشش وزارت بهداشت از ابتدای اجرای طرح تحول نظام سلامت، گفت: علاوه بر خدمات بستری، خدمات گسترده تشخیصی و درمانی دیگری مانند تصویربرداری، آزمایشگاه، آندوسکوپی و ... نیز در بیمارستانها ارایه میشوند که تحت عنوان درمان سرپایی تلقی میشوند .
وی افزود: این خدمات سرپایی پیش از این با فرانشیز 30 درصدی در تمام 560 بیمارستان تابعه وزارت بهداشت به بیماران ارایه میشد که در جهت محافظت مالی از مردم و کاهش پرداختیهای آنها در این بخش این رقم به 15 درصد کاهش یافته است .
معاون درمان وزیر بهداشت گفت: بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری علارغم اجرای سخت آن، به خوبی در حال اجراست و ابعاد آن در 560 بیمارستان دولتی در حال اجراست .
وی افزود: با اجرای این برنامه پرداختی بیماران بستری در بیمارستان ها از بیش از 40 درصد به کمتر از هشت درصد و در حال حاضر به شش درصد در شهرها و سه درصد برای روستائیان رسیده است و تمامی تیم های نظارتی نیز به این موضوع اذعان دارند .
آقاجانی تاکید کرد: نوبت دهی در گرفتن خدمات از بیمارستان های دولتی امری طبیعی است البته در مورد خدمات اورژانس به هیچ وجه نوبت دهی نداریم .
وی اضافه کرد: کل مجموعه ناوگانی که در اختیار وزارت بهداشت تنها 80 هزار تخت بیمارستانی است در حالی که نیاز خیلی بیش از این میزان است اما در حال حاضر بضاعت وزارت بهداشت در همین حد است .
بهره مندی چهار میلیون نفر از بسته کاهش پرداختی بیماران بستری
دکتر سیدموسی طباطبایی، مسئول برنامه کاهش برداختی بیماران بستری گفت: به طور متوسط سالانه 10 درصد جمعیت کشور در بیمارستان بستری می شوند و طبق برآورد صورت گرفته پیش بینی می شود در سال 93 حدود هفت میلیون نفر در بیمارستان بستری شوند که در برنامه ریزی ها و اقدامات بر اساس هشت میلیون نفر صورت گرفته است .
وی افزود: طبق گزارشات حدود چهار میلیون نفر از ابتدای اجرای بسته کاهش پرداختی بیماران بستری از حمایت های این بسته استفاده کرده اند بر اساس آن به طور متوسط بیماران بیشتر از هفت درصد پرداخت نکرده اند .
مسئول برنامه کاهش پرداختی بیماران بستری اضافه کرد: با اجرای این بسته اعزام بیمار به خارج از بیمارستان برای دریافت خدمات یا تهیه دارو و ملزومات پزشکی به یک دهم کاهش یافته و این در حالی است که تا پیش از این در 40 درصد موارد بیمار برای دریافت خدمات به خارج از بیمارستان فرستاده می شد .
طباطبایی کاهش قیمت تحهیزات پزشکی و ملزومات مصرفی را از مهمترین دستاوردهای اجرای این بسته دانست و گفت: قیمت تجهیزات مصرفی بیمارستان ها حدود 30 درصد کاهش یافته است و این درحالی است که تا پیش از این برنامه به دلیل بازار آشفته و نابسامان این تجهیزات شاهد افزایش قیمت آنها بودیم .
وی ایجاد سامانه مدیریت اطلاعات مردم از جمله؛ پرونده الکترونیک سلامت را از مهمترین الزامات استمرار و اجرای بهتر این برنامه دانست و تصریح کرد: برنامه های سلامت در کوتاه مدت تاثرگذار نیست و نتایج آن در طولانی مدت مشخص می شود از این لحاظ باید منابع پایدار برای اجرای این برنامه ها دیده شود .
مسئول برنامه کاهش پرداختی بیماران بستری ادامه داد: لزوم همکاری تمامی دستگاه ها و نهادهای مرتبط از جمله بیمه ها در اجرای این برنامه ضرورتی اجتناب ناپذیر است .
طباطبایی در خصوص افزایش مراجعات به مراکز درمانی با اجرای این برنامه گفت: ایجاد امتیاز خاص برای یک خدمت باعث تغییر رفتار ارائه دهندگان و دریافت کنندگان آن خدمت می شود و به همین لحاظ در تمام برنامه ریزی ها تا 10 درصد افزایش مراجعات و ارائه خدمات دیده شد و این در حالی است که بر اساس گزارسات به طور متوسط هشت درصد مراجعه مردم به مراکز درمانی افزایش یافت .
وی در خصوص نوبت دهی های طولانی اعمال جراحی تاکید کرد: برخی از خدمات همچون؛ تعویض مفصل زانو که تا پیش از این تحت پوشش هیچ بیمه ای قرار نداشت با اجرای این برنامه با افزایش تقاضا و مراجعه همراه شد و برای مدیریت این امر نیز براساس عملکرد سال گذشته اعتبارات در نظر گرفته شد و ایجاد لیست انتظار در چنین مواردی غیر طبیعی نیست .
مسئول برنامه کاهش فرانشیز بیماران بستری ادامه داد: تا پیش از اجرای این بسته ضریب اشغال تخت های بیمارستانی به طور متوسط 80 درصد بود که با اجرای آن حدود هشت درصد افزایش یافت و پتانسیل های لازم برای این افزایش تقاضا نیز دیده شده بود .
طباطبایی تاکید کرد: تخصیص اعتبار بر اساس عملکرد سال گذشته یکی از راه های جلوگیری از تقاضاهای القایی است و برای رفع کامل این مشکل نیازمند تدوین راهنماهای بالینی است و این برنامه نیز آسان نیست .
وی اضافه کرد: پکیج نظارتی دقیقی برای نظارت برحسن اجرای برنامه ها دیده شده و با انجام بازدیدهای مکرر توسط تیم های ارزیابی، بررسی و ثبت شکایات مردمی با استفاده از شماره تلفن 1590 و سامانه های تلفنی دانشگاه های علوم پزشکی روند اجرای کنترل می شود .
قدر مطلق پرداختی بیماران با اجرای کتاب ارزشگذاری خدمات افزایش نمی یابد
یکی دیگر از نقاط قابل توجه این است که با اجرای بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری سهم بیماران در پرداخت هزینه ها به کمتر از 10 درصد رسیده است؛ اما با اجرایی شدن کتاب ارزش گذاری خدمات درمان تعرفه خدمات پزشکی بین 100 تا 300 درصد افزایش می یابد و بیم این می رود که به همین تناسب سهم مردم نیز افزایش پیدا کند .
دکتر طباطبایی در این خصوص گفت: این افزایش تنها مربوط به حق الزحمه پزشکان است و این در حالی است که بخش زیادی از هزینه های پرداختی بیماران مربوط به هتلینک و هزینه های بیمارستان می شود که این هزینه ها نیز هیچ افزایشی پیدا نکرده و برای جبران تاثیر افزایش حق الزحمه پزشکان نیز سهم بیماران از در شهرها از 10 درصد به شش درصد و در روستاها از 5 درصد به سه درصد کاهش یافته و از این بابت نگرانی برای افزایش قدر مطلق پرداختی مردم وجود ندارد .
کاهش پرداختی بیماران بستری نخستین گام در کاهش سهم مردم در پرداخت هزینه های درمان است
دکتر علی اکبر ولایتی، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام بسته کاهش فرانشیز بیماران بستری را نخستین گام وزارت بهداشت درجهت کاهش سهم مردم در هزینه های درمان دانست و گفت: با اجرای این برنامه مراجعه مردم به بیمارستان ها و مراکز درمانی افزایش یافته و همین امر حاکی از رضایت آنها از این بسته است .
وی افزود: این بسته شامل تمام خدمات درمانی نیست و گام اول است و با قول وزیر بهداشت قرار است گام های بعدی در جهت تکمیل این طرح به تدریج اجرا شود .
با حمایت وزارت بهداشت و بیمه ها این قول داده شده که سهم مردم در پرداخت هزینه های درمان با اجرای کتاب ارزشگذاری خدمات سلامت تغییری نکند اما در مورد سهم مردم در بخش خصوصی هنوز این نگرانی وجود دارد؛ چراکه سقف حمایت بیمه های تکمیلی بر اساس قراردادهای قبلی خود با بیمه شدگان است و با افزایش تعرفه ها این قراردادها تغیییری نکرده است و با توجه به اینکه بخش زیادی از مراجعه کنندگان به بخش خصوصی از قشر متوسط جامعه هستند این افزایش تعرفه ها می تواند باعث تحمیل هزینه به این قشر را شود . البته برخی از بیمه های مکمل قول بازبینی قرارداها را داده اند که هنوز این امر صورت نگرفته است .
منابع پایدار کلید موفقیت طرح تحول سلامت
وزارت بهداشت نخستین قدم در رفع نگرانی رهبر معظم انقلاب مبنی بر کاهش دغدغه بیماران را با اجرای برنامه کاهش پرداختی بیماران بستری برداشته است؛ اما باید توجه داشت که کسب رضایت قطعی بیماران از خدمات سلامت در کنار کاهش هزینه های درمانی ارتقای کیفیت خدمات را می طلبد که باید مورد توجه قرار گیرد، پزشکان، برستاران و سایر پرسنل بیمارستان ها یکی از بال های اصلی اجرای این برنامه هستند و جلب رضایت این گروه نیز در ارتقای کیفی خدمات ضرورتی اجتناب ناپذیر است .
یکی دیگر از نکات قابل توجه در خصوص اجرای این برنامه شرط استمرار و پایداری آن است و این امر نیز در گرو تامین اعتبارات و منابع پایدار به حوزه سلامت است، با توجه به قرار گرفتن در آستانه تدوین لایحه یودجه سال 94 و برنامه ششم توسعه مجلس باید تضامین لازم برای پایداری و شفافیت منابع حوزه سلامت و طرح تحول سلامت دیده شود.
گزارش از: مهدیه عرفاتی