کارشناس مسائل بینالملل در گفتگو با «نسیم آنلاین»:
داعش برای برپایی ولایت خراسان، به افغانستان چشم دارد
"جعفر حق پناه" گفت: داعش در پلنی که سال ۲۰۱۴ برای جهان اسلام اعلام کرد، از ولایت خراسان که شامل افغانستان، شرق ایران، آسیای مرکزی، ترکستان و شبه قاره میشود نیز نام برد.
از سال گذشته تحرکاتی به نام داعش در افغانستان کلید خورد و بخشی از گروههای شبهنظامی، با «ابوبکر البغدادی» اعلام بیعت کردند؛ بیعتی که از طرف خلیفه خودخوانده داعش نیز پپذیرفته شد. از سوی دیگر نیروهای خارجی بار دیگر در راه بازگشت به این کشور هستند. برای بررسی این موضوع با «جعفر حق پناه» کارشناس مسائل بینالملل گفتگو کردیم که در ادامه میخوانید.
حق پناه در خصوص تحرکات داعش در افغانستان گفت: داعش در حال حاضر در افغانستان حضور چشمگیر و هدایت شده مانند حضورش در مقایسه با یمن، لیبی، سوریه و عراق ندارد. ابهامی در خصوص ماهیت آنچه که حضور داعش در افغانستان خوانده میشود، وجود دارد. جنگ قدرت در طالبان و دیگر گروههای کمتر شناخته شده افغانستان ممکن است تخت عنوان داعش و داعشیگری شناخته شود.
وی افزود: نکته بعدی این است که داعش در پلنی که سال ۲۰۱۴ برای جهان اسلام اعلام کرد، از ولایت خراسان که شامل افغانستان، شرق ایران، آسیای مرکزی، ترکستان و شبه قاره میشود نیز نام برد. این پلن نشان میدهد که داعش به این منطقه نیز گوشه چشمی آرمانی و ایدئولوژیک دارد. افزایش تحرکات داعش در افغانستان از سال گذشته یک واقعیت است. پس از انتصاب فردی به نام حافظ سعید به عنوان امیر ولایت خراسان، نیروهای بیشتری به این منطقه اعزام شد و تحرکات به نام داعش افزایش یافت.
استاد دانشگاه تهران ادامه داد: بخشی از این تحرکات این است که افغانستان گذرگاه اصلی گروههای رادیکال سلفی است که از آسیای مرکزی به طور مشخص، ازبکستان و تاجیسکتان برای پیوستن به داعش روانه میشوند. همچنین سلفیهای استان سین کانگ چین از این مسیر استفاده میکنند. بدین ترتیب میتوان گفت جریانهای طرفدار داعش در افغانستان زیاد هستند اما لزوما همه آنها با تروریستهای داعش فعال در سوریه و عراق ارتباط تشکیلاتی ندارند. اما این موضوع نفی کننده جاهطلبیهای خلیفه خودخوانده آنان برای گسترش قلمرو به اصطلاح دولت اسلامی نیست.
این کارشناس مسائل بینالملل با اشاره به الویتهای داعش در منطقه گفت: من معتقدم که الویت اصلی داعش حفظ قلمرو در عراق و سوریه است و مناطق دیگر از جمله افغانستان است و دیگر مناطق در اولویت بعدی قرار دارند. چنانچه اخبار نشان میدهند، اولویت بعدی داعش پس از حفظ قلمرو در عراق و سوریه، گسترش فعالیت در شمال آفریقا است. فعالیت به نام این گروه تروریستی در دیگر نقاط هم میتواند بر جایگاه میان طرفدارشان تاثیر بگذارد، هم داعش را به عنوان یک گروه بزرگ با حوزه عملیاتی وسیع معرفی کند. از طرف دیگر، میتواند جذب مستمر نیرو برای آنان را نیز تضمین کند.
حق پناه ادامه داد: بدین دلیل که در افغانستان ضعف حاکمیت جدی وجود دارد، داعش به این کشور به عنوان حیاط خلوت برای برخی فعالیتهای خود نگاه میکند. اختلافات رهبری و فقر فزاینده در افغانستان، باعث شد تا طالبان ریزش نیروی زیادی داشته باشد. بسیاری از جنگجویان ازبک و غیر افغان وجود دارند که مستعد پیوستن به داعش هستند. ناکارآمدی طالبان نیز مزید بر علت شد و دیگر تاثیرگذاری قبل را ندارد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر نیروهای خارجی و به طور مشخص آمریکا و بریتانیا چیزی طی سالهای حضورشان در افغانستان به دست آورند، همان دستاوردها طی چند مدت اخیر از دست رفت. حتما دور جدید حضور نیروهای آمریکایی متفاوت از سالهای اشغال خواهد بود. به نظر من آمریکاییها از حضور انبوه و پراکنده در مناطق مختلف افغانستان صرفنظر خواهند کرد و صرفا در پایگاههایی که در پیماننامه امنیتی کابل - واشنگتن مستقر میشوند تا تلفات جنگ قبلی تکرار نشود. فعالیت آنان نیز بر امر آموزش نیروهای افغان، عملیاتهای موردی و خاص و پشتیبانی معطوف خواهد بود. انگلستان نیز عملیات محدود در پیش خواهد گرفت.