ائتلاف جدید، دستهای آلوده به خون سعودی را پاک میکند؟
«نسیم» گزارش میدهد: عملکرد مناسب ائتلاف چهارگانه ایران، سوریه، عراق و روسیه کشورهای حامی داعش را به فکر راه انداختن نمایش جدید انداخت / عربستان سعودی به درخواست آمریکا طرح این ائتلاف را ارائه داده است
گروه بینالملل «نسیم» - شروع خیزشهای مردمی در کشورهای جنوبغرب آسیا و شمال آفریقا، برخی کشورهای منطقه و برخی از قدرتهای بیرون منطقه را برآن داشت با تلاش برای در دست گرفتن نبض این انقلابها، منافع سیاسی و اقتصادی خود را حفظ کنند. نمونه این دست اقدامات نیز، منحرف کردن انقلاب مردم مصر و بازگشت دیکتاتوری به این کشور، ایجاد جنگ داخلی در لیبی، سرکوب مردم بحرین بود. بحران امروز سوریه نیز، نمونهای دیگر از منحرف کردن خواستههای مردمی برای اصلاح سیستمهای حکومتی است. مردم سوریه نیز پس از آغاز خیزشهای مردمی، به خیابانها آمدند و با برخورد حکومت نیز مواجه شدند.
سناریوی پیاده شده در سوریه، پیچیدهترین سناریو در تحولات اخیر خاورمیانه است؛ زیرا موقعیت این کشور راهبردی، با دیگر کشورهایی که به صحنه اعتراضات تبدیل شدند تفاوت دارد. کشوری که از سالها قبل به عنوان یکی از دشمنان اصلی رژیم صهیونیستی شناخته میشود. همپیمانان اسرائیل در منطقه و دوستان غربی این رژیم، از فرصت پیش آمده استفاده کرده و تروریستهای تحت فرمان خود را که سالها قبل برای مبارزه علیه شوروی ایجاد کرده بودند، به شام گسیل داشتند.
عربستان سعودی، در راس همپیمانان منطقهای اسرائیل و دوستان غربیاش قرار دارد. ارتباطی که تا دیروز پنهان نگه داشته میشد، امروز دیگر چندان پنهان نیست. تروریستهای تکفیری که با نامها و پرچمهای مختلف در سوریه میجنگند، به اشکال مختلف از طرف عربستان، دیگر کشورهای کوچک حاشیه خلیج فارس (غیر از عمان) و کشورهای دشمن سوریه تغذیه میشوند؛ از لحاظ مالی، عقیدتی، لجستیکی و اطلاعاتی.
دست عربستان سعودی و سابقه این کشور در پشتیبانی از گروههای بنیادگرا مانند "القاعده" که سرچشمه اصلی گروههای به اصطلاح جهادی امروز است، بر صاحبنظران و اندیشمندان پوشیده نیست؛ تا آنجا که برخی از آنان عربستان را عامل اصلی حملات تروریستی یازده سپتامبر معرفی میکنند. علیرغم سابقه عربستان در تغذیه گروههای بنیادگرا، تاسیس ائتلاف اسلامی برای مبارزه تروریسم جدیدترین اقدام سوالبرانگیز ریاض است. کشوری که منشا فکری و مالی بنیادگرایان تروریست محسوب میشود، چگونه میتواند علیه تروریستها بجنگد؟
ائتلاف ۳۴ گانه
" محمد بن سلمان " فرزند ملک سالخورده عربستان و وزیر دفاع این کشور، بامداد سه شنبه در کنفرانسی مطبوعاتی، خبر تاسیس "ائتلاف نظامی اسلامی" را اعلام کرد. به گزارش خبرگزاری"صدا و سیما" این شاهزاده سعودی گفت: اتاق عملیات مشترک در ریاض برای هماهنگی و حمایت از عملیات مقابله با تروریسم در همه نقاط کشورهای اسلامی تشکیل خواهد شد. امروز همه کشورهای اسلامی به صورت انفرادی در حال مبارزه با تروریسم هستند و هیچ هماهنگی میان آنان وجود ندارد ولی گروههای تروریستی از فرماندهی یکپارچه برخوردارند. هماهنگی تلاشها میان کشورهای اسلامی بسیار مهم است و از طریق این اتاق عملیات مشترک میتوان راههای مقابله با تروریسم را در نقاط مختلف کشورهای اسلامی تقویت کرد. میتوان فعالیتهای تروریستی داعشرا در عراق و سوریه و همچنین فعالیتهای تروریستی را در سینای مصر، یمن، لیبی، نیجریه، مالی، پاکستان و افغانستان مشاهده کرد و مقابه با فعالیتهای تروریستی به تلاشهای گستردهای نیازمند است. از کشورهای اسلامی خواسته نمیشود از تصمیمات الزام آور پیروی کنند. هر کشوری میتواند بر اساس توان خود در ائتلاف حضور داشته باشد.
کشورهای مختلفی از جمله آلمان، ترکیه، مصر و ایالات متحده فورا از طرح عربستان استقبال کردند. آذربایجان نیز با حمایت از طرح ائتلاف به اصطلاح اسلامی مبارزه با تروریسم، اعلام کرد که احتمال دارد به زودی به این گروه بپیوندد. پایگاه خبری " عربی ۲۱ " مدعی شده که عربستان سعودی، اردن، امارات عربی متحدة، پاکستان، بحرین، بنگلادش، بنین، ترکیة، چاد، توگو، تونس، جیبوتی، سنگال، سودان، سیرالئون، سومالی، گابن، کنیا، فلسطین، جمهوری کومور، قطر، ساحل عاج، کویت، لبنان، لیبی، مالدیو، مالی، مالزی، مصر، مغرب، موریتانی، نیجر، نیجریه و یمن عضو این مجموعه هستند. همچنین ده کشور دیگر از جمله اندونزی از این ائتلاف حمایت کردهاند.
نگاهی به کشورهای عضو ائتلاف جدید، نکات جالبی را به دست میدهد. از جمله حضور برخی کشورها که نامشان در لیست حامیات داعش، جبهه النصره، القاعده و دیگر گروههای تروریستی فعال در عراق، سوریه، افغانستان و لیبی دیده میشود. نکته بعدی نیز حضور کشورهای آفریقایی مانند چاد، سودان و سومالی است که با مشکلات بسیار زیاد داخلی از جمله جنگ و ناامنی مواجه هستند؛ حضور این کشورها، به کارگیری دوباره دلارهای نفتی سعودی را خبر میدهد، مانند رشوه هشت میلیارد دلاری عربستان به "عمر البشیر" برای کاهش روابط سودان با ایران.
عربستان سعودی چگونه میتواند با تروریستها مبارزه کند در حالی که با چشم پوشی از تغذیه عقیدتی و مالی آنها، این گروهها ابزار عربستان برای نقشآفرینی در تحولات منطقه به خصوص عراق و سوریه و کارت بازی آل سعود در مذاکرات صلح سوریه هستند؟ تجربه مشابه ائتلاف بینالمللی ضد داعش به رهبری آمریکا و نگاهی به سابقه عربستان و کشورهای عضو ائتلاف به اصطلاح اسلامی این نتیجه را به دست میدهد که ائتلاف جدید هم ارادهای برای مبارزه با تروریسم ندارد و برای فریب افکار عمومی و فرار از اتهام حمایت از تروریسم تشکیل شده است. ایران، عراق، سوریه، الجزایر، اریتره و عمان در ائتلاف ساختگی به رهبری عربستان سعودی حضور ندارند.
تقابل با ائتلاف چهارگانه
سپتامبر سال جاری میلادی، " حاکم الزاملی "، رئیس کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق از تشکیل ائتلاف ضد داعش متشکل از ایران، عراق، سوریه و روسیه خبر داد؛ گروهی موسوم به ائتلاف چهارگانه. غیر از روسیه، که در زمره کشورهای مسلمان قرار نمیگیرد، ایران، عراق و سوریه کشورهای مسلمانی هستند که به طور مستقیم با تروریسم درگیری دارند. نگاهی به عملکرد این کشورها و درگیری حقیقی آنان در مبارزه با تروریسم، انگیزه عربستان سعودی در تشکیل ائتلاف را زیرسوال میبرد.
این موضوع از چشم روزنامه " گاردین " نیز پنهان نماند. این روزنامه بریتانیایی عنوان میکند که علیرغم استقبال برخی کشورها از طرح عربستان برای اقدام مشترک کشورهای اسلامی، برخی ناظران سوالهایی در خصوص انگیزه عربستان سعودی دارند؛ "یان بلک" سردبیر بخش خاورمیانه گاردین در یادداشت خود، عربستان و داعش را یکسان معرفی میکند که فاصلهای به اندازه یک تار مو با یکدیگر دارند.
"احمد دستمالچیان" کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگویی که با «نسیم» داشت، تشکیل این ائتلاف نظامی به اصطلاح اسلامی را یک فرار رو به جلو کشورهای حامی تروریسم تعریف کرد. در حالی که کارآیی ائتلاف ایران، روسیه، سوریه و عراق علیه تروریسم بر ناظران مشخص شده است، کشورهایی که هر کدام به نحوی در حمایت از تروریستها درگیر هستند، به دنبال راهی برای فرار از این اتهام گشتند. این ائتلاف میتواند ژست مبارزه با تروریسم آنها را تکمیل کند؛ در حالی که هیچ اقدام عملی برای مبارزه با این پدیده انجام ندادند.
یک عملیات غیرقانونی دیگر
ائتلاف بینالمللی به رهبری آمریکا که سال گذشته میلادی ایجاد شد، مدعی مبارزه شدید با داعش است. "باراک اوباما" نیز همواره بر این موضوع تاکید میکند. جنگندههای عضو ائتلاف به درخواست دولت بغداد، علیه مواضع داعش دست به عملیات میزنند هرچند که در صداقت آنان برای انجام این مهم تشکیک وجود دارد. عملیات ائتلاف در سوریه اما، غیرقانونی و خلاف قوانین بینالمللی است. زیرا دولت سوریه درخواستی مبنی بر دخالت ائتلاف در خاک خود ندارد.
ائتلاف سعودی نیز وضعیتی به همین صورت خواهد داشت. در حال حاضر یمن، افغانستان، لیبی، عراق و سوریه به طور عمده درگیر جنگ با تروریسم هستند. سوریه، افغانستان و عراق که صحنه اصلی فعالیت داعش در خاورمیانه هستند، در ائتلاف سعودی حضور ندارند. بنابراین، عربستان چگونه میتواند به طور قانونی در این کشورها دست به عملیات بزند؟ در حالی که عملیاتی علیه تروریستهای داعش و القاعده که برای ریاض علیه انصارالله در یمن میجنگند گلولهای شلیک نمیکنند.
نکته آخر اینکه ائتلاف نظامی میان کشورهای اسلامی میتواند یک امتیاز برای مقابله با تهدیدات مشترک اما به این شرط که بر مبنای اتحاد شکل گرفته باشد؛ نه اینکه گردانندگان این ائتلاف، بحث شیعه و سنی را در طرح خود بگنجانند یا به قول . مهمترین سوال نیز این است که چرا باید ائتلاف نظامی میان کشورهای اسلامی، به در خواست آمریکا و رئیسجمهور آن ایجاد شود؟
گزارش: محسن صالحی خواه