عربستان داعش و القاعده را در یمن پرورش می‌دهد

گروه بین‌الملل « نسیم آنلاین » - اندیشکده کارنگی در تحلیلی از ظهور گروه‌های افراطی و تشدید افراطی‌گری‌ها در یمن به‌واسطه حمایت عربستان سعودی چنین می‌نویسد:

از مداخله عربستان در یمن هیچ بازیگری به‌اندازه گروه‌های افراطی مانند القاعده و داعش بهره نبرده است . بخشی از استراتژی عربستان برای اجتناب از قرار دادن سربازانش در خط مقدم، انداختن تسلیحات و پول به نظامیان محلی - شامل نیروهای قبیله‌ای، اعضای حزب اصلاح، نیروهای مقاومت مردمی حامی منصور هادی و برخی احزاب جدایی‌طلب - است که با نیروهای حوثی بجنگند. بر اساس اظهارات شاهدان محلی در تعز، ابین و عدن، عربستان سعودی، سلاح و پول برای نظامیانی که در کنار القاعده، شامل نظامیان استان ابین، تحت رهبری عبداللطیف السید، رهبر پیشین این گروه؛ با کمیته مقاومت مردمی و رئیس‌جمهور موردحمایت عربستان، منصور هادی می‌جنگند!

استقبال شاهزاده سعودی از منصور هادی

این حمایت‌ها به نفع القاعده است که همچنان با نیروهای حوثی در مرکز استان عدن، ابین، شبوه و تعز می‌جنگد. عربستان سعودی به‌صورت غیرمستقیم تلاش‌های القاعده را نیز از طریق اجازه دادن به آن‌ها برای کنترل بر مناطق بیشتر، پشتیبانی می‌کند. به واسطه همین حمایت ها بود که در آوریل سال 2015 گروه القاعده پایگاه‌های نظامی و تانک‌ها را در شهر "مکلا" غارت کرده و شهر را تحت حکومت خود درآورد. در آنجا این گروه توانست در کنار شورای محلی قبیله‌ای، تحت رهبری خالد بترفی حکومت کند و حتی یک نشریه محلی نیز تأسیس کند. شهر مکلا، پنجمین شهر بزرگ یمن است و یک بندر نفت استراتژیکی دارد که در حال حاضر توسط القاعده اداره می‌شود و همه درآمدهای آن صرف نظامیان می‌گردد.

بااین‌حال شکاف بین اعضای القاعده با کشته شدن رهبر معروف آن، ناصر الوحیشی، در یک حمله هوایی آمریکایی در ژوئن 2015 بیشتر شد و یک خلأ رهبری را به وجود آورد. درگیری در طول دیدار بین هواداران جلال بلیدی، رهبر القاعده در استان ابین و هواداران عبداالطیف السیدی بالا گرفت و باعث درگیری و خشونت در خیابان‌های زنجبار شد.

این شکاف‌ها با اختلاف‌نظرها بین مقامات اماراتی و عربستان سعودی بر سر اینکه کدام‌یک از گروه‌های ضد حوثی برای حمایت شدن افراطی‌تر هستند؛ ادغام شد. بسیاری از نظامیان، سیاستمداران و فعالان مخالف حوثی‌ها از گروه‌های اخوان المسلمین و سلفی هستند که رهبری جدید عربستان سعودی تمایل بیشتری به حمایت از آن‌ها دارد. اما این گروه‌ها دشمنان آشکار امارات متحده عربی هستند که برای سال‌ها با شاخه‌های داخلی و بین‌المللی اخوان مشاجره و اختلاف داشتند و در نوامبر سال 2014 گروه‌های اخوان المسلمین، داعش، جبهه النصره و حوثی‌ها، همه را جزو گروه‌های تروریست و دشمن معرفی کرد.

به‌عنوان‌مثال عربستان سعودی برای رهبر قبیله‌ای حمود المخلافی، رهبر کمیته مقاومت مردمی ضد حوثی که در کنار نظامیان القاعده در تعز علیه حوثی‌ها می‌جنگیدند، تدارکات هوایی ارسال کرده بود و این کار باعث شد تا امارات متحده عربی در اوت 2015 پیشروی تانک‌های زرهی‌اش از استان عدن تا تعز را تأخیر دهد و همچنین در عدن از حمایت عناصر اخوان المسلمین سرباز زد و حتی به حزب اصلاح تهمت زد که امکانات کمک‌های اولیه صلیب سرخ امارات متحده را که برای مردم می‌فرستاده، دزدیده‌اند. درواقع امارات متحده با این گروه‌ها با پشتیبانی و حمایت از جدایی‌طلبان جنوبی، می‌جنگد.

چالش داخلی بین عناصر القاعده (و بین مقامات عربستان و امارات) بسیار به نفع گروه تروریستی داعش بود. سردرگمی مردان جوان برای ملحق شدن به گروه‌های افراط‌گرایانه با دیدن اختلافات و منازعات بین گروه‌ها بیشتر شد. بنابراین آن‌ها جذب داعش شدند که بیشتر باهم متحد بودند. به‌علاوه به‌عنوان دشمن شناخته‌شده برای هر دو کشور عربستان سعودی و امارات، این دشمنی بین اختلافات مربوط به گروه‌های اخوان و القاعده، به حاشیه رانده شد. و این گروه جدید با عنوانی جدید چون هنوز وابستگی‌های خود به احزاب منطقه‌ای و بین‌المللی در چالش‌های یمنی را توسعه نداده است، باعث حس مشروعیت بیشتر آن‌ها بین یمنی‌ها گردیده است.

از زمان آغاز جنگ داعش مساجد زیادی را در صنعا و صعده موردحمله قرار داده و صدها نفر از نمازگزاران زیدی و شافعی را به شهادت رسانده است. ا ین گروه حتی زمانی که 4 عامل انتحاری با استفاده از خودروهای زرهی دزدی باهدف کشتن خالد بحاح، نخست‌وزیر یمنی و اعضای کابینه به هتل القصر استان عدن حمله برده و باعث کشته شدن 15 نفر شدند، خیلی قدرتمندتر به نظر می‌رسیدند.

و حالا علیرغم اینکه نفوذ گروه تروریستی داعش اکنون تنها در چند استان صنعا، البیضا و عدن محدودشده است اما هنوز هم برای اشغال مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در شمال غرب حمایت می‌شوند و دگرگون کردن این پیشروی‌ها مشکل خواهد بود زیرا ازآنجایی‌که گروه داعش و القاعده بیشترین حمایت‌ها رابین گروه‌های سلفی دارند، گروه‌هایی که از شکست خوردن به دست حوثی‌ها بسیار خشمگین هستند، باعث خواهد شد تا بازی شطرنج سعودی‌ها در بلندمدت خطرناک شود.