نقش آفرینی ناكام "بندر بن سلطان" و پشت پرده بركناری وی

کدخبر: 862373

نگاهی به نقش‌آفرینی ناکام و پرهزینه "بندر بن سلطان" در تحولات سوریه و عراق و پشت پرده برکناری وی؛ آیا "الادریسی" می‌تواند وجهه سعودی‌ها را ترمیم کند؟

* سرویس بین‌الملل خبرگزاری «نسیم» بندر بن سلطان بن عبدالعزیز 65 ساله برادرزاده پادشاه عربستان و فرزند سلطان بن عبدالعزیز، ولیعهد سابق این کشور رسما از ریاست دستگاه اطلاعاتی عربستان برکنار شد. وی علاوه بر ریاست کمتر از دو سال خود بر دستگاه اطلاعاتی عربستان از 19 جولای 2012 میلادی، از سال 1983 تا 2005 میلادی به مدت 22 سال سفیر این کشور در آمریکا بود و از 16 اکتبر 2005 نیز توسط پادشاه عربستان به عنوان دبیر عالی شورای امنیت ملی این کشور منصوب شد. از بندر بن سلطان به عنوان عنصری فعال در عملیات مخفیانه آمریکا و جنگ‌های این کشور در چین، کره شمالی، لیبی و سودان در دهه‏های 80 و 90 میلادی و در سال‌های اخیر نقش آفرین در ترور عماد مغنیه، از فرماندهان نظامی حزب‌ا...، ترور رفیق حریری، نخست‌وزیر اسبق لبنان، انفجارهای مقابل سفارت و مرکز فرهنگی ایران در بیروت، انفجارهای ولگوگراد در روسیه، هدایت گروه‌های تروریستی و تکفیری در سوریه و عراق یاد می‌شود. وی دارای شخصیتی ضد شیعی، ضد ایرانی و ضد جریان مقاومت در منطقه غرب آسیا است که در سال‌های اخیر اخبارمتعددی مبنی بر مواضع ضد ایرانی و ضد شیعی به نقل از وی منتشر شده است و تلاش‌های بسیاری را نیز برای خنثی کردن نفوذ ایران در منطقه و ناامن سازی ایران از طریق سازماندهی و حمایت از گروه‌های تروریستی در کشورهای همسایه این کشور انجام داد. هر چند خبرگزاری رسمی عربستان؛ "واس" بدون اشاره به جزئیات، دلیل کنار رفتن بندر بن سلطان را درخواست وی برای کناره‌گیری و استعفا اعلام کرد، اما خبرگزاری سوری "دام پرس" در گزارشی در این زمینه، به نقل از مقامات سعودی نوشت: بندر بن سلطان از گرفته شدن ماموریت تصمیم گیری درباره پرونده سوریه و ایران از خود و سپردن این مسئولیت به شاهزاده "محمد بن نایف" پسر عمو و وزیر کشور عربستان بسیار ناراحت شده و از نادیده گرفتن کامل نقش آفرینی وی در این موضوعات راهبردی منطقه خشمگین است. اقدامات بندر بن سلطان علیه شیعیان عربستان و اقدامات وی در ارسال نیروی نظامی به بحرین باعث شد، وی به فردی مطمئن در نظر مسئولان آمریکایی برای پرونده سوریه تبدیل شود. ارتباط بندر بن سلطان با گروه های تروریستی عراق، اقغانستان، پاکستان و لیبی باعث شد تا مقامات امریکایی برای جذب نیروی انسانی بیشتر برای جنگ در سوریه از وی کمک بگیرند. بندر بن سلطان در زمان سفارت خود در آمریکا، به دلیل ارتباط نزدیک با مقامات واشنگتن در زمان ریاست جمهوری جورج بوش، به رابطی مناسب برای کمک گرفتن از کشورهای عربی برای جنگ علیه عراق تبدیل شد؛ دیدارهای متعدد وی با بشار اسد در سالهای اولیه جنگ عراق و درخواست وی از رئیس جمهور سوریه برای کمک به نظامیان آمریکایی و اجازه استفاده از حریم هوایی برای حمله به مواضع عراق، از جمله مسائل مطرح شده در جلسات وی با بشار اسد بود. ولی مخالفت بشار اسد با این موضوع اولین نشانه های دشمنی شخصی وی با دولت سوریه را نمایان کرد. سپردن پرونده سوریه به شخص بندر بن سلطان در ابتدا به دلیل تسلط وی بر مناطق مختلف سوریه و همچنین بافت اجتماعی این کشور و اقدامات وی برای زمینه سازی جهت تغییر فرهنگی سوریه از سال 2005 بسیار فکر منطقی به نظر می رسید. ولی کشورهای غربی و عربی که با ورود بندر بن سلطان انتظار داشتند دولت سوریه طی شش ماه سقوط کند؛ هرگز تصور نمی کردند تا بشار اسد بتواند چهار سال به مبارزه خود علیه گروه های حمایت شده آنان ادامه دهد. به معنای دیگر طراحی توطئه علیه سوریه بسیار کوتاه مدت بود و با افزایش زمان درگیری در سوریه عملا نقشه‌های کشورهای غربی و عربی حتی با دخالت بندر بن سلطان و استفاده از تجربیات وی در فرماندهی گروه های مسلح و تروریستی، بی ثمر ماند. کناره گیری و یا برکناری بندر بن سلطان، چند دلیل مهم دارد؛ یکی از این دلایل، عدم مدیریت وی بر گروه‌های تروریستی در سوریه و گسترش خطر این گروه‌ها به دیگر کشورهای منطقه مانند بحرین، کویت، عربستان و حتی گستره جهانی مانند کشورهای اروپایی و شمال آفریقا بود که عملا وی را به شخصی ناکار آمد تبدیل کرد. آنچه می توان به عنوان دلیل اصلی برکناری بندر بن سلطان به ان اشاره کرد که بسیاری از محافل سیاسی به آن می پردازند، تغییر سیاست های کشورهای غربی و عربی درباره سوریه است. همان طور که سید حسن نصر الله در گفتگوی اخیر خود با روزنامه لبنانی السفیر به آن اشاره کردند؛ بسیاری از کشور های عربی با وجود آنکه در ظاهر از تحولات سوریه حمایت می کنند، در پشت پرده ضمن حمایت از دولت سوریه از آن می خواهند با ادامه مبارزه، منطقه را از آتش جنگ بدون پایان نجات دهد. با نظر به سخنان سید حسن نصر الله از یک طرف و عدم توجه آمریکا به درخواست عربستان برای دخالت نظامی در سوریه و خنثی شدن طرح آمریکا برای اخذ مجوز حمله نظامی در شورای امنیت سازمان ملل از سوی دیگر، می توان گفت که موضع خصمانه عربستان درباره سوریه در منطقه از حمایت کمتری برخوردار است و عربستان با ادامه به این سیاست های خود می تواند به منافع داخلی خود ضربه بزند. اقدامات یکجانبه عربستان یا باید بهتر گفت، بندر بن سلطان، در ارسال سلاح و کمک مالی به گروه های تروریستی که حتی برخی از آنان از جمله جبهه النصره و داعش در لیست سیاه آمریکا قرار دارند، باعث برهم خوردن روابط میان آمریکا و عربستان و حتی کشورهایی مانند امارات و کویت که بروز حرکت های افراطی حمایت شده توسط ریاض در این کشورها باعث ضربه زدن به دولت شد، از سوی دیگر وارد کردن گروه تروریستی داعش به تحولات عراق توسط بندر بن سلطان، بدون در نظر گرفتن منافع آمریکا در این کشور و آشکار شدن کمک دولت عربستان از این گروه‌ها باعث شد تا آمریکا تصمیم خود را برای برکناری بندر بن سلطان قطعی کند. زیرا ادامه فعالیت وی می‌توانست منافع آمریکا در منطقه که همان حفظ امنیت عربستان است را با خطر مواجه کند. ادامه درگیری در سوریه و اثبات برتری قدرت دولت بشار اسد، باعث افزایش نفوذ محور مقاومت از یک سو و قدرت گرفتن کشورهای حامی دولت سوریه مانند روسیه و چین در برابر قدرت آمریکا در منطقه و ایجاد نظام چندقطبی در صحنه بین‌المللی شد. کناره گیری یا برکناری بندر بن سلطان همانند ریاست وی در سازمان اطلاعات عربستان و سپرده شدن پرونده سوریه به وی، با نظر آمریکا بود و همانطور که برای همگان واضح است، آمریکا بر اساس منافع خود در منطقه از افراد یا حکومت ها استفاده می کند. بر خلاف آنچه که خبرگزاری های مختلف درباره برکناری بندر بن سلطان از قدرت و انتخاب "الادریسی" به عنوان جانشین وی و احتمال افزایش نزاع در سوریه تحت فرماندهی رئیس جدید دستگاه اطلاعات عربستان، به نظر می رسد عربستان نیز مانند کشورهای دیگر منطقه و حتی کشورهای غربی، منافع خود را در تعدیل مواضع درباره سوریه یافته است زیرا همان طور که در حال حاضر شاهد آن هستیم، وجود گروه های تروریستی در سوریه و قدرت گرفتن آنان در آینده نزدیک می تواند به تهدید بالفعل برای تمام جهان تبدیل شود. از این سو در بازه زمانی اخیر شاهد تصویب قانون های متعدد از جمله صدور حکم 15 سال زندان برای کسانی که در جنگ سوریه و صدور فتواهای دینی از سوی دولت و مفتی های عربستان در ممنوع یا حرام بودن شرکت در جنگ سوریه بودیم. با توجه به آنچه در این گزارش و آنچه درباره شخصیت رئیس جدید سازمان اطلاعات عربستان ذکر شد، می‌توان نتیجه گیری کرد؛ انتخاب "الادریسی" در بازه زمانی کوتاه مدت با هدف ترمیم چهره عربستان در منطقه و از بین بردن نام "حامی تروریسم" از این کشور انجام شده باشد ولی آرام‌سازی منطقه، با حضور "الادریسی" می‌تواند تلاشی برای زمینه سازی تنشی دیگر در یکی از کشورهای منطقه در آینده باشد و می‌توان به عنوان یکی از نشانه‌های این طرح به موضوع کمک تسلیحاتی و مالی عربستان به قیمت 3 میلیارد دلاری، به ارتش لبنان اشاره کرده و همین موضوع در صورت روی کار آمدن شخص سمیر جعجع به عنوان رئیس جمهور لبنان، مانند سال‌های 1975 تا 1990، می‌تواند باعث بروز جنگ داخلی در این کشور شود./ * حسن پاکزاد

ارسال نظر: