تجارت عربستان در گرو دریای سرخ؛ محاصره دریایی یمن چه بلایی بر سر اقتصاد سعودی میآورد؟
اعلام رسمی محاصره دریایی عربستان از سوی نیروهای مسلح یمن، بار دیگر تنگه راهبردی بابالمندب را به کانون توجه بازارهای انرژی و تجارت جهانی تبدیل کرده است؛ مسیری که بخش مهمی از صادرات نفت و واردات عربستان از آن عبور میکند و هرگونه اختلال در آن میتواند هزینههای سنگینی را به اقتصاد ریاض و بازار جهانی نفت تحمیل کند.
نسیمآنلاین: پس از اعلام رسمی محاصره دریایی عربستان سعودی از سوی نیروهای مسلح یمن، نگرانیها درباره امنیت کشتیرانی در دریای سرخ و تنگه بابالمندب افزایش یافته است؛ گذرگاهی راهبردی که در ماههای اخیر، پس از محدودیتهای ایجادشده در تنگه هرمز، به یکی از مهمترین مسیرهای صادرات نفت عربستان تبدیل شده است.
بر اساس گزارش الجزیره، این اقدام یمن میتواند تردد نفتکشهای سعودی را با چالشهای جدی مواجه کند؛ موضوعی که بلافاصله در بازارهای جهانی نیز بازتاب یافت و قیمت نفت برنت را با رشد بیش از یک درصدی به حدود ۸۹ دلار در هر بشکه رساند.
بابالمندب؛ شریان حیاتی تجارت عربستان
تنگه بابالمندب در سالهای اخیر به یکی از مهمترین مسیرهای صادرات انرژی عربستان تبدیل شده است. پس از بروز ناامنی در تنگه هرمز، ریاض بخش قابل توجهی از صادرات نفت خود را از طریق بندر «ینبع» در ساحل دریای سرخ انجام داده است.
بر اساس دادههای بلومبرگ، صادرات نفت خام از بندر ینبع در ماه ژوئن به رکورد ۴.۱۹ میلیون بشکه در روز رسید؛ موضوعی که نشان میدهد وابستگی عربستان به این مسیر بیش از گذشته افزایش یافته است.
هشدار درباره کاهش عرضه جهانی نفت
خبرگزاری رویترز گزارش داده است که بسته شدن کامل بابالمندب میتواند عرضه جهانی نفت را تا ۷ درصد کاهش دهد؛ زیرا بخش بزرگی از صادرات نفت عربستان از این مسیر انجام میشود.
شرکت تحلیل دادههای کشتیرانی «کپلر» نیز اعلام کرده است که در صورت بسته شدن این مسیر، نفتکشهای سعودی ناچار خواهند شد مسیر بسیار طولانیتری را از طریق کانال سوئز و دماغه امید نیک طی کنند؛ مسیری که زمان حمل نفت از عربستان به شرق آسیا را از حدود ۲۴ روز به ۵۴ روز افزایش میدهد.
افزایش هزینه حملونقل و فشار بر بازار انرژی
کارشناسان معتقدند تغییر مسیر نفتکشها تنها به افزایش زمان حمل محدود نمیشود، بلکه هزینه سوخت، بیمه و کرایه کشتیها را نیز به شدت افزایش خواهد داد.
بر اساس برآوردها، هر سفر دریایی در مسیر جایگزین میتواند بین ۱.۲ تا ۱.۸ میلیون دلار هزینه اضافی ایجاد کند؛ مسئلهای که در نهایت قیمت تمامشده نفت و فرآوردههای انرژی را افزایش خواهد داد.
وابستگی تجارت عربستان به بنادر دریای سرخ
آمارهای اداره کل آمار عربستان نشان میدهد در سال ۲۰۲۵ ارزش صادرات این کشور به حدود ۳۱۲ میلیارد دلار و واردات آن به بیش از ۲۵۳ میلیارد دلار رسیده است.
همچنین بندر اسلامی جده به تنهایی حدود ۲۲ درصد واردات و نزدیک به ۱۲ درصد صادرات غیرنفتی عربستان را مدیریت میکند؛ موضوعی که اهمیت راهبردی دریای سرخ برای اقتصاد این کشور را دوچندان کرده است.
تجربه قبلی عربستان از حملات یمن
این نخستین بار نیست که حملات یمن مسیر صادرات نفت عربستان را تحت تأثیر قرار میدهد. در سال ۲۰۱۸ نیز پس از حمله نیروهای یمنی به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ، ریاض برای حدود ۱۰ روز صادرات نفت از مسیر بابالمندب را متوقف کرده بود.
در سالهای اخیر نیز عربستان با افزایش ظرفیت خط لوله شرق ـ غرب و توسعه بندر ینبع تلاش کرده وابستگی خود به تنگه هرمز را کاهش دهد، اما اکنون تهدید بابالمندب، این راهبرد را با چالش تازهای روبهرو کرده است.
سناریوی پیشروی بازار
تحلیلگران معتقدند اگر تنشها در بابالمندب ادامه پیدا کند، تنها عربستان آسیب نخواهد دید، بلکه زنجیره تأمین جهانی، بازار انرژی و تجارت بین اروپا و آسیا نیز با افزایش هزینهها و طولانی شدن زمان حمل کالا مواجه خواهند شد.
در چنین شرایطی، بابالمندب بار دیگر به یکی از حساسترین نقاط ژئوپلیتیکی جهان تبدیل شده و هرگونه تحول در این گذرگاه میتواند بر قیمت نفت، حملونقل دریایی و اقتصاد جهانی اثر مستقیم بگذارد.
