غروب امپراتوری بریتانیا
پیروزی حزب استقلال اسکاتلند در انتخابات، به جستجوی پیچیدهای در درون بریتانیا برای یافتن استحکام و ارزش هایی می انجامد که پیش از این با هویت ملت - دولت فراهم شده بود
گروه بینالملل - نسیم: در حالی که سال به سال، احتمال استقلال اسکاتلند افزایش می یابد و حزب ملی اسکاتلند هژمونی خود را بر ادینبورگ کرده است، مردم شمال انگلیس روز به روز بر این عقیده استوارتر می شوند که گویی قلب مملکت، لندن و نواحی اطراف آن است.آن ها بر این گمان اند که سیاست مداران انگلیس منافع هویت انگلیسی را مطابق با منافع لندن نشین ها تعریف کرده اند. اکنون دیگر برای مردم شمال انگلیس عادی شده است که این قسمت را بیش تر متعلق به اسکاتلند بدانند و در میان آن ها، مردمی از دسته حامیان استقلال اسکاتلند وجود داشته باشند که معتقدند شمال انگلیس نیز باید بخشی از اسکاتلند مستقل باشد (حتی با وجود این که خودشان را به عنوان اسکاتلندی تعریف نمی کنند).نکته جالب توجه این است که حزب ملی اسکاتلند فعالانه این منطقه را به عنوان بخشی از راهبرد انتخاباتی خود برای رسیدن به وست مینستر در نظر گرفته است.
درون دولت-ملت چه خبر است؟
چرخش در وفاداری و هویت مردم می تواند افرادی که انگلیس یا بریتانیا را به عنوان یک دولت ملت می بینند، شگفت زده کند.به هر حال هیچ موجودیتی در سیستم وستفالیا، حقیقتا یک دولت ملت نیست.مرزها به دور مردم کشیده شده اند.در حالی که بریتانیا به مجموع کشورهای انگلیس و کشورهای سلتیکی اطلاق شد، انگلیس، علی رغم لفاظی های حزب استقلال بریتانیا، همواره و به ویژه پس از فتح روم، دارای اختلاف و از هم گسستگی بوده است.با وجود این که مداخله های آنگلوساکسون (هویت) انگلیسی را (به جهان) معرفی کرد، اما تحقیقات اخیر نشان می دهد که نتوانسته اند هیچ هژمونی فرهنگی-نژادی روشنی را به وجود بیاورند.پادشاهی هایی چون نورثمبریا که شامل سلتیها، آنگلوساکسون و مردم نوردیک هر کدام به زبان های مختلفی سخن می گویند.برای مثال، فهم زبان افرادی که لهجه انگلیسی کهن دارند، در غالب موارد غیرممکن است.
پیروزی نورمنها و دولت به وجود آمده از آن، تفاوت هایی را نهان کرد: نخبگان بومی کنار زده شدند و یا جای خود را به دیگران دادند و حکومت فئودالی تنها، با نخبگان نورمنی معرفی شد که زبان نورمنی-فرانسوی را می شناختند.تنها کسانی می توانستند به جامعه نورمن ها وارد شوند که هویت نورمنی را اتخاذ می کردند.از این رو بسیاری از مردم فرهنگ و زبانشان را به کناری نهاده و اغلب برای پنهان کردن هویت مغلوب خود، نام خانوادگی خود را تغییر می دادند.
پس از آن که نورمن ها سرزمین های خود در (این) قاره را از دست دادند از طرف کانال بریتانیا به طرف انگلستان امروز حرکت کردند.با این تحول، نخبگان نورمن به طور روز افزونی، هویت خود را هویت انگلیسی جا می زدند و تلفظ سخن گفتن خود را به نوعی از انگلیسی شمالی تغییر دادند.انگلیسی نه تنها زبان دهقانان بلکه زبان نخبگان نیز شد. اگر چه لهجه و تلفظ کسانی که نمی توانستند استاندارد انگلیسی صحبت کنند، همواره آن ها را در موضعی پست تر قرار می داد. تحولات مربوط به هویت جدید پایه های یک هویت ملی جدید را شکل داد و نورمنی-انگلیسی مترادف با هویت کسانی شد که درون مرزهای انگلیس زندگی می کردند.این نوع از نخبگان انگلیسی پس از اتحاد پادشاهان در 1603 و اتحاد پادشاهی ها در 1707 به نخبه بریتانیایی تغییر یافت چرا که خاندان حکومتی اسکاتلند و انگلیس به هم پیوسته بودند.هویت بریتانیایی به هویت غالب و فراگیر در امپراطوری مذکور تبدیل شد و سرانجام از طریق پرچم های واحد و نقشه های یکسان امپراطوری در کلاس های درس دوره امراطوری ویکتوریا در تمام بریتانیا گسترده شد.ساخت هویت، در حالی که در دوره های مختلف شخصیت ها و مشخصات متفاوتی را شامل می شد، به یکی
از مسئولیت های دولت تبدیل شد.
شاید فراگیرترین هویت بریتانیا در طلیعه جنگ جهان دوم به وجود آمد، زمانی که پیروزی های ملی بریتانیایی ها در جنگ دوم با آلمان با مجموعه ای از کامیابی ها در ملی سازی صنایع، خدمات بهداشت عمومی و دولت رفاهی در کنار هم قرار گرفت.با (افزایش) بی سابقه امنیت زندگی، مردم بیش از پیش به هویت بریتانیایی در کشوری اعتقاد پیدا کردند که به عقیده آن ها نسبت به مردم خود توجه و مراقبت دارد.
دو فاکتور در فروپاشی این هویت فراگیر بریتانیایی وجود دارد. فاکتور اول این بود که پس از شکست امپراطوری، میراث آن برای بسیاری از مردم این بود که بریتانیایی بودن همزاد نژاد پرستی، برتری جویی و تجاوز است. بریتانیا هنوز در شوک ضعف دوران پسا استعماری بود و در همین مدت مدام شاهد شکست در افغانستان و خاورمیانه بود.به همین دلیل نگاهی درون گرا و مخالف مداخله درباره سازندگی و پیشرو بودن در سیاست خارجی حتی در محدوده ایفای نقش نگهبان صلح و یا میانجی صلح را به وجود آورده است.
این خمودگی سیاسی در مرکز لیبرال بریتانیا بدین معنی است که بی میلی جدی ای در باره بریتانیی بودن وجود دارد، و در کنار آن احساس مباهات نسبت به سیاست های پیش روانه جنسیتی، رقابت و در عین حال نگرانی نسبت به اتحاد با اسرائیل آمریکا و عربستان سعودی هم احساس می شود.دیگران، مخصوصا کشورهای حاشیه ای، پیوسته نفرتشان از مفهوم بریتانیایی بودن افزایش پیدا می کند و به این پادشاهی تنها از دید یک پادشاهی استعماری می نگرند.هویت انگلیسی که بی میلی به بریتانیایی بودن را تعدیل می کرد ، عملا به ایجاد حمایت احساساتی(و مضحک) در حزب استقلال بریتانیا برای استقلال اسکاتلند و فروپاشی اتحاد موجود انجامید.
فاکتور دوم این است که جستجوی بریتانیا برای یافتن هویت در میانه نبود عناصر اصلی امنیت شکل گرفت.اختلافات صنعتی و عدم عملکرد مناسب در دهه 70 تجربه ای برای بریتانیا بود تا تاچریسم را اندک اندک کار بگذارد و به طرف ایده ای جدید برود. ایدهای که معتقد است دولت باید نقش نگهبان شیفت شب را داشته باشد، جان ها، آزادی و اموال را محافظت کند ولی در اقتصاد دخالت نکند و به طرف بازتوزیع ثروت و یا حمایت های همه جانبه (اقتصادی) مرتبط با دولت رفاهی سنتی نرود.اصلاحات نئولیبرال بر فردگرایی، خصوضی سازی منابع و صنایع تاکید داشت، دولت رفاه را از بین برد و ابعاد طرح خدمات درمانی را کاهش کرد.یکی از نتایج ناخواسته این تغییرات این بود که نهادهای همگانیکه هویت پس از جنگ بریتانیا را ساخته بودند و مردم نیز آن را قبول داشتند، از بین رفت.نهادهایی که سیل جمعیت کودکان متولد شده که بعدا حامی نئولیبرل شدند از آنها بهره مند شدند. سیستم اقتصادی مشترک با ظهور نقش نگهبان شیفت شب، هویت ملی کم سویی را پرورش داد و جمع گرایی، اغلب در مواجهه با تهدید خارجی بود که به وجود میآمد.خلاصه این که بریتانیا در بهترین حالت یک سری از کشورها را شامل می شد که
نسبتا، و البته نابرابر، به وسیله دستگاه ایدئولوژیک دولت پروژه های موفقی در مسیر شکل دهی به هویت را اجرا می کردند.اما با افول دستگاه ایدئولوژیک دولت هویت های منطقه ای و ناحیه ای در حال ظهور دوباره هستند.
وقتی هویت دود می شود و به هوا می رود
مدتی طولانی احتیاج بوده است که هویت های بریتانیایی شکل بگیرد و از همین رو بازیابی این هویت چندان آسان نیست.اجتناب ناپذیر بودن جدا شدن اسکاتلند از بریتانیا و کشور جایگزین آن تنها بخش کوچکی از مشکلات است.اگر بگوییم که توافق سرزمینی شکل گرفته در طلیعه پیروزی نورمنها در معرض خطری جدی است چندان بیراه نگفته ایم.
اثرات تضعیف دولت-ملت جدی و فراوان است و وضعیت وست مینستر به عنوان قدرت جهانی را تحت تاثیر قرار میدهد.برنامه هسته ای تریدنت که برای بازدارندگی دائمی بریتانیا ایجاد شده است، همواره یک پرستیژ بین المللی ساختگی برای این کشور بوده است، اکنون دیگر این برنامه از سوی برخی، ناموثر و گران تلقی می شود گرچه برخی هم چنان در وست مینستر تمایل به استفاده از آن دارند.علاوه بر این نقش بریتانیا به مثابه نگهبان صلح نیز در هاله ای از تردید فرو رفته است.آن روزها که تونی بلر قاطعانه می توانست در مسائل انسانی دخالت کند، گذشته است.شکست در تلاش هایی با هدف بازسازی افانستان، عراق و لیبی در کنار انتقادهای وارده به عدم مداخله در سوریه، بریتانیا را به کشوری دست و پا بسته تبدیل کرده که ضعیفتر از آن شده است که بخواهد قاطعانه در دست یابی به راه حل درگیری های مختلف مشارکت کند.
هم چنین هوشیاری عمومی در مورد این که متحدان بریتانیا در خاورمیانه و فراتر از آن (آمریکا، اسرائیل، عربستان سعودی) دائما در حال تخریب منافع بریتانیا هستند، روز به روز افزایش پیدا می کند.دگماتیسم اسرائیل درگیری های جهانی را شعلهور می کند، عربستان سعودی دکترین وهابی را ترویج می دهد که کار آن پرورش نفرت از جوامع لیبرال دموکراتیک است و آمریکا نیز بدون آن که راه حل مشخصی داشته باشد، در درگیری های مختلف ورود پیدا می کند.این مساله حمایت بین المللی از اقداماتی که سود بیش تری برای این هم پیمانان دارد را تضعیف می کند.
تکه تکه شدن هویت در داخل و نگرانی ها درباره تاثیرات فعالیت های بین المللی، به این معنی نیست که مردم بریتانیا دیگر نسبت به مسائلی چون حقوق بشر، داعش، استبداد و برده داری بی اهمیت هستند.این بدان معنی است که دلیل بزرگ تری برای احتیاط، خودداری (از اقدام) و مقاومت( در برابر مداخله بریتانیا) وجود دارد که پیش از این تجربه نشده است.بسیاری از بحث های مرکز بحث و گفت و گوی تریدنت در مورد این بود که آیا رای دهندگان می خواهند بریتانیا خود را یک قدرت جهانی بداند یا خیر؟در نتیجه ممکن است که جامعه جهانی من بعد، بریتانیا را مانند دوران پس از تجزیه امپراطوری اش نبیند و دیگر نتواند بر روی آن به عنوان شریکی مشتاق و یا توانا به ایفای نقش سابق خود تکیه کند.این مساله بدان معناست که سیاست مداران انگلیسی پس از این شاهد افول قدرت و پرستیژ داخلی و بین المللی خود خواهند بود و قدرت وست مینستر بیش از پیش تضعیف می شود.
برنامه های خصوصی سازی یا دیگر راهبردها به این سادگی ها هویت ملی منسجم بریتانیا را باز نمیگرداند.این مساله جز با تلاقی شرایط، مهارت و تلاش و کوشش به دست نمی آید.توانایی هایی که سیاست مداران وست مینستر نشان داده اند که از پس آنها بر نمی آیند. ساخت هویت، شاید لزوما نیازمند تولید جریان ملی گرای جدید نباشد. با این حال سالموند سیاستمدار اسکاتلندی در پرورش هویت اسکاتلندی به اندازه ای موفق بود که نزدیک بود تلاش های وی کشور را به سمت استقلال ببرد.این مساله در حالی روی داد که چشم اندازهای تاریک اقتصادی (این کار)، با سیاست های مالی ایسلند و ایرلند نمایان شده بود.
پیروزی سالموند و حزب استقلال اسکاتلند در انتخابات، به جستجوی پیچیده ای در درون بریتانیا برای یافتن استحکام و ارزش هایی می انجامد که پیش از این با هویت ملت-دولت فراهم شده بود. چرخش از سوی بریتانیای متحد به سوی تفرقه ی منطقه ای می برد که به خودی خود شکست دولت را ثابت می کند.شکستی که تبعات گسترده ای بر تاثیرگذاری بریتانیا به مثابه قدرت درجه اول جهان خواهد داشت.
ترجمه: مسعود شایگان - گروه بینالملل نسیم