تحلیل رسانه لبنانی "النشره"؛
آیا "جاستا" روابط واشنگتن-ریاض را متحول میکند؟
با تصویت قانون آمریکایی "عدالت علیه عاملان حادثه ۱۱ سپتامبر" موسوم به "جاستا"، برای عربستان آن اتفاقی که سالها از آن هراس داشته است، رخ داده است.
گروه بین الملل « نسیم آنلاین »- کنگره آمریکا روز چهارشنبه گذشته با اکثریت قاطع آراء به رد وتوی باراک اوباما درباره طرحی رای داد که به خانوادههای قربانیان حملات 11 سپتامبر این اجازه را میدهد که از عربستان سعودی شکایت و دریافت غرامت کنند. بدین ترتیب کنگره آمریکا با تصویب قانون "عدالت علیه حامیان تروریسم" موسوم به "جاستا" وتوی باراک اوباما را لغو کرد و ریاض این اقدام آمریکا را همچون "خنجری از پشت" تلقی می کند، ا ین در حالی است که بر اساس اسناد آمریکایی، 15 نفر از 19عامل حادثه 11 سپتامبر سال 2001 از اتباع عربستان سعودی بودند، اگرچه ریاض ارتباط آنها با حکومت عربستان را قویا رد میکند.
وزارت خارجه عربستان با صدور بیانیه ای، تصویب این قانون را "عامل یک نگرانی بزرگ" توصیف کرد. خبرگزاری رسمی عربستان "واس" نیز واکنش نشان داد و اعلام کرد که تضعیف مصونیت حکومت ها، بر تمام کشورها از جمله آمریکا تاثیر منفی خواهد گذاشت.
یک مسئول وابسته به وزارت خارجه عربستان سعودی در واکنش به اقدام کنگره آمریکا به قانونی کردن جاستا، اظهار داشت: تصویب جاستا منبع نگرانی زیادِ کشورهایی میشود که به تضعیف اصل مصونیت، به عنوان یک اصل حاکم بر روابط بینالمللی، معترض هستند. این مقام سعودی تصریح کرد که این قانون "باعث تضعیف مصونیت دولت خواهد شد" و پیامدهای منفی برای تمامی کشورها از جمله آمریکا خواهد داشت.
بسیاری از تحلیلگران و پایگاههای خبری تحلیلی میگویند که این قانون میتواند روابط دو کشور را تحت تاثیر قرار دهد. پایگاه لبنانی "النشره" در گزارشی در این باره نوشت: باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا اگرچه با این قانون به اعتبار این که امنیت ملی کشورش را در معرض خطر قرار می دهد، مخالفت کرده است، اما برای حمایت از وتوی خود تلاش چندانی انجام نداد.
این پایگاه لبنانی نوشت: دلیل موافقت اکثریت نمایندگان دموکرات آمریکا با جاستا و عدم تقلای اوباما در وتوی این قانون، تصمیم حزب دموکرات برای تضعیف و تخریب چهره اوباما در آستانه برگزاری انتخابات ریاست جمهوری جدید آمریکا است تا وجهه و موضع "هیلاری کلینتون" و حزب وی در انتخابات ریاست جمهوری پیش روی در برابر "دونالد ترامپ" رقیب جمهوریخواه اش که خود را چهره مخالف حمایت آمریکا از عربستان معرفی کرده است، تقویت شود.
حال، اگر جاستا صرفا جنبیه تبلیغاتی داشته باشد، این قانون غیر قابل اجرا خواهد بود و شاید از سوی مجلس سنا بار دیگر مورد بحث و بررسی قرار بگیرد، هر چند این قانون روابط دو کشور را تحت تاثیر قرار می دهد، بویژه اینکه خانواده یکی از قربانیان حادثه 11 سپتامبر سال 2001 بعد از قانونی شدن شکایت از عربستان سعودی از دولت این کشور شکایت کرد و اولین شکایت از عربستان در آمریکا بابت نقشآفرینی در حادثه ۱۱ سپتامبر به ثبت رسید.
به نظر می رسد که عربستان هزینه دخالت نظامی خود را در یمن پرداخت می کند، به گونه ای که مسئولان آمریکایی(بویژه اعضای مجلس سنا) تاکید دارند که آنچه عربستان در حق یمنی ها انجام داده است، بدون مجازات نخواهد بود. اگر به این مساله عمیق تر نگاه کنیم، در می یابیم که این مساله به مجازت عربستان به دلیل حملات هوایی به یمن منحصر نمی شود، بلکه نشان دهنده عمق اختلافات استراتژیک دو طرف است.
نقش سعودی در منطقه در پی به وجود آمدن تنش با آمریکا پس از توافق هسته ای با ایران کاهش پیدا کرد، لذا عربستان دیگر گزینه های چندانی برای نشان دادن واکنش به قانون جاستا ندارد و دیگر هیچ پاسخ احتمالی "ترسناکی" از سوی ریاض وجود ندارد، زیرا آن نفوذی که سال های گذشته داشته را اکنون ندارد و نفوذ عربستان حتی در داحل شورای همکاری خلیج فارس همانند گذشته نیست و اگر شورای همکاری در گذشته از ریاض در دفاع از عربستان(هماانند آنچه که در اختلاف ریاض به قطر بوجود آمده بود) بر می آمد، اکنون نمی تواند با آمریکا همان حمایت را داشته باشد، چراکه بعید به نظر می رسد که مثلا قطر بخواهد پایگاه آمریکایی در اراضی خود را برای دفاع از عربستان ببنند و یا اینکه کشورهای حوزه خلیج فارس دارایی ها خود را از آمریکا خارج کنند و همکاری نظامی خود با آمریکا را برای راضی کردن عربستان متوقف کنند.
از همین روی برخی از تحلیلگران معتقدند که ممکن است عربستان برای تنبیه آمریکایی ها، روسیه را در آغوش بگیرد و ممکن است دارایی ها خود را از آمریکا خارج و خرید سلاح از آمریکا را متوقف کند، اما باید گفت که اوضاع اقتصادی عربستان اکنون مانند قبل نیست و وامهای کلانی گرفته است و علاوه بر آن، به گفته خود مسئولان سعودی عامل نفت که برای تولید انرژی به دنبال جایگزین آن هستند، دیگر یک برگ برنده عربستان به شمار نمی آید.