کارشناس مسایل عراق در گفتگو با «نسیم آنلاین»:
ایران ثباتساز عراق است/دلیل افزایش انفجارهای تروریستی، تنشهای سیاسی است
"علی طاهایی" کارشناس مسایل عراق اعلام کرد که داعش در این کشور روی شکافهای موجود سیاسی و مذهبی حرکت میکند و در حقیقت هر شکافی در جامعه عراق محلی برای رشد گروههای افراطی به صورت عام و در حال حاضر داعش به صورت خاص فراهم میکند.
گروه بین الملل « نسیم آنلاین »، عراقیها پس از اشغال عراق توسط آمریکا در سال 2003 و سرنگونی رژیم دیکتاتور معدوم همچنان دچار بحران امنیتی و ناامنی هستند. برای نمونه همین هفته گذشته مردم بغداد روزهای کابوسواری را سپری کردند که در نتیجه انفجارهای تروریستی، بیش از 500 نفر از شهروندان عراقی کشته و زخمی شدند.
هر چند جمهوری اسلامی ایران پس از سقوط رژیم بعث همواره تلاش نمود تا عراق به ثبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی برسد، اما به دلیل دخالت برخی کشورهای غربی و منطقه هنوز روی آرامش را به خود ندیده است. برای بررسی این موضوع با "علی طاهایی" کارشناس مسایل عراق گفتگویی انجام دادهایم که به شرح زیر است:
« نسیم آنلاین » : چرا کشور عراق پس گذشت 13 سال از حمله آمریکا در سال 2003 رنگ آرامش را به خود نگرفته است؟
ساختار حکومت در عراق با دخالت مریکایی ها طوری طراحی شده است که هیچ جریان و گروهی نتواند بصورت کامل بر این کشور اعمال حاکمیت نماید. در حقیقت یک قدرت مرکزی در عراق تعریف نشده است تا بتواند با استفاده از تمامی امکانات و اختیارات یک دولت بر مشکلات کشور فائق آمده و ساخت سیاسی را شکل دهد. یک سیستم نامتوازن که هر قدرت کوچک و اقلیتی می تواند اراده جمعی مردم را باطل سازد.
امروزه شاهد آن هستیم که روند سیاسی در کشور به هر بهانه ای تعطیل می شود و مجلس و دولت قابلیت خود را برای حرکت در جهت حل مشکلات کشور از دست می دهد. این مشکل در زمان آقای مالکی هم وجود داشت و برخی جریانات سیاسی برای جلوگیری از رشد محبوبیت وی اقدام به رد طرح های رفاهی دولت وی در پارلمان می کردند و حتی در سال آخر نخست وزیری وی از تصویب بودجه کشور سر باز زدند.
در جایی که کردها در بغداد تنها به دنبال منافع اقلیم کردستان هستند و عرق زیادی به حل مشکلات کشور ندارند و نیروهای سنی نیز منافع خود را در تقابل با شیعیان و کاهش نفوذ آنها تعریف نموده اند و از سویی شیعیان نیز دارای اختلافات فراوانی بین گروههای سیاسی بزرگ می باشند لذا نوعی آشوب در فضای سیاسی کشور عراق همواره وجود داشته است که گاهی در پشت پرده بوده و گاهی عیان و آشکار شده است.
به این مشکلات باید نفوذ دولت های خارجی را در جریان ناامنی های عراق افزود. برخی از همسایگان عراق منافع خود را در ناامنی عراق جستجو می کنند و همه گونه تسهیلاتی را برای نیروهای ناامن کننده این کشور فراهم می نمایند. نام این کشورها کاملا آشکار است و نام آنها بارها توسط مسئولان عراقی اعلام شده است ولی بدلیل همان ساختار سیاسی که ذکر شد برخورد مناسبی با آنها صورت نمی گیرد و این کشورها توانستند آرام آرام زمینه های لازم را برای ایجاد یک نیروی شبه نظامی در عراق فراهم نمایند و ضربه نهایی را به امنیت عراق با سقوط موصل بزنند.
« نسیم آنلاین » : به نظر می رسد که از شدت تنش های سیاسی عراق پس از همکاری ایران و رایزنی ها تهران با مقامات عراق کاسته شده است؟ شما چه نظری دارید؟
ایران همواره نقش ثبات سازی در عراق داشته است و گواه این ادعا مواضع و اقدامات جمهوری اسلامی ایران پس از سقوط رژیم بعث بود که همواره تلاش نمود تا عراق به ثبات سیاسی، امنیتی و اقتصادی برسد و این مواضع همواره مورد تایید اکثریت مردم عراق بوده است.
اقدامات ثبات ساز ایران در عراق همیشه مخالفانی داشته است که منافعشان در گرو ناامنی در عراق بوده در حالی که ایران همواره اعلام کرده است ثبات در عراق را ثبات و امنیت خود یکسان و آمیخته می داند.
در جریان تحولات اخیر در عراق نیز رایزنی های مقامات و مسئولان ایرانی و عراقی همانند گذشته در جریان بوده است و مواضع ایران نیز همانند گذشته حفظ نظم و امنیت عراق و تلاش برای حل مشکلات و فراهم نمودن اولیات زندگی مردم در عراق توسط دولت بوده است. ایران همواره از دولت قانونی و مشروع عراق حمایت نموده و تمامی تلاش خود را نموده تا در حد امکان به بهبود وضعیت زندگی مردم توسط دولت عراق کمک نماید که از جمله این موارد تامین بخش زیادی از برق عراق بوسیله صدور مازاد برق تولیدی در کشور اشاره نمود.
در جریان اعتراضات اخیر نیز با توجه به اینکه بخشی از بحران در داخل بیت شیعی شکل گرفته است کشورمان تلاش نمود تا با انجام مشورت ها و رایزنی هایی با دوستان خود به آنها کمک نماید تا راه حل مناسبی را برای خروج از این بحران سیاسی و اجتماعی پیدا نمایند که به نظر می رسد این رایزنی ها تا حد زیادی توانست به اتخاذ مواضعی پخته و در راستای منافع مردم عراق توسط سیاسیون کمک نماید.
« نسیم آنلاین » : انفجارهای تروریستی و خونین در مناطق مختلف عراق بویژه در بغداد طی روزهای اخیر به شدت افزایش پیدا کرده است. آیا دلیل خاصی وجود دارد؟
انفجارهای تروریستی در بغداد همواره با تنش های سیاسی ارتباط مستقیم داشته است. به دلیل ساختار سیاسی در عراق همواره بخشی از نیروهای سیاسی این کشور با تندروها ارتباط نزدیکی داشته و از آنها برای رسیدن به اهداف سیاسی خود استفاده نموده اند. برای مثال "طارق الهاشمی" معاون سابق رئیس جمهور عراق با استفاده از نیروهای امنیتی خود که دارای بالاترین کارت های امنیتی در بغداد بوده و اجازه دسترسی به هر مکانی را بدون بازرسی داشته اند، اقدام به جابجایی بمب، ربایش و ترور مخالفان می نمودند. پس از اقدام شجاعانه آقای نوری المالکی برای دستگیری که منجر به فرار طارق الهاشمی از بغداد گردید شاهد آن بودیم که انفجارها در بغداد به روزانه 15 تا 20 انفجار افزایش یافت.
در حال حاضر نیز داعش در عراق که متشکل از برخی نیروهای خارجی و تعداد زیادی از عشایر سنی تندروی عراقی است، در آستانه شکست نهایی است و ارتش و نیروهای الحشدالشعبی به پشت دروازه های موصل رسیده اند. این موضوع در صورتی که به آزادسازی موصل و اخراج داعش از عراق منجر شود اهل سنت تندرو را در موضع ضعف قرار داده و برگ های برنده آنها را برای فشار بر دولت و جمع آوری هوادارانی برای خود در مناطق سنی نشین از بین برده و آنها باید جای خود را به اهل سنت میانه رو و معتدل بدهند لذا ناامن کردن بغداد راه حلی برای تشدید فضای تندروی در میان دو طرف بازی افراط گرایی در عراق است.
در صورت ناامن شدن بغداد در وهله اول روحیه نیروهای رزمنده در جبهه های مقابله با داعش تضعیف می شود چرا که عقبه خود را در شهرها ناامن می بینند و باعث تقویت روحیه نیروهای تندرو و تکفیری ها می شود و در وهله دوم در صورت واکنش نشان دادن شیعیان و مقابله به مثل آنها، اهل سنت معتدل به حاشیه رانده می شوند و اهل سنت برای مقابله با شیعیان تهییج می شوند.
« نسیم آنلاین » : ناامنی ها و تحرکات داعش در عراق پس از تنش و درگیری های اخیر پارلمان افزایش یافته است، نظر شما در این باره چیست؟
داعش در عراق روی شکاف های موجود سیاسی و مذهبی حرکت می کند. در حقیقت هر شکافی در جامعه عراق محلی برای رشد گروههای افراطی بصورت عام و در حال حاضر داعش بصورت خاص فراهم می کند. همانگونه که در سال 2006 و 2007 و در اوج درگیری های طائفه ای مشاهده شد که گروههای افراطی قارچگونه رشد کردند.
امروزه نیز شاهد هستیم با برهم خوردن اوضاع سیاسی در بغداد و سست شدن قدرت و اقتدار حکومت مرکزی داعش در یک اشتراک منافع با گروههای سیاسی تندرو اهل سنت عراق اقدام به انجام عملیات های انتحاری در بغداد نموده است که این موضوع نکتهای ریشهای دارد که خوب است برای مسئولان در کشورمان نیز درس باشد و هر گاه انسجام داخلی و اقتدار کشور خدشه دار شد فضا برای رشد گروههای افراطی ضد امنیتی فراهم می شود.