فارین پالیسی: برنامه نظامی ایران باید در مذاکرات هسته‌ای مطرح شود

کدخبر: 1006227

نشریه آمریکایی "فارین پالیسی" توجه به خلع سلاح موشکی ایران در مذاکرات را یکی از نقاط مغفول مانده در بحث‌ها پیرامون برنامه هسته‌ای تهران معرفی کرده است

گروه بین‌الملل - نسیم: نشریه فارین پالیسی در مطلبی به بررسی مذاکرات هسته‌ای پرداخته و برنامه اتمی ایران را تنها بهانه‌ای برای خلع سلاح تهران عنوان کرده است. متن کامل این مطلب در ادامه می‌آید:
چرا همه بحث های صورت گرفته پیرامون توافق هسته ای با ایران نکته ای کلیدی را از قلم انداخته اند؟ مساله ای مهم در رابطه با ایران وجود دارد که مغفول مانده است و البته نباید این طور باشد: برنامه موشکی اتمی ایران. این برنامه بخشی از پازلی است که ساختارهای روبه رشد سلاح های اتمی ایران را، این چنین تهدیدآمیز نموده است.
نادیده گرفتن برنامه موشکی ایران خطایی کم تر از خطای دولت اوباما که می خواهد با استفاده از مذاکره و توافق جامع با ایران برنامه هسته ای این کشور را محدود کند، نیست.مساله موشکی نه تنها مشکلی حاشیه ای نیست، بلکه ایرادی بنیادی است که توجه نکردن به آن می تواند روند هرگونه توافق ناشی از مذاکرات را با مشکلاتی جدی مواجه کند.
مطمئنا، بسیاری از مسائل مهم مربوط به مذاکرات 5+1 با ایران اکنون به اطلاع افکار عمومی رسیده است.علی رغم تمرکز قابل پیش بینی رسانه ها بر روی جاروجنجال حزبی اخیر میان دولت اوباما و جمهوری خواهان (که با نطق نتانیاهو در کنگره شروع شد و با نامه سرگشاده سناتورها و تاکید بر محدودیت های قانونی هرگونه توافقی که به تصویب کنگره نرسیده باشد، ادامه یافت) رسانه ها همچنین بر روی مفاد توافق هسته ای نیز تمرکز کرده اند.اخبار چند روز اخیر مسائل محرمانه ی نسبتا موثقی را افشاء کرده اند.
وضعیت قانونی توافق، مدت زمان آن، دوام آن، محدودیت های وضع شده نظیر تعداد سانتریفیوژها، انتقال ذخایر اورانیوم و حتی جنبه های برنامه نظامی ایران که مواردی چون فیوز نوترونی و سیستم های ترکیب، تسلیح و شلیک را شامل نمی شود نیز، از جمله مواردی است که تاکنون مطرح شده است.اگرچه اوباما تاکید کرده است که راستی آزمایی بخشی مهم در هر توافقی خواهد بود، با این حال مشخص نیست که تا چه اندازه پروسه مد نظر اوباما تحقق خواهد یافت و ایران با چه مکانیسم راستی آزمایی موافقت خواهد کرد.موارد مذکور همگی معیارهایی هستند که توجه به همه آنها می تواند قضاوتی درست پیرامون هرگونه توافق با ایران به ما بدهد. با این حال در تمامی تحلیل ها و گقت و گوها، کم تر به این نکته اشاره می شود که احتمالا برنامه موشکی ایران هیچ جایی در این توافق نخواهد داشت.
اگر چه اطلاعات درز کرده از مذاکرات سوئیس همراه با همه جزئیات نیست، اما به راحتی می توان فهمید که دولت اوباما مساله محدودیت برنامه موشکی ایران که شامل تهدیدآمیزترین موشک های دوربرد و میان برد و توسعه آنها می شود را، تقریبا به طور کامل از دستور کار مذاکرات کنار گذاشته است.به نظر می رسد اوباما و تیم وی از مدتها قبل و یا حتی پیش از مذاکرات به این نتیجه رسیده اند که پیگیری بحث موشکی در مذاکرات مساله ای نیست که رهبر ایران با آن موافقت کند.
به جای آن، دولت اوباما اگر منصف باشیم، به طور گسترده ای بر روی مساله ای متمرکز شده است که تقریبا از نظر همه، مساله اصلی مذاکرات است:توانایی ایران برای ساخت بمب اتم.روشن است که استدلال "اگر ایران بمب اتم نداشته باشد، آنگاه موشک های این کشور نیز نسبتا بی ضرر خواهد بود" استدلالی منطقی است و به نظر می رسد راه پیش گرفته شده در مذاکرات نیز بر پایه همین استدلال راهی صحیح است.البته می توان به نوعی دیگر این استدلال را مطرح کرد:کلاهک های اتمی بدون موشک هایی که آن ها را به مسافت های دور حمل کند ،نگرانی بسیار کم تری را ایجاد می کند.مساله مهم تر این است که لزومی ندارد تنها به یکی از پیشنهادات عمل شود.به دلیل ارتباط میان سیستم موشکی و سلاح اتمی، هرگونه چارچوب عدم اشاعه باید برای ماندگاری، به هر دو مساله بپردازد.در ادامه سه دلیل مطرح می کنم که ثابت می کند مساله فراموش شده موشکی، مساله ای مهم است.
آزمودن اهداف ایران
داشتن برنامه موشکی بالستیک میان برد و دور برد بومی، به خودی خود دلیل قانع کننده ای برای صلح آمیز خواندن و یا نخواندن برنامه هسته ای یک کشور نیست.در عمل، هزینه و وقت زیاد و تابوی بین المللی، ساخت آن را تنها برای کلاهک های اتمی توجیه پذیر کرده است. برنامه اتمی و موشکی نوعا در کنار هم توسعه پیدا می کنند و در واقع هیچ کشوری وجود ندارد که با داشتن برنامه موشکی میان برد و دوربرد به داشتن سلاح اتمی نیز مشتاق نباشد.این ارتباط در طول زمان های گذشته نیز به طور مطلق ثابت شده است.
ایران علی رغم عدم صداقت در بازرسی ها، اطلاعات، تاسیسات مخفی و دیگر امور در زمان گذشته، همواره تاکید نموده که هیچ گاه به دنبال دست یابی به بمب اتم نبوده است. در برابر ایران ادعا کرده است که هدفش از حفظ قابلیت های اساسی غنی سازی، استفاده از برای نیازهای مشروع تولید انرژی است.اکنون باید پرسید که آیا برنامه موشکی هدفی دیگر از برنامه هسته ای را بازگو می کند؟
بیش از ربع قرن تلاش بی وقفه ایران، اکنون این کشور را دارنده ی بزرگترین و گوناگون ترین ذخایر موشکی در خاورمیانه کرده است و البته هم چنان متهورانه، برای توسعه قابلیت های کیفی آنها همچون دقت، بقا و برد آن ها در حال تلاش است.تهران اخیرا نشان داده است که برنامه موشکی قدرتمند این کشور به جاه طلبی های فضایی صلح آمیز (که همواره به طور مشکوکی مخفی بوده و فاقد دلیل قانع کننده اقتصادی و جغرافیایی است) ربطی ندارد.ماهیت و برد موشک های بالستیک دلیلی بر عدم صداقت ایران در بیان اهداف هسته ای خود است.ژ
امتناع ایران از رها کردن و یا حداقل محدود کردن این برنامه ذیل توافق هسته ای، به اضافه عدم وجود جواب قانع کننده در برابر چرایی ادامه این برنامه(در صورتی که از سوی دیگر نمی خواهد به بمب دست پیدا کند) نشانه هایی از اهداف نهایی این کشور را نمایان می سازد.تردید آمریکا و شرکایش در آزمودن اهداف ایران، واقعیتی انکارناپذیر را به ما نشان خواهد داد.ما پیش از این نیز مشابه این اتفاق را دیده ایم.هنگامی که دولت کلینتون در دهه 1990 برای حل نگرانی های پیرامون برنامه هسته ای نظامی کره شمالی توافقنامه ای را امضا کرد و از بررسی برنامه موشکی این کشور خودداری کرد.همان طور که بعدها مشخص شد، کره شمالی هر دو برنامه را به سرعت به پیش برده بود.در برابر این، اشاعه دهندگان دیگری چون آفریقا و لیبی وجود دارند که به راستی برنامه اتمی نظامی خود را به همراه برنامه موشکی کنار گذاشتند.
ساده سازی راستی آزمایی
برنامه موشکی همچنین در حوزه راستی آزمایی نیز مهم است.حتی با وجود مکانیزم بازرسی، مخفی کردن برنامه هسته ای کار نسبتا ساده ای است. در نتیجه، راستی آزمایی موثر یک توافق هسته ای نیازمند پروتکل های بازرسی های سرزده سطح بالا است که البته در عمل، هم چنان ممکن است با وجود آن نتوان به یافتن همه فریب کاری ها اذعان کرد.این حقیقت بارها در طول دهه های گذشته ثابت شده است.عراق در دهه 1980 با وجود بازرسی های آژانس بین المللی انرژی اتمی، برنامه گسترده اتمی خود را دنبال می کرد و تنها پس از جنگ 1991 خلیج فارس بود که این تاسیسات افشاء شد.هم چنین ایران نیز در دهه 1990 و اوایل دهه 2000 علی رغم بازرسی های آژانس توانست تاسیسات خود را مخفی کند و افشاگری گروه های مخالف این کشور بود که وجود این تاسیسات را روشن کرد.اواخر دهه 2000 نیز سوریه تاسیسات خود را از آژانس مخفی کرده بود تا این که اسرائیل آن را بمباران کرد.در این وضعیت، با وجود سابقه دهه ها بازی موش و گربه ایران با آژانس، توافقی با حسن ظن که از طریق اقدامات راستی آزمایانه ایران صحت آن بررسی خواهد شد، توافقی خوب نخواهد بود.
در طرف مقابل ردیابی برنامه موشکی میان برد و دور برد پیش از راه اندازی عملیاتی آن ها، و در مراحل تست و توسعه با استفاده از سیستم ابزارهای راستی آزمایی که به همکاری دو طرف نیز احتیاج ندارد، نسبتا آسان است.موشک های استقرار یافته و زیرساخت های مربوط به آن بزرگتر و مشخص تر از آن است که بتوان به راحتی از دید سیستم ابزارهای راستی آزمایی مخفی نگاهش داشت.افزودن راستی آزمایی به این پروسه با اموری چون بازرسی و(یا) ممنوعیت پروازهای بدون نظارت یا آزمایش های استاتیک اطمنیانی گسترده ایجاد می کند که هرگونه فریب کاری کشف خواهد شد.در واقع باید به یاد بیاوریم که توافقنامه خلع سلاح هسته ای میان دو دشمن جنگ سرد که با شعار " اعتماد کن ولی صحت وسقم موضوع را روشن کن" ریگان امضا شد، نتوانست سلاح های اتمی را محدود کند. در عوض در راستای ساده سازی راستی آزمایی قابل اعتماد، توافق منع موشک های هسته ای میان برد و توافق محدودسازی سلاح های راهبردی به جای نظارت بر کلاهک های اتمی بر موشک ها و بمب افکن ها نظارت کردند. با قراردادن محدودیت بر برنامه موشکی ایران که راهی درست و اثبات شده است، چالش های کشف و اثبات فریب کاری این کشور بسیار کم تر خواهد شد.
اضافه کردن زمان برک اوت
در نهایت باید گفت که اگر ایران توافق را نقض کند و یا تا زمان توافق شده صبر کند، محدودیت موشکی سرعت ظرفیت هسته ای تهاجمی این کشور را کاهش خواهد داد.در برک اوت کنونی در نظر گرفته شده، بزرگترین نگرانی موجود درباره هرگونه توافقی که توانایی بازفرآوری ایران را حفظ کند، این است که ایران بدون فریب کاری اجازه دارد که آرام آرام به آستانه بمب اتم برسد.
به عبارت دیگر، تا زمانی که ایران اجازه داشته باشد برای اهداف صلح آمیز برنامه غنی سازی داشته باشد، بالقوه توانایی تولید بمب را نیز خواهد داشت. هنگام چرخش سانتریفیوژها برای غنی سازی اورانیوم در سطح مورد نیاز بمب، زمان مورد نیاز برای رسیدن به مقداراورانیوم کافی برای بمب کم و بیش، به تعداد سانتریفیوژها بستگی خواهد داشت.
همان طور که تجربه کره شمالی نشان داد، توسعه و رسیدن به بمب اتم آسان تر از رسیدن به ظرفیت موشک های دوربرد حامل بمب اتم است.در حالی که کره شمالی با موفقیت انفجار اتمی را با نتایج مختلف آزمایش کرد، هنوز نتوانسته است به موشک های بین قاره ای برسد که می تواند آمریکا را مورد هدف قرار دهد و یا کلاهک ها را بر روی موشک های میان برد، دوربرد و یا کوتاه برد نصب کند.ایران همچنان به دنبال دستیابی به موشک های دوربرد و توسعه موشک ها برای کسب توانایی حمله به آمریکا و یا اروپای غربی است.ممنوعیت توسعه، آزمایش و تولید هرگونه موشک با قابلیت حمل سلاح هسته ای توسط ایران می تواند فاصله میان نقض توافق به وسیله ایران و رسیدن به موشک های حامل کلاهک هسته ای (که توانایی تهدید آمریکا و متحدان آمریکا خارج از خاورمیانه را خواهد داشت) را افزایش دهد.
چرا موشک ها جزئی از توافق نباشد؟!
در روزهای آینده خواهیم دانست که دولت اوباما و شرکای مذاکره کننده می توانند با ایران توافق جامع را امضا کنند یا خیر.هم چنین از مفاد توافق احتمالی نیز آگاه خواهیم شد.در آن زمان اساسی ترین سوال این خواهد بود که این تحولات، تصمیمی راهبردی از سوی جمهوری اسلامی ایران برای کنارگذاشتن هدف رسیدن به بمب اتم را نشان می دهد و با تنها تاکتیکی برای حرکت در راه رسیدن به بمب اتم است.اگر جمهوری اسلامی به راستی بخواهد جاه طلبی های اتمی گذشته خود را کنار بگذارد، دلیلی وجود ندارد که ذخایر کنونی موشکی خود را حفظ کند و یا به دنبال دست یابی به موشک هایی با برد بیش تر و سیستم هایی پیش رفته تر باشد.اگر روشن شود که نیازی به محدود کردن برنامه موشکی ایران به عنوان بخشی از توافق وجود ندارد، حتی در صورتی که ادعا شود این توافق نگرانی ها درباره برنامه هسته ای ایران را رفع می کند، باید این سوال مطرح شود که آنها با این وجود چه نیازی به این چنین موشک هایی دارند؟ بسیار افسوس آور است که حتی از آن ها درباره این تناقض سوال هم نشود.
ارسال نظر: