صلح افغانستان زیر چکمه ائتلاف ضد ترور
نیروهای بیگانه همچنان در کشوری حضور دارند که درگیر تروریسم است و به روایتی بهتر، بنیادگرایی در خاک آن ریشه دوانده است. تروریسمی که برای نابودی آن آمدند نه تنها از بین نرفت بلکه گستردهتر نیز شد.
گروه بین الملل «نسیم آنلاین»- محسن صالحی خواه- افغانستان هرچند که به لحاظ جغرافیایی در زمره کشورهای خاورمیانه یا جنوبغرب آسیا به شمار نمیآید اما قرابت زیادی با کشورهای این منطقه دارد. از جمله، باید به درد مشترک تروریسم اشاره کرد که اگر بخواهیم ریشه آن را بیابیم، به همین کشور میرسیم. افغانستان شاید یکی از معدود کشورهایی باشد که مردم آن روز خوش به خود ندیدند. ارتش سرخ اتحاد جماهیر شوروی بیش از یک دهه این کشور را به اشغال خود درآورده بود و بعد از آن نیز، جنگ داخلی افغانستان کلید خورد. در پایان جنگ داخلی نیز طالبان بر رقبا پیروز شد و حکومت را به دست گرفت.
دوره حکومت طالبان، با عملیات بلند مدت آزادی که نام رسمی حمله آمریکا به افغانستان است به سر آمد و این کشور وارد دوره جدیدی شد؛ دورهای که قرار بود به خاطر حمله انسانهای متمدن غربی! به جهان سوم، نقطه آغاز حاکمیت دموکراسی در افغانستان باشد. حالا که 15 سال از روز ورود نیروهای ائتلاف ضد ترور به افغانستان میگذرد، تروریسمی که برای نابودی آن آمدند نه تنها از بین نرفت بلکه گستردهتر نیز شد.
اوایل سال گذشته میلادی بود که زمزمههای ظهور داعش در افغانستان شنیده شد. "ملا عبدالرئوف" از سرکردگان جدا شده طالبان، با انتشار ویدئویی، با سرکرده تروریستها یا آنگونه که افغانها میگویند، "هراس افکنان" داعش اعلام کرد؛ بیعتی که مورد قبول خلیفه خودخوانده آنان نیز قرار گرفت. عبدالرئوف کمتر از آنچه فکر میکرد، رهبر داعشیهای افغانستان بود و طبق گزارش سرویس اطلاعاتی افغانستان موسوم به "خاد"، در ماه فوریه در جریان یک حمله هوایی در استان "هلمند" کشته شد.
"ملا قیوم ذاکر" که پیش از کشته شدن عبدالرئوف به عنوان معاون وی منصوب شده بود، پس از عملیات هلمند ریاست گروه نوپا را بر عهده گرفت. این سرکرده پیشین طالبان، فردی است که از وی به عنوان "مغز متفکر ظهور طالبان" یاد میکنند. وی در برههای از زمان، فرمانده نظامی و عضو شورای رهبری طالبان بود. برخی سایتها نوشتهاند که وی مدتی زندانی شماره ۸ "بازداشتگاه گوآنتانامو" آمریکا بوده و در سال ۲۰۰۹ به زندان "پل چرخی" کابل منتقل و در نهایت آزاد شده است.
هم اکنون تروریستهای هم پیمان داعش که به خود نام شاخه "خراسان" را دادهاند، در افغانستان حضور دارند و در تلاش هستند تا گستره سرزمینی خود را افزایش دهند. حضور آنان در افغانستان، از جهاتی برای گروه تروریستی داعش سودمند است و صد البته، مسائلی در این کشور، زمینههای حضور آنان را فراهم کرد.
نیروهای خارجی و صلحگروههای مسلح فعال در افغانستان که شاخصترین آنان طالبان است، حضور نیروهای خارجی و عدم اجرای قوانین شریعت از منظر خودشان را دلیل مبارزه میکنند. در حالی که بخش اعظمی از نیروهای بیگانه در سال 2014 خاک افغانستان را ترک کردند اما در آخرین دیداری که جان کری وزیر امور خارجه ایالات متحده با همتای افغان خود داشت، با صدور بیانیه مشترکی بر ادامه حضور امنیتی این کشور پس از سال ۲۰۱۶ در افغانستان تاکید کردند. در این بیانیه که در سومین نشست کمیسیون مشترک دو کشور خوانده شد، دو کشور در این نشست براهمیت تجهیز و توانایی نیروهای امنیتی افغانستان تاکید شده است.
همچنین در این نشست در مورد طرح امنیتی سال 2016 نیز مسائلی مطرح شد و رابطه حمایتی آمریکا از افغانستان ادامه خواهد یافت.در بیانیه آمده است که به عنوان بخشی از تلاشهای فعلی جهت تقویت نیروهای امنیتی افغانستان، آمریکا تا کنون 14 بالگرد جنگی "MD-350" و هشت فروند جنگنده "A-29" به نیروهای امنیتی افغانستان تحویل داده است.
آمریکاییها همچنین از عضویت افغانستان در ائتلاف جهانی که با عضویت 65 کشور جهان جهت مبارزه با داعش و تعهد افغانستان در امر مبارزه با افراط گرایی و تروریسم در همکاری با سایر کشورهای همسو در سراسر جهان استقبال کرد. دو طرف نیز توافق کردند که در ماههای آینده، برای پیشرفت اصلاحات انتخاباتی افغانستان همکاری و همچنین برای ایجاد اصلاحاتی در دولت، مبارزه با فساد، حقوق بشر و مبارزه با مواد مخدر تلاش کنند.
در این نشست تاکید شد که 800 میلیون دلار به بودجه افغانستان از طریق بانک جهانی برای توسعه اقتصادی و اجتماعی کمک شود. وزیران خارجه دو کشور همچنین خاطرنشان کردند که همکاری افغانستان و امریکا مبتنی بر احترام متقابل و علایق مشترک ادامه خواهد یافت. همچنین توافق شد تا در تاریخ مشخصی برای برگزاری چهارمین نشست کمیسیون دوجانبه آمریکا و افغانستان در واشنگتن اعلام شود.
نیروهای بیگانه همچنان در کشوری حضور دارند که درگیر تروریسم است و به روایتی بهتر، بنیادگرایی در خاک آن ریشه دوانده است. از سوی دیگر، بسیاری از غیرنظامیان افغانی و همچنین پاکستانیها در حملات پهپادهای آمریکایی که به بهانه حذف سران تروریستها به پرواز در میآیند، کشته شدند. اگر استمرار حضور آمریکاییها، دوام بحران تروریسم در افغانستان، مشکلات معیشتی فراوان در این کشور و کشتار غیرنظامیان را کنار هم قرار بدهیم فکر کردن به صلح در سرزمین افغانها کمی سخت میشود. به این موارد، میتوان جنگ قدرت و مواد مخدر بین داعش و طالبان را نیز اضافه کرد زیرا همانگونه که در ابتدای این نوشتار ذکر شد، داعش رفته رفته جاپای خود را در افغانستان محکم میکند.
حال با استمرار حضور نیروهای خارجی میتوان به برقراری صلح در کوتاه مدت فکر کرد؟ هر چند که نشست کمیته چهارجانبه صلح که از چهار کشور آمریکا، افغانستان، چین و پاکستان تشکیل میشود به زودی برگزار خواهد شد اما باید این نکات را در نظر گرفت که عوامل زیادی سد راه برقراری ثبات در افغانستان هستند. هر چند که برخی انشعابهای طالبان خواستار مذاکره شدند اما باید دید که با وضع موجود، طالبها پای میز نذاکره میآیند؟