اسداللهی: اردوغان میخواهد همان مسیر قبلی را برود اما "دولت ائتلافی" نمیگذارد
این استاد دانشگاه در گفتگو با «نسیم» گفت: اردوغان مایل است سیاستهای پیشین را ادامه دهد اما اگر دولت ائتلافی تشکیل دهد، باید دید حزب مقابل چه شروطی را پیش روی دولت قرار خواهد داد
گروه بینالملل - نسیم: نتایج انتخابات پارلمانی ترکیه با تعجب اکثر کارشناسان بینالمللی روبرو شد؛ چرا که برخلاف انتظارها، حزب حاکم عدالت و توسعه که برای 13 سال در راس هرم قدرت در این کشور قرار داشت، به شدت سقوط کرد و حتی نتوانست حد نصاب لازم برای تشکیل دولت را کسب کند.
همین مساله سبب شد تا تحلیلهای فراوانی درباره نتیجه انتخابات و آینده سیاسی رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور این کشور مطرح شود. در همین راستا، به سراغ دکتر مسعود اسداللهی، کارشناس برجسته مسائل خاورمیانه و استاد دانشگاه رفتیم تا درباره تاثیر این نتیجه بر سیاست داخلی و خارجی ترکیه صحبت کنیم که متن زیر، یادداشت شفاهی از ایشان است.
نتایج انتخابات پارلمانی ترکیه یک نوع رفراندوم هم برای شخص رجب اردوغان و سیاست خارجی ایشان در منطقه به شمار می آید .چون او در طول سیزده سال سیطره ی خود بر ترکیه دو سیاست متفاوت را از خود نشان داد.از ابتدای حکومتش در سال 2002 تا شروع دوران بیداری اسلامی در سال 2011 اردوغان یک سیاست متوازن را در سیاست خارجی و مسائل منطقه ای دنبال میکرد و در تلاش بود که با تمام همسایگان خود ارتباط خوبی داشته باشد و حتی مشکلاتی که ترکیه با برخی از همسایگان خود داشت در آن دوره حل شد و بیشتر به مسائل اقتصادی و تجاری میپرداخت و به همین جهت در آن دوره حجم تبادل تجاری و سرمایه گذاری ترکیه در کشور های عربی منطقه خاورمیانه خیلی گسترش پیدا کرد و در کل سیاستی بدون مداخله در امور داخلی دیگر کشور ها به شمار میرفت.
اما با شروع موج بیداری اسلامی و علی الخصوص با اوج جنبش اخوان المسلمین در منطقه و به قدرت رسیدن اخوانی ها در چند کشور از جمله مصر و تونس و مغرب و یمن باعث شد که دولت اردوغان هم که ریشه ی اخوانی دارد سیاست خود را تغییر دهد و از سال 2011 تا به امروز که به طور کامل سیاست خارجی خود را تغییر داد و با ادعاهای عجیب به دنیال احیای جایگاهی بود که ترکیه در زمان امپراطوری عثمانی که در آن کشور های عربی بخشی از قلمرو عظیم عثمانی را تشکیل میدادند داشت، بود و همین باعث شد که بی محابا و بی منطق شروع به دخالت در امور داخلی کشور های عربی نماید از جمله دخالت در امور مصر با پشتیبانی از گروه اخوان المسلمین که در جریان سوریه اوج آن را مشاهده میکنیم که نه تنها یک دخالت سیاسی بود بلکه از ترکیه بعنوان پلی برای حضور افراد مسلح از سراسر دنیا برای ورود به سوریه استفاده شد و پادگان های آموزشی برای مسلحین تکفیری تاسیس نمود و هر آنچه که از نظر نظامی و اطلاعاتی لازم بود بر علیه سوریه انجام داد که باعث بروز بحرانی اینچنینی در سوریه شد و همینطور در عراق نیز شاهد حمایت از مخالفین نظام عراق هستیم که همه ی این موارد برای مردم ترکیه نگرانی
عمیقی نسبت به سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه ی دولت اردوغان بوجود آورد مبنی بر این که این دخالت های بی حد و حصر ممکن است تبعات سنگینی برای خود کشور ترکیه داشته باشد.
از آنجا که ترکیه از جمله کشور هایی است که از تعدد قومیتی برخوردار است و جمعیت بسیار بزرگ کرد و بیست ملیون علوی دارد این ترکیب باعث آسیب پذیر بودن ترکیه نسبت به هر گونه بی ثباتی در منطقه شده است و اگر اردوغان بخواهد به این سیاست های خود ادامه دهد آتش آن دامن ترکیه را خواهد گرفت.اردوغان از آنجا که فرد خود رای و جاه طلبی است همواره به دنبال آن بوده است که نظام پارلمانی کشور را به نظام ریاستی بدل نماید بنابرین اردوغان امید داشت که نه تنها اکثریت آرا را بدست بیاورد بلکه بیش از دو سوم کرسی های پارلمان را کسب نماید تا بتواند قانون اساسی و نظام سیاسی ترکیه را تغییر دهد بدون اینکه به رفراندوم مردمی نیاز داشته باشد اما نتایج انتخابات کاملا بر عکس توقعات اردوغان بود و اکثریت مطلق را از دست داد و با اینکه همچنان نسبت به احزاب دیگر کرسی های بیش تری را دارد (41 درصد) ناچار به ائتلاف با یکی از احزاب مخالف خود است که این مساله برای اردوغان بسیار سنگین است و حتی ممکن است این ائتلاف اصلا شکل نگیرد که در آن صورت بعد از چهل و پنج روز که همچنان دولت جدید تشکیل نشده است در ترکیه انتخابات مجدد و زود هنگام برگزار شود .بنابرین
نتایج این انتخابات در آینده ی ترکیه و علی الخصوص سیاست خارجی تاثیر بسزایی خواهد داشت.
اردوغان شخصا مایل است سیاست های پیشین خود را ادامه دهد اما اگر دولت ائتلافی تشکیل دهد حزب مقابل باید دید چه شرط هایی را پیش روی دولت عدالت و توسعه قرار خواهد داد و چه نوع وزارت خانه هایی را طلب میکند از جمله وزارت خانه های کلیدی از جمله وزارت خارجه و وزارت دفاع وزارت اقتصاد و وزارت کشور و اگر این وزارت خانه ها توسط حزب مقابل اداره شوند پس مانع بزرگی برای اردوغان جهت ادامه ی روند خود خواهد بود و اگر هم ترکیه به انتخابات زود هنگام برخورد کند هیچ تضمینی وجود ندارد که در انتخابات بعدی نتیجه ی بهتری از نتیجه ی فعلی بدست بیاورند.بنابر این به طور حتم شاهد تغییر در سیاست های خارجی ترکیه خواهیم بود.
دولت ترکیه در رابطه با ایران یک نوع سیاست دو گانه را دنبال میکرد.ایران و ترکیه در چند سال اخیر روابط دو جانبه ی گرمی را دنبال کرده اند و این موضوع را از بحران های منطقه ای جدا میکردند هرچند که روابط بسیار خوب بوده است اما در مورد مسائل منطقه ای دیدگاه دو کشور بسیار متفاوت و گاهی متضاد داشته اند خصوصا در مورد موضوع سوریه عراق و و حتی مصر و یمن و بحرین. اگر بخواهیم از دیدگاه بحران های منطقه ای به موضوع نگاه کنیم قطعا شکست اردوغان به نفع ایران و جبهه مقاومت است چون فشار ها و دخالت های دولت او در سوریه کاملا وضعیت را در سوریه بحرانی کرده است و بدین صورت تضعیف ادروغان بمعنای تضعیف نقش ترکیه در سوریه است. از طرفی هم باید در نظر داشته باشیم که آیا دولت ائتلافی همچنان به دنبال داشتن ارتباطی گرم و صمیمی که دولت قبل با ایران داشت هست یا خیر که البته بعید به نظر میرسد که روابط بین دو کشور کمرنگ شود چون احزاب مخالف اردوغان سیاست هایی شبیه به موضع ایران در مورد بحران های منطقه ای دارند و حتی حزب دوم ترکیه خواهان ارتباط مستقیم و هماهنگی با بشار اسد است. البته این مساله را نیز باید در نظر داشته باشیم که با توجه به این که
حزب کرد ها توانسته به صورت مستقل وارد پارلمان شود و با توجه به مسائل کرد ها در منطقه و خصوصا در عراق و سوریه ممکن است در آینده ی بلند مدت این مساله برای کل کشور ها ی منطقه مشکل ساز شود .