عضو کمیته کشوری ایدز: روند افزایش HIV در ایران نگران‌کننده است

ایدز یا سندرم نقص ایمنی اکتسابی، بیماری‌ای است که در دستگاه ایمنی و توسط ویروس نقص ایمنی ( HIV ) ایجاد می‌شود. این بیماری تاکنون میلیون‌ها نفر را در سراسر جهان درگیر خود کرده و جان بسیاری از آنان را گرفته است. در ایران نیز چند سالی است که ایدز به سوژه جدی محافل پزشکی و رسانه‌ای تبدیل شده است.

پژوهشگران و سیاست‌گذاران عرصه بهداشت و درمان، نبود اطلاع‌رسانی و ناآگاهی جامعه را مهمترین دلیل شیوع این بیماری می‌دانند. کما اینکه در سال‌های اخیر با گسترش آگاهی جوامع از شیوه‌های انتقال ایدز، روند شیوع بیماری کاهش یافته است. در ایران اما هنوز گسترش بیماری مهار نشده است. جوانی جمعیت و جابجایی روش‌های انتقال از تزریق به مقاربت جنسی از چالش‌های جامعه ایرانی در برخورد با ویروس HIV است. سال‌هاست که 10 آذرماه در تقویم به عنوان روز جهانی مبارزه با ایدز ثبت شده است. به همین بهانه گفتگویی انجام دادیم با دکتر مسعود مردانی، فوق تخصص بیماریهای عفونی و عضو کمیته کشوری HIV کشوری که در زیر می‌خوانید:

× آخرین وضعیت شیوع بیماری ایدز در 10 سال اخیر را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

از 10 سال قبل با افزایش موارد ابتلا به ایدز اقدام به برگزاری سیمنارهای HIV کردیم. با وجود اینکه HIV هنوز از جمله بلایای انسانی است ولی خبرهای خوبی از این قضیه در دنیا اتفاق افتاده که پزشکان، پرستاران و دیگر کادر درمانی باید از آن اطلاع یابند .

روند ابتلا به HIV از سال 2010 تا 2013 کاهش چشمگیری داشته است. در سال 2009 حدود 38 میلیون نفر در دنیا به HIV مبتلا بودند که این رقم در سال 2013 به 35 میلیون نفر کاهش یافته است . از کل تعداد مبتلایان 31.8 درصد افراد بالغ هستند و از این تعداد نیز 16 میلیون نفر زن و 3.2 میلیون نفر کودکان زیر 15 سال هستند .

موارد جدید ابتلا به HIV نیز در دنیا روند کاهشی داشته است. 10 سال قبل مبتلایان جدید HIV حدود 2.5 میلیون نفر در سال بود که این رقم در سال 2013 به 2.1 میلیون نفر کاهش داشته که از این تعداد 1.9 میلیون نفر افراد بالغ و 240 هزار کودکان زیر 15 سال هستند .

میزان مرگ و میز در سال 2003 حدود 2.5 میلیون بود که نسبت به 10 سال قبل شاهد کاهش چشمگیر میزان مرگ و میر ناشی از HIV هستیم. در سال 2013 حدود 1.5 میلیون نفر در دنیا مرگ ناشی از HIV داشتند که از این تعداد 1.3 افراد بالغ و 190 هزار نفر کودکان زیر 15 سال بودند .

× این روند کاهش ابتلا و مرگ مبتلایان ایدز ناشی از چه عواملی است؟

کاهش مرگ و میر ناشی از HIV و بهبود وضعیت درمان، مدیون داروهای جدید در دسترس قرار گرفته است به طوری که از سه سال قبل دانشمندان متوجه شدند که شروع سریع درمان می تواند موجب کاهش ابتلا به عفونتها و کاهش مرگ و میر شود .

در حال حاضر 67 درصد زنان حامله در کشورهای متوسط و فقیر به داروهای ضد ویروسی ایدز دسترسی دارند که این موضوع نویدی برای جلوگیری از انتقال HIV مادر به جنین است که با مصرف دارو در دوره بارداری انجام می شود .

× وضعیت این بیماری در کشورمان چگونه است؟

نخستین مورد HIV در ایران مربوط به کودک هموفیلی است که در سال 65 به دلیل استفاده از خون و فرآورده های خونی وارداتی آلوده مبتلا شد. تا چند سال تصور می شد که این بیماری فقط از راه خون و فرآورده های خونی منتقل می شود ولی در دهه 60 متوجه شدیم که تعداد زیادی از معتادان تزریقی که اپیدمی ایدز داشتند، به دلیل استفاده مشترک از سرنگ موجب افزایش ایدز شدند .

از 10 سال قبل متوجه شدیم که روند انتقال ایدز در کشور در حال تغییر از انتقال بیماری از راه سرنگ مشترک به رابطه جنسی است که در ادامه ثابت شد کشورهای دارای هرم جمعیتی جوان، در معرض ابتلا به بیماریهای مقاربتی و HIV قرار دارند که در این راستا هر چه بیماریهای مقاربی افزایش یابد، HIV نیز رشد می کند .

در ادامه همین روند، زنان که درصد کمی از مبتلایان به HIV را به خود اختصاص داده بودند روز به روز دچار افزایش بیماری شدند زیرا این گروه نسبت به مردان در برابر HIV آسیب پذیرتر هستند . در حال حاضر موارد ابتلا به HIV به دلیل ارتباط جنسی با تغییر الگو روز به روز در حال افزایش است. متاسفانه شاهد افزایش HIV در قشر 15 تا 45 هستیم .

× افزایش بیماری ایدز فقط در ایران به وقوع پیوسته یا کشورهای دیگری هم درگیر این مساله هستند؟

روند افزایش بیماری ایدز در منطقه مدیترانه شرقی و کشورهایی مانند ایران، چین، هند و آسیای میانه روند افزایشی نگران کننده ای دارد. باید تلاش شود با ارائه آموزش صحیح، راههای پیشگیری از ابتلا به این بیماری را جوانان نهادینه کنیم و در این عرصه تشویق برای انجام تست HIV نیز می تواند موثر باشد.

× آخرین آمار از میزان مبتلایان به ایدز در ایران چه میزان است؟

تعداد مبتلایان به HIV ثبت شده در ایران حدود 28 هزار مورد است اما متخصصین آمار و اپیدمیولوژی موارد تخمینی این بیماری را تا حدود 100 هزار مورد عنوان می‌کنند.

گفتگو از: سمیه ذکایی