توافق هستهای ایران در شورای آتلانتیک بررسی شد + جزئیات نشست
شورای آتلانتیک با برگزاری نشستی ابعاد راستیآزمایی آژانس از توافقنامه هستهای ایران و گروه ۱+۵ را بررسی کرد
به گزارش «نسیم»، شورای آتلانتیک با برگزاری نشستی توافق هسته ای جمهوری اسلامی ایران و گروه پنج بعلاوه یک را بررسی کرد. مجری این نشست ضمن تاریخی توصیف کردن توافق با ایران گفت:همانطور که همه ما می دانیم این سند یکصد و پنجاه و نه صفحه ای ، خیلی چیزها دارد که باید به آنها پی برد. ما از پرسش های حاضران جلسه درباره همه جنبه های توافق استقبال می کنیم اما تمرکز امروز ما روی یکی از مهمترین موضوعات است. قطعا کنگره آمریکا این سند را بررسی خواهد کرد، سایر منتقدان توافقنامه آن را بررسی خواهند کرد، این موضوع مهم همان « راستی آزمایی» است.
پرسش این است که اگر ایران تقلب کند آیا ما به این تقلب پی خواهیم برد؟ ما چه کار خواهیم کرد و چگونه آن را مدیریت می کنیم؟
آیا آژانس بین المللی انرژی اتمی که سازمان مامور برای راستی آزمایی است، می تواند کار خود را انجام دهد و بر توافقنامه نظارت داشته باشد؟ اگر این طور نیست چه کار بیشتری می توان برای تقویت توان آژانس بین المللی انرژی اتمی انجام داد؟ در آغاز این نشست ویلیام میلر سفیر سابق آمریکا در اوکراین در دوره ریاست جمهوری بیل کلینتون گفت: ما زمانی که برنامه بررسی این جلسه را تنظیم کرده بودیم نمی دانستیم که برنامه جامع اقدام مشترک(برجام) تصویب خواهد شد یا خیر. این توافق طبق هر معیاری که سنجیده شود یک توافقنامه تاریخی است حتی اگر بخواهیم آن را با استانداردهای دهه های گذشته مقایسه کنیم. ما خشنودیم که بررسی این توافقنامه در زمان مناسبی صورت می گیرد و شورای آتلانتیک توانسته است استعدادهایی را که در این جلسه سخنرانی خواهند کرد برای بررسی موضوع ، بسیج کند. وی افزود: علاقه من به موضوع ایران زمانی شکل گرفت که من مدت ها قبل از انقلاب ، از کارکنان وزارت خارجه آمریکا بودم . سال هزار و نهصد و پنجاه و نه بود یعنی زمانی که برنامه هسته ای ایران آغاز شده بود. این سفیر سابق مدعی شد: برنامه هسته ای ایران تقریبا همه چیز را مدیون آمریکا است، فیزیکدانان و مهندسان برنامه هسته ای ایران در آمریکا آموزش دیدند! به عنوان بخشی از برنامه ی آیزنهاور در مورد « اتم ها برای صلح» ، ما حتی دیوید لیلینتال را به ایران فرستادیم تا روی برنامه انرژی ایران کار کند و برنامه جامع انرژی ایران را تهیه کند که شامل آب ، گاز و نفت و هسته ای می شد. مردم فراموش کرده اند که در سال هزار و نهصد و پنجاه و نه شخص لیلینتال پیشنهاد کرده بود که ایران بیست و دو راکتور انرژی هسته ای داشته باشد و از نفت و گاز خود برای زیر ساخت های خود استفاده کند. این میراث تا امروز هم پابرجا است. برنامه هسته ای ایران از این میراث نشأت می گیرد. از آن زمان به بعد و وقتی که من در ایران خدمت می کردم ، علاقه ی خود را حفظ کردم.
وی در ادامه به مطلب مهمی اشاره کرد و گفت: من اکنون می خواهم از نامه ای نقل قول کنم که من به همراه رمزی کلارک در ششم نوامبر هزار و نهصد و هفتاد و نه از طرف جیمی کارتر حامل آن نامه برای آیت الله خمینی بودیم.
من می خواهم یک پاراگراف از این نامه را برای شما قرائت کنم: من از این دو نفر(رمزی کلارک و ویلیام میلر) خواسته ام که با شما دیدار کنند و سخنان شما را بشنوند و از دیدگاه شما درباره رویدادهای ایران و مشکلاتی که بین دو کشور ایجاد شده است، مطلع شوند. مردم آمریکا علاقه مند به داشتن روابط با ایران هستند که مبتنی بر برابری، احترام متقابل و دوستی باشد.
ویلیام میلر افزود:حمل این نامه سی و شش سال طول کشید. جان لیمبرت( از معاونان سابق وزارت خارجه آمریکا در امور ایران) که دراین جلسه حضور دارد شخصا بخشی از این سی و شش سال را تجربه کرده و در ایران زندانی شد ( جزو گروگان ها بود). وی یکی از افراد خوش بینی است که معتقد است روابط با ایران معقول است. اکنون کاری که من دارم سمت مشاورت ارشد در برنامه« جستجو برای یافتن زمینه های مشترک با ایران » است. به مدت ده سال در برنامه جستجو کار شد تا روابط متمدنانه بین دو کشور بررسی شود. ما همه چیز را امتحان کردیم، اشعار را بررسی کردیم، فیلم های سینمایی را بررسی کردیم، هنر را بررسی کردیم، فضا نوردان را بررسی کردیم، کشتی گیران را بررسی کردیم، فوتبالیست ها را بررسی کردیم، بازیکنان بسکتبال را بررسی کردیم، محققان را بررسی کردیم، سیاستمداران را بررسی کردیم و مهمتر از همه اینکه دانشمندان را بررسی کردیم و افرادی را مورد بررسی قرار داریم که مسائل خاورمیانه را درک می کنند. وی افزود: برای بسیاری از ما که در اینجا حضور داریم روشن و مشخص بود که هرگونه توافق با ایران به توانایی راستی آزمایی شروط توافق و نظارت کامل ، دقیق و کارآمد بر آن بستگی خواهد داشت. اعضای ارشد مجلس سنا که پیش بینی کرده بودند توافق در پیش است ، پیشنهاد کردند که موضوع کلیدی قابل بررسی در کنگره موضوع « نظارت کارآمد بر شروط توافق با ایران» خواهد بود تا اگر هرگونه انحرافی از استفاده صلح آمیز رخ داد، این انحراف به موقع شناسایی شود تا بتوان اقدامی کارآمد اتخاذ کرد. مشکلی اصلی که وجود دارد همین است. پرسشی که بلافاصله بعد از آن موضوع مطرح شد این بود که آیا آژانس بین المللی انرژی اتمی به اندازه کافی توانایی دارد که این وظیفه را انجام دهد؟ ما در یکسال گذشته تلاش کرده ایم تا به پاسخ این پرسش پی ببریم. بیش از یکسال پیش بود که من پس از دیدار با« تام شی » و تقدیر از عملکرد بیش از بیست و پنج ساله او در آژانس بین المللی انرژی اتمی و نیز به عنوان یک دانشمند در موسسات آمریکایی ، از وی خواستم که درباره کارآمدی آژانس بین المللی انرژی اتمی و چگونگی عملکرد احتمالی آن در نظارت بر توافقنامه هسته ای ، گزارش تحقیقاتی تهیه کند. وی این کار را کرد و این کار را هم به خوبی کرده است. من به شما پیشنهاد می کنم که نسخه ای از خلاصه ی گزارش وی را دریافت و مطالعه کنید. وی افزود:جو سرینسیونی رئیس بنیاد پلاوشرز برای ایجاد راه حلی معقول برای یکی از بزرگترین موضوعات در کنترل تسلیحات، تلاش زیادی کرده است.
سپس مجری برنامه ویلیام میلر را فردی معرفی کرد که سفیر آمریکا در اوکراین بود و کمک زیادی به حذف زرادخانه هسته ای اوکراین کرد.
در ادامه این برنامه ، مجری تام شی را معرفی کرد و گفت: تام شی به مدت بیست و چهار سال در بخش پادمان ها در آژانس بین المللی انرژی اتمی کار کرد و فردی بود که کمک کرد تا سیستم پادمان برای کارخانه های غنی سازی ، راکتورهای تحقیقاتی تولید کننده ایزوتوپ ها ، کارخانه های تولید سوخت راکتورها ، کارخانه های بازفرآوری و راکتورهای تولید برق که از سوخت پلوتونیوم استفاده می کنند ، طراحی شود. وی ناظر بر بازرسی از تاسیساتی در ژاپن ، چین و هند و دیگر کشورها بوده است.
در ادامه تام شی دانشمند هسته ای آمریکا و از مسئولان سابق در آژانس بین المللی انرژی اتمی درباره توافق هسته ایران و پنج بعلاوه یک گفت: بیست و پنج سال پیش بود که سیستم آژانس بین المللی انرژی اتمی دچار تحول شگرفی شد. این تغییر و تحول پس از آن بود که مشخص شد برنامه های مخفی تسلیحات هسته ای در عراق و کره شمالی وجود دارد. تام شی افزود: امروز با توجه به برنامه جامع اقدام مشترک، گام هایی که مورد توافق قرار گرفتند نسبتا سر راست هستند. از دیدگاه من که به مدت چهل و پنج سال در این کار هستم این توافق فاصله گرفتن چشمگیر از عدم احتمال اجماع در میان پنج بعلاوه یک بود. توافقنامه جدید که جزئیات فوق العاده و بسیار عمیقی دارد باید مورد بررسی قرار گیرد تا مشخص شود که در آن از جنبه تعهدات و منابع و غیره شروطی وجود دارد. آژانس بین المللی انرژی اتمی در بکارگیری تدابیر راستی آزمایی با پنج چالش روبرو خواهد بود. وی در توضیح این پنج چالش گفت:نخستین چالش این است که هرگونه تاسیسات مخفی دیگر را که ممکن است تا کنون افشا نشده باشند، شناسایی کند و اینکه اصلا چنین سایت هایی وجود دارند یا خیر! من قطعا در این باره چیزی نمی دانم. همچنین آژانس باید مشخص کند که آیا از حالا به بعد سایت جدیدی احداث خواهد شد؟
چالش دوم آژانس بین المللی انرژی اتمی این است که راستی آزمایی کند که تاسیسات شناخته شده ایران به عنوان بخشی از برنامه تسلیحات هسته ای یا تحقیق روی تسلیحات هسته ای ، مورد سوء استفاده قرار نگیرند.
سومین چالش این است که آژانس راستی آزمایی کند که مواد هسته ای اعلام شده در کشور(ایران) همچنان سرنوشت شان مشخص باشد و از آنها صرفا برای کاربردهای صلح آمیز استفاده شود. چالش چهارم این است که واردات به کشور(ایران) را زیر نظر داشته باشد که ممکن است شامل واردات مواد ممنوعه یا شامل واردات مواد با کاربرد دوگانه شود. آژانس همچنین باید مطمئن شود که این واردات براساس مفاد برنامه جامع اقدام مشترک مجاز هستند و فقط برای کاربردی که در توافقنامه بیان شده است ، مورد استفاده قرار گیرند.
همچنین آژانس بین المللی انرژی اتمی باید به دنبال راستی آزمایی محدودیت هایی باشد که در برنامه جامع اقدام مشترک قید شدند و باید راستی آزمایی کند که (ایران) فراتر از این محدودیت ها حرکت نکند. تام شی گفت: امروز با توجه به کمبود وقت من قصد دارم فقط روی موضوع تاسیسات مخفی متمرکز شوم که با عبارات مختلفی همچون تاسیسات اعلام نشده و یا پنهان هم بکار برده می شوند.
وی افزود: می خواهم که این نکته را به یاد داشته باشید که مساحت ایران دو برابر مساحت ایالت تگزاس است، پس ما با یک سرزمین بسیار بزرگ روبرو هستیم که کوهستانی است. برای موفقیت در این راستی آزمایی و پی بردن به تاسیسات مخفی، آژانس بین المللی انرژی اتمی اول از همه باید سایت های مشکوک را شناسایی کند ، سپس باید به دنبال اطلاعات مکمل و تائید کننده ای باشد که وجود سایت های مشکوک در اماکن خاص را تائید می کند. آژانس وقتی که مکانی را شناسایی و مشخصات آن را اعلام کرد درخواست دسترسی می دهد. این کار شبیه به صدور حکم جلب برای یک نفر است یعنی اول باید استدلالی برای ارتکاب جرم وجود داشته باشد و سپس حکم جلب صادر شود. آژانس سپس باید تعریف کند که در بازدید بازرسان از آن سایت مخصوص ، آنها می خواهند مشخصات این سایت خاص را بررسی کنند و ببینند که آیا دلیلی برای شک وجود دارد یا اینکه مدارک نشان می دهد که در این سایت هیچ اتفاقی در حال وقوع نیست؟ آژانس در ادامه تیم بازرسان خود را تعیین می کند و منابع آنها را تامین می کند. یکی از تعهدات ایران این است که پروتکل الحاقی را اجرا کند. این پروتکل در واقع امتداد توافقنامه جامع پادمان است که در جمهوری دمکراتیک کره(کره شمالی) و عراق شروع شده بود. این ابزار که هم اکنون در یکصد و بیست و شش کشور اجرا می شود(در ایران) منتظر تصویب است. پس تلاش برای جلب موافقت، یک تلاش طولانی و دشوار بوده است. هیچ یک از این یکصد و بیست و شش کشور واقعا کشورهای مشکل ساز نیستند اما ایران متفاوت است. ایران قبول کرده است که به صورت موقت پروتکل الحاقی را اجرا کند و اکنون هشت سال بعد از آن به دنبال تائید آن در پارلمان است!
تام شی در ادامه گفت که آژانس باید به تجهیزاتی که وارد ایران می شود توجه داشته باشد و افزود: اوایل یکی از منابع اطلاعاتی ما مخالفان سیاسی ایران بودند که خبر تاسیسات غنی سازی نطنز را منتشر کردند. احتمالا اتحاد سیاسی ایران صد در صد نیست و اگر ایران بخواهد در این مسیر گام بردارد ممکن است مردم ایران بار دیگر تصمیم بگیرند که افشاگری کنند! وی گفت: در ماده« 8.8 » آژانس بین المللی انرژی اتمی تصریح شده است که اگر کشوری اطلاعاتی در اختیار دارد که معتقد است برای آژانس مفید خواهد بود باید این اطلاعات را در اختیار آژانس قرار دهد. اکنون با توجه به گزارش مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی برای شورای حکام، بیش از ده کشور اقدام به ارائه اطلاعات درباره ایران کردند که تا این لحظه بخشی از تار و پود پادمان است. پس از جنبه قانونی این اجازه وجود دارد و امید و انتظار می رود که کشورها اطلاعات ارائه کنند و در یک مرحله جلوتر از اگر اطلاعاتی داشته باشند و ارائه نکنند به مجرمیت نزدیک شده اند.
نکته بعدی که باید به آن اشاره کنم نمونه های محیطی است. این علم از دوران جنگ سرد بیرون آمد. در دوران جنگ سرد آزمایشگاهها اقدام به بررسی نمونه های محیطی از چین و اتحاد جماهیر شوروی سابق می کردند تا تولید تسلیحات هسته ای در این کشورها را زیر نظر داشته باشند. فناوری که دراین زمینه وجود دارد به طور خاص در آزمایشگاههای آمریکا وجود داشت البته دیگران هم داشتند. امروز آژانس بین المللی انرژی اتمی آزمایشگاه خود را دارد که بخشی از آن را آمریکا تامین هزینه می کند اما تجهیزات آلمانی و کانادایی و تجهیزات دیگر کشورها در آن مشارکت دارد. این روش شبیه بررسی ازصحنه جرم است. یعنی در یک تاسیسات یا هر مکان دیگری نمونه گیری از خاک آن منطقه انجام می شود و در داخل یک تکه پلاستیک قرار می گیرد، سپس در یک راکتور هسته ای قرار می گیرد، تک ذره هایی که وزن آنها با مقیاس پیکوگرم سنجیده می شوند و یک میلیاردم یک گرم است تولید می شوند. وقتی که این ذرات مشخص شوند داخل ابزاری قرارمی گیرند تا مشخص شود که ترکیب آنها چیست؟ آیا ترکیب های ایزوتوپی دارد؟ پس مشخص می شود که چه فعالیتی در آن مکان صورت گرفته بود. در این مسئله باید دقت کرد که آلودگی از جای دیگر به این نمونه ها سرایت نکند تا بتوان نتیجه گیری کرد. تام شی افزود: روش دیگر دسترسی به عکس های ماهواره ای است. در زمان کره شمالی به طور خاص منابع اطلاعاتی آمریکا عکس های ماهواره ای بود. آمریکایی ها عکس های ماهواره ای ازکره شمالی را به شورای حکام ارائه می کردند که بسیار افشاگرانه بود و نشان می داد که در « یون بیان» چه می گذرد. امروز شرکت های تجاری هستند که توانایی هایی را عرضه می کنند که بهتر از توانایی های اطلاعاتی در آن زمان است، آژانس بین المللی انرژی اتمی در این مورد قرار دادهای خود را دارد، این افراد عکس های ماهواره ای را تحلیل می کنند. عکس های ماهواره ای بسیار افشاگرانه است چون بدون اطلاع قبلی گرفته می شوند.
این مقام سابق آژانس در ادامه اظهارات خود گفت:وقتی که پروتکل الحاقی اجرا می شود یکی از مفاد آن « دسترستی مکمل» است. این دسترسی مکمل ، خود بازرسی نیست بلکه مکمل بازرسی ها است. برای دسترسی مکمل ابتدا باید درخواست مطرح شود، سپس دولت ایران درخواست مطرح شده را بررسی می کند و امیدوارم که اجازه دسترسی بدهند.
آژانس برای این کار مجراهایی را ایجاد کرده است و اگر آنها بی گناه باشند گزارش تهیه شده در پایگاه داده های مربوط به اطلاعات مرتبط با راستی آزمایی در ایران قرار می گیرد ولی اگر یافته ها ناقص باشند تدابیر بیشتر شاید لازم باشد و شاید درخواست گسترش مقیاس فعالیت ها مطرح شود، شاید مقدمات بازدیدهای بیشتر مطرح شود یا گفته شود که این مسئله به چیز دیگری ارتباط دارد! پس اطلاعات زیادی بررسی خواهد شد تا مشخص کند که این فرایند چگونه باید هدایت شود؟ اگر یافته ها مشکوک باشند آنگاه درخواست ها در سطح سیاسی مطرح می شود و شاید مدیرکل آژانس مشغول گفتگوها با نماینده ایران شود و شاید هم به کشور ایران سفر کند تا اطلاعات بدست آورد که چه اتفاقی درحال رخ دادن است.در برخی موارد هم شاید گفتگوهایی درشورای حکام تشکیل شود.
وقتی که کار به این مرحله برسد احتمالا کمیته ای که قرار است تشکیل شود، به نوعی مطلع مسئله شده است. البته من دقیقا نمی دانم که این رویه چگونه خواهد بود؟ اما به هرحال فرصت ها برای مداخله و درخواست های بیشتر مشخص است.
برای اینکه آژانس موفق شود نیازمند آن است که اختیارات روشنی داشته باشد. اگر به زمان عراق و کره شمالی بازگردیم مفادی در توافقنامه جامع پادمان وجود دارد که می گوید همه اعضای ان پی تی باید مشمول « بازرسی ویژه » شوند. این محدود به هیچ مکان یا هیچ فعالیت خاصی نیست فقط مشکل این است که این کار مستلزم مشورت و تصویب کشور میزبان است. یکبار این کار در مورد کره شمالی مطرح شد اما کره شمالی اجازه آن را نداد و تا امروز هم مخالفت کرده است.
اینکه آیا این ساز و کار ممکن و شدنی است ؟مشخص نیست.!
تامی شی درادامه به قطعنامه ای اشاره کرد که قرار است درشورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شود.
وی گفت: این سند بسیار اهمیت دارد و باید دید که این سند چگونه موضوع اختیارات بیشتر به آژانس بین المللی انرژی اتمی را به خصوص در مورد راستی آزمایی در چارچوب توافقنامه پادمان ، از تولید سانتریفوژ را می دهد. پس برخی اختیارات گسترش می یابند که مناسب خواهد بود.
آژانس بین المللی انرژی اتمی نیازمند ادامه حمایت مالی است. روند تامین مالی فعالیت های آژانس این است که موافقت دریافت کند. آژانس بین المللی انرژی اتمی عضوی از خانواده سازمان های تحت ریاست سازمان ملل است. آژانس اعضای خود را دارد ، بودجه خود را دارد، آژانس فرمولی برای ارزیابی کشورهای عضو دارد این ارزیابی منطبق با بودجه تصویبی برای اجرای برنامه های آژانس است. تغییر دادن این مسئله مستلزم تصویب سی و پنج عضو شورای حکام است که تحت هر شرایطی کار دشواری است. پس اینکه آیا سی و پنج عضو کافی خواهند بود یا خیر مشخص نیست. امیدوارم که بخشی از چشم انداز و دیدگاه آمریکا برای موفقیت این کار این باشد که یک بودجه احتیاطی برای آژانس درنظر بگیرد که مبلغی معادل پنجاه میلیون دلار باشد. همچنین حمایت فنی باید ادامه یابد. امروز کشورهای عضو آژانس وجود دارند که دواطلبانه اقدام به حمایت از برنامه ها می کنند و برای آژانس کار تحقیق و توسعه انجام می دهند. این کار در بیست کشور انجام می شود ، همچنین در سازمان انرژی اتمی اروپا نیز این کار صورت می گیرد. برنامه ای که آمریکا انجام می دهد بزرگترین برنامه است. تامین مالی کنونی آمریکا بیش از پنجاه میلیون دلار درسال است. بدون این بودجه هیچ امیدی وجود ندارد که آژانس بتواند مشکلات را حل کند. این مقام سابق آژانس گفت:در هر صورت یافتن تاسیسات در مکانی که مساحت آن دو برابر تگزاس است مستلزم توجه و تمرکز زیادی است. چیزی که در مورد این توافق برای من بسیار شگفت انگیز است این است که ائتلاف پنج کشور عضو دائم شورای امنیت به همراه آلمان در طی این چندین سال مذاکره حفظ شده است و امیدوارم که این ائتلاف ادامه پیدا کند.
پس از صحبت های مقدماتی تام شی ، مجری فرد دیگری را معرفی کرد و گفت:اکنون نوبت به صحبت نماینده دولت آمریکا است . جان وولف استال مدیر ارشد در امور منع اشاعه و کنترل تسلیحات درشورای امنیت ملی آمریکا است. وی قبلا مشاور امنیت هسته ای برای جو بایدن بود. جان وولف استال در سخنان خود درباره توافق هسته ای با ایران گفت:این توافق ، توافقی خوب است و به نفع امنیت ملی آمریکا است. نقش و حمایت آژانس بین المللی انرژی اتمی بخش مهمی از کارایی این توافق است. این توافق زمانی کارایی خواهد داشت که مفاد مربوط به بازرسی ها و راستی آزمایی کارایی داشته باشد. ما اطمینان بالایی داریم که مفاد راستی آزمایی در این توافق کارایی دارد چون ما متعهد به این مفاد هستیم و علت دیگر این است که آژانس توانایی های اثبات شده ای در این زمینه دارد. آژانس بین المللی انرژی اتمی تنها سازمانی در جهان است که سابقه و توانایی انجام دادن این کار را دارد. این یک توافق خوب است، یک توافق بسیارخوب است. اگر در زمان صدور بیانیه لوزان کسی می گفت که ما نه تنها به همه آنچه که بیان شده بود رسیدیم بلکه فراتر از معیارهای پایه آن حرکت کردیم، در آن صورت ما شک می کردیم که آیا این گفته صحت دارد یا خیر؟ اما ما توانستیم به آنچه که در لوزان بیان شد دست یابیم. این توافق مبتنی بر راستی آزمایی است و این راستی آزمایی در یک دوره موقت نیست بلکه در یک دوره بلند مدت است. مسئولیت ایران در پیروی از پروتکل الحاقی یک مسئولیت همیشگی است و پایان ندارد و محدود نیست. تعهد آنها به پیروی از شروط ان پی تی و دنبال نکردن و تولید نکردن تسلیحات هسته ای یک تعهد دائمی است. ما این توانایی را داریم که براساس این توافق، این مسئله را راستی آزمایی کنیم. تخفیف تحریم ها که هدف انتقادات زیادی قرار گرفته است رخ نخواهد داد تا اینکه ایران به پیروی کامل بازگردد. هیچ پاداشی در زمان امضا به ایران داده نخواهد شد. ایران پس از امضای توافق پول زیادی دریافت نمی کند.
ایران باید کارهای بسیار دشواری بکند که برای دهه ها تمایلی به انجام دادن آنها نداشت. ایران باید این کارهای دشوار را بکند تا تحریم هایش تخفیف یابند. زمانی که این ها بدست آمدند(کارهایی که ایران انجام داد) ما زمان زیادی در اختیار داریم تا اینکه احتمالا تحریم ها با اختیار ما بازگشت یابند. این یک نتیجه بسیار قابل توجه است اما اگر به سند نگاه کنید می بینید که رئیس جمهور آمریکا می تواند با چرخش قلم خود، تحریم ها را دوباره اعمال کند. ما براساس توافق این اختیار را داریم، همانطور که دیگر اعضای دائم شورای امنیت این اختیار دارند، که خواستار قطعنامه شورای امنیت شوند و با بکار بردن حق وتو تحریم های سازمان ملل را دوباره اعمال کنند. ما نیازمند روسیه و چین نیستیم و آنها
نمی توانند از قدرت وتوی خود استفاده کنند. افراد زیادی می گویند که ایران پاداش دریافت می کند و از مخمصه رها می شود. در ده سال گذشته ایران مجازات بسیار سنگینی داد، که شامل میلیاردها، میلیاردها و میلیاردها دلار شد. این بها را باید ایران پرداخت می کرد چون آنها تعهدات حقوقی خود را نقض کردند. این توافقنامه باعث می شود که ایران مسیر بازگشت به پیروی و تبعیت را در اختیار داشته باشد. زمانی که آنها به پیروی و تبعیت بازگشتند ، می توانند آن کاری را انجام دهند که دیگر کشورهای پیروی کننده از ان پی تی می توانند انجام دهند. در مورد ایران این کار برای یک دوره محدود خواهد بود که در برخی موارد ده سال و در برخی موارد دیگر به پانزده ، بیست و یا بیست و پنج سال می رسد درحالیکه دیگر اعضای ان پی تی محدود نیستند. پس آنها درحال پرداخت تاوان رفتارشان هستند که این اهمیت دارد. ما درباره چهار مسیر احتمالی ایران به سمت سلاح هسته ای خیلی صحبت کردیم. براساس این توافق ، همه چهار مسیر دستیابی ایران به سلاح هسته ای به طریقی کارآمد و قابل راستی آزمایی مسدود شده اند. تاسیسات غنی سازی ایران در نطنز به شدت محدود خواهد شد و به صورت بیست و چهار ساعت در هفت روز هفته در سیصد و شصت و پنج روز سال تحت نظارت خواهد بود ، این نظارت هم به صورت حضور انسانی و هم به صورت نظارت از راه دور مثل دوربین های زنده ، مهر و موم ها و غیره می باشد.
وی افزود: سایت فرود یک سایت غنی سازی اورانیوم نخواهد بود ، سانتریفوژهایی در آنجا خواهد بود اما کار پایدار سازی و جداسازی ایزوتوپ ها را انجام می دهند. از این سایت برای غنی سازی استفاده نخواهد شد. برای یک دوره زمانی قابل توجه، اجازه هیچ مواد هسته ای در فردو داده نخواهد شد. حتی وقتی که این دوره زمانی طولانی بگذرد، آژانس بین المللی انرژی اتمی دسترسی دائمی به این تاسیسات خواهد داشت.
راکتور آب سنگین اراک که می تواند پلوتونیوم قابل بکارگیری در بمب بسازد تغییر داده خواهد شد و قلب راکتور برداشته خواهد شد تا مشمول طراحی دوباره شود تا دیگر در این راکتور پلوتونیوم قابل بکارگیری در ساخت بمب تولید نشود. ما چگونه این کار را خواهیم کرد؟ این ما هستیم که باید کمک کنیم تا سوخت طراحی شود، ما هستیم که راکتور را مدیریت خواهیم کرد و این ما هستیم که باید بیست و چهارساعته در این راکتور راستی آزمایی و بازرسی کنیم . پس اگر ایران تصمیم بگیرد که در تاسیسات اعلام شده اش اقدام به سوء استفاده کند ما در طی چند روز و شاید طی چند ساعت مطلع شویم. در این صورت بازهم آنها یکسال با توانایی دستیابی به مواد کافی برای ساختن نخستین بمب هسته ای شان فاصله دارند. پس سیستم هشدار بین المللی کارایی خواهد داشت. مسئله ای که بسیار اهمیت دارد سناریوی حرکت پنهانی است. ما معتقدیم که با توجه به توانایی های بازرسی و با توجه به اطلاعاتی که این توافقنامه درباره فعالیت هسته ای ایران به ما می دهد، در این صورت توانایی ما برای شناسایی تاسیسات مخفی ایران یا فعالیت هسته ای اعلام نشده ، به شدت افزایش خواهد یافت.
با توجه به توانایی آژانس ، پروتکل الحاقی و فناوری های مدرن و برنامه جامع اقدام مشترک، بسیار بعید است که ایران بتواند چیز مهمی را بسازد و یا اینکه شروع به فعالیت کند اما شناسایی نشود! از ما پرسیده میشود که آیا احتمال دارد که آنها تاسیسات کوچکی داشته باشند و فردی در آنجا تصاویر یک سلاح هسته ای را ترسیم کند؟ ما نمی گویم که این برنامه راستی آزمایی همه فعالیت های جزئی مرتبط با علاقه احتمالی هسته ای ایران را پوشش دهد اما می توانیم بگوئیم که هر چیز دیگری که ایران تحت این راستی آزمایی به آن دست یابد، آنها را به ساختن بمب هسته ای نزدیک تر نخواهد کرد. اقدامات مهم احتمالی مثل تلاش برای ساخت تاسیسات بازفرآوری که اجازه آن را دست کم برای پانزده سال ندارند، تلاش برای غنی سازی در یک سایت دیگر با توجه به عدم اجازه برای دسترسی به دیگر منابع اورانیوم و عدم اجازه به داشتن سانتریفوژ در دیگر تاسیسات ، درصورت تلاش آنها ، قابل شناسایی است چه از طریق ماهواره و ابزارهای اطلاعاتی باشد. آژانس بین المللی می تواند به این مکان ها برود، اگر ایران اجازه دسترسی نداد طبق تعریف، برنامه جامع اقدام مشترک را نقض کرده است و آمریکا می تواند به صورت یکجانبه تحریم های شورای امنیت و تحریم های داخلی خود را دوباره اعمال کند. پس ما مدعی نیستیم که این برنامه راستی آزمایی هیچ عیبی نداشته باشد اما مطمئن هستیم که ایران تحت این برنامه راستی آزمایی نمی تواند به سلاح هسته ای نزدیک تر شود و اگر چنین کاری بکند ما از آن مطلع می شویم. این یک استاندارد است. در ادامه جلسه پرسش و پاسخ شروع شد.
جان لیمبرت مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا در قبل از انقلاب و از گروگان های سفارت آمریکا در تهران درباره توافق هسته ای ، در پاسخ به این پرسش که با توجه به شناختی که او از ایران دارد آیا ایرانی ها صادقانه این توافقنامه را اجرا خواهند کرد و آیا این توافقنامه نقطه عطف برای رژیم است؟ گفت: چیزی که اکنون شاهدش هستیم این است که نامه رئیس جمهورکارتر پس از سی و شش سال جواب دریافت کرده است! همه شاهدیم که دست دراز کردن اوباما به سوی ایران و برقراری ارتباط با ایران که در آن زمان با مخالفت سناتور هیلاری کلینتون روبرو شده بود، ثمر داده است.
کلمه ای که زیادی می شنوید اعتماد و بی اعتمادی است. مخالفان توافق هسته ای در هر دو پایتخت ، مشابه هستند. آنها می گویند « ما » نمی توانیم به « آنها » اعتماد کنیم. البته می توانید جای ما و آنها را در دو کشور ایران و آمریکا عوض کنید یعنی هم شامل ایران می شود و هم شامل آمریکا ! این یک مسئله واقعی است.چند سال پیش ایرانی ها اعلام کردند که آماده اند نیروگاه بوشهر را افتتاح کنند. نیروگاه بوشهر به دهه هفتاد باز می گردد که تجهیزات آن از تجهیزات قدیمی آلمانی بود اما در سال دوهزار و ده و یازده بود که آنها آماده شدند تا آن را افتتاح کنند. در آن زمان یک نفر از هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه وقت آمریکا پرسیده بود که نظرش چیست؟ هیلاری کلینتون هم گفته بود که جای نگرانی ندارد، ما می دانیم که چه فناوری هایی در آن بکارگرفته شدند وچه پادمان هایی در آن وجود دارد. در آن وقت خبرنگاران از یک مقام ایرانی پرسیدند که نظرش درباره صحبتهای وزیر خارجه آمریکا خانم هیلاری کلینتون چیست؟ آن مقام ایرانی گفت من نمی دانم که چه گفت اما حتما یک کلکی در کار است!
اما این بی اعتمادی درمیان آمریکایی ها به یک تخصص ژنتیک تبدیل شده است! یک مقام ارشد گفت که فریب در« دی ان ای » ایرانی ها است! ژنتیک درباره دی ان ای صحبت می کند. یک مقام دیگر آمریکایی از ژنرال های سابق از امپراطوری پارس سخن گفت و گفت امپراطوری پارس در دی ان ای ایرانی ها است.