نگاهی به تقلای آنکارا برای عادی‌سازی رابطه با رژیم صهیونیستی؛

وقتی نقاب اسرائیل‌ستیزی اردوغان کنار می‌رود!

کدخبر: 2021922

کوبیدن ترکیه بر طبل عادی سازی روابط با اسرائیل و از سرگیری روابط طرفین پس از حدود شش سال قطع ظاهری روابط دوجانبه، یقینا ناگهانی نیست، بلکه در نتیجه تحولات متعدد منطقه که در مناسبات دو طرف نقش داشته است، صورت می‌گیرد.

گروه بین الملل « نسیم آنلاین »- سید جبار حسینی: روابط اسرائیل و ترکیه پس از حمله کماندوهای رژیم صهیونیستی به کشتی "مرمره" ترکیه در ساحل غزه در سال 2010 که در پی آن 9 فعال ترک کشته شدند،‌ ظاهرا دچار تنش شد.

البته مقامات صهیونیستی برای کاهش تنش‎ها، در سال 2013 از آنکارا عذرخواهی کرده بودند، اما رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور کنونی ترکیه و نخست‎وزیر وقت شرط ازسرگیری روابط را پرداخت غرامت و پایان دادن به محاصره غزه اعلام کرده بود که تل‎آویو شرط پایان دادن به حصر غزه را رد کرد.

سوالی که در اینجا مطرح می‌شود این است که ترکیه ‎ ای که پایان محاصره نوار غزه را به عنوان یکی از شروط اصلی و مهمترین شرط خود برای برگشت روابط طرفین به وضعیت عادی قلمداد کرده بود، حال چه شده است که پس از گذشت حدود شش سال از تیرگی ظاهری این روابط، ترکیه این شرط را در شرایط کنونی منطقه کنار گذشته است؟

وزارت خارجه ترکیه اخیرا در بیانیه‎ای رسمی بر تحقق "نزدیکی" در روابط بین تل آویو و آنکارا تاکید و اعلام کرد که دو طرف بر سر عادی سازی روابط "سرد" خود که از سال 2010 ایجاد شده است، به توافق رسیدند. آنکارا روز جمعه گذشته در بیانیه ای اعلام کرده بود که بعد از مرحله جدیدی از مذاکرات با اسرائیل در روز پنجشنبه در لندن،‌ دو طرف توافق کردند که در نشست بعدی،‌ آخرین جزئیات توافق برای ازسرگیری روابط را نهایی کنند.

شاید مسئولان ترکیه ‎ ای و صهیونیستی طی ماه‌های اخیر به این نتیجه رسیدند که عادی نبودن روابط ممکن است مشکلاتی در سطح منطقه ایجاد کند که به ضرر آنها باشد. به عبارت بهتر، با عادی سازی روابط اهداف مشترکی که طرفین به دنبال آن هستند، محقق می‌شود که در اینصورت منافع مشترک طرفین در شرایط کنونی بیشتر از منافع نامشترک آنها است.

تغییر کفه ترازوی قدرت سیاسی همپیمانان منطقه‎ای آمریکا در برابر ائتلاف چهارگانه روسیه، ایران، سوریه و عراق، میتواند یکی از مهمترین مساله‌ای باشد که منافع مشترک طرفین را تامین می‎کند، بویژه پس از ورود نظامی روسیه در سوریه و در پی آن ایجاد تنش در روابط مسکو و آنکارا به دلیل سرنگونی جنگنده روس توسط ترکیه، مقامات ترکیه را به این نتیجه رساند که ائتلاف چهارگانه می‎تواند منافع این کشور را به خطر بیاندازد لذا تصمیم گرفتند به روابط به ظاهر "سرد" و "سری" خود با اسرائیل پایان دهند.

از سوی دیگر، رسانه‌های اسرائیلی پیش از این گزارش داده بودند که ترکیه شرط عادی سازی روابط با این رژیم، ساخت بندر شناور در سواحل نوار غزه را گذاشته است. پس از انتشار این خبر، "موسی ابومرزوق" عضو دفتر سیاسی حماس در اواسط فرودین ماه سال جاری اعلام کرد که توافق ترکی-اسرائیلی برای ساخت یک بندر شناور در نوار غزه حاصل شده است؛ به گونه ای که اهمیت گذرگاه رفح را لغو نمی کند و علاوه بر آن ارتباط میان کرانه باختری و نوار غزه را تقویت می‌کند.

"عبدالباری عطوان" سردبیر روزنامه رای الیوم به نقل از منابع آگاه می نویسد: مذاکرات و تفاهماتی قبلا بین نمایندگان طرفین در زمینه پایان دادن به محاصره نوار غزه و بازگشایی گذرگاه‌ها منتهی شده است. این تفاهمات باز کردن گذرگاه دریایی به سمت بندری در شمال قبرس تحت نظر ترکیه را ممکن کرده است، البته به شرطی که بازرسی‌های امنیتی در آن با مشارکت اسرائیل انجام شود. به این ترتیب تاجران غزه اولاً مجبور به ارسال کالاهای خود به قبرس و از آنجا به بندر ترکیه و از آنجا به سایر بنادر مختلف جهان می‌شوند و این مساله در روند تجارت دریایی اسرائیل با نوار غزه و دنیا تاثیر زیادی خواهد گذاشت.

حال سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که آیا پیشنهاد ترکیه برای ایجاد خط دریایی در بندر غزه و جزیره قبرس که از شمال با ترکیه همسایه است می تواند محور اصلی موضوع عادی سازی روابط ترکیه و اسرائیل باشد؟ شاید پاسخ دادن به پاسخ سخت باشد اما از اینجا می توان دریافت که چرا آنکارا پایان دادن به محاصره غزه را به عنوان شرط اساسی عادی سازی روابط با اسرائیل پس از حادثه "مرمره" عنوان می کرد؟

مساله تامین انرژی بویژه پس از تحریم ‎ های روسیه علیه ترکیه در پی سرنگونی جنگنده "سوخو 24" روسیه در شمال سوریه، می تواند هدف دیگر ترکیه در عادی سازی روابط با اسرائیل باشد.

اردوغان که حدود 60 درصد از نیازهای گازی خود را از روسیه تامین می کرد، اکنون به دنبال منابع جایگزین برای مقابله با هرگونه توقف انتقال گاز روسیه از طریق لوله های مشترک است، لذا رئیس جمهور ترکیه معتقد است که اسرائیل می تواند ناجی ترکیه در این زمینه باشد.

اسرائیل شاید بتواند گاز جایگزین را برای ترکیه فراهم کند، ولی قطعا در صورت وقوع هر گونه جنگ بین روسیه و ترکیه، در کنار آنکارا قرار نخواهد گرفت و اگر چنین باشد "ناتو" که ترکیه عضوی از آن است، تاکنون دست به چنین اقدامی زده بود، اما روسیه کشور و همسایه بزرگی است و برای اردوغان بهتر بود که به جای درگیری با مسکو در پی ساقط شدن جنگنده روس عذرخواهی را می پذیرفت.

اردوغان که ارزیابی اشتباهی از تحولات سوریه داشته است و معتقد بود نظام سوریه ظرف چند هفته ساقط خواهد شد، به نظر می رسد این بار نیز در عادی سازی روابط با اسرائیل که حقوق مسلم فلسطینیان را زیر پای می گذارد و مقدسات اسلام را هدف قرار می‌دهد، اشتباه می کند.

در پایان می توان گفت که عادی سازی روابط ترکیه با رژیم صهیونیستی یک نوع خطای محاسباتی دیگر رجب طیب اردوغان و به منزله افتادن از چاله "مسکو" به چاه "اسرائیل" است.

ارسال نظر: