نتیجه شعار انتخاباتی نخستوزیر جدید هند؛ ایران شریک اجباری
یك كارشناس مسائل شبهقاره هند در یادداشتی برای «نسیم» نوشت: نتایج انتخابات اخیر هند برای ایران اهمیت راهبردی ندارد اما دولت مودی برای انجام اصلاحات اقتصادی نیازمند ایران است
انتخابات اخیر پارلمانی هند در شرایطی برگزار شد که افزایش نرخ تورم و بیکاری، کسری تجارت خارجی، کاهش نرخ برابری روپیه و کمبود سرمایهگذاری در صنایع زیربنایی در این کشورهمزمان با کاهش رشد اقتصادی موجب افزایش انتقادها از حزب حاکم کنگره شده بود.
افشای فساد مالی برخی از مقامات ارشد دولت هند و همچنین انتشار اخبار متعددی از آزارجنسی زنان در شهرهای مختلف که امنیت روانی در این کشور را به مخاطره انداخته بود، از جمله دلایل اقبال مردم هند به حزب ملیگرای افراطی بهاراتیاجاناتا(بیجیپی) بود.
با شکست حزب کنگره درانتخابات پارلمانی هند و پیروزی حزب "بی جیپی"، این پرسش مطرح شد که نارندرا مودی، نخستوزیر جدید این کشور چه رویکردی در سیاست خارجی به ویژه در خصوص همسایگان و کشورهای منطقه اتخاذ خواهد کرد.
شرایط استثنایی کسب شده توسط حزب بهاراتیا جاناتا که در 30 سال گذشته در هند بیسابقه بوده است، موجب شده تا شرایط مودی برای پیشبرد سیاستهایش در عرصه داخلی و خارجی با مانعی جدی مواجه نباشد.
حزب "بیجیپی" اكنون اکثریت کرسیهای پارلمان هند را در اختیار دارد، موفقیتی که در سه دهه گذشته برای هیچ یک از احزب حاکم رخ نداد.
نارندرا مودی که از سال ۲۰۰۱ سروزیر ایالت گجرات در غرب هند بوده است، دو روی سکه شخصیتش متفاوت است. وی از یک طرف سیاستمداری فعال محسوب میشود، ولی از طرف دیگر به سکوت در قبال کشتار صدها مسلمان در شورش هندوها در ایالت گجرات هند در سال 2002 متهم است.
بر همین اساس است که حضور مودی در راس دولت جدید هند نگرانیهایی را در میان اقلیتها از جمله جامعه 200 میلیون نفری مسلمان این کشور ایجاد کرده است. اگرچه حزب بهاراتیا جاناتا و نزدیکان مودی میگویند دولت جدید نگاهی یکسان به همه مردم هند خواهند داشت.
دعوت مودی از سران کشورهای عضو اتحادیه همکاری جنوب آسیا(سارک) برای شرکت در مراسم تحلیف وی نشان داد که نخستوزیر جدید هند تقویت مناسبات با کشورهای منطقه را در دستور کار سیاست خارجی دهلی نو قرار داده است.
دعوت از نواز شریف، نخستوزیر پاکستان و پاسخ مثبت وی برای حضور در این مراسم نشان داد که حتی رئیس حزب ملیگرای افراطی "بیجیپی" در خصوص همکاری با پاکستان که دهههای متمادی است دچار اختلاف هستند، رویکرد انقباضی ندارد.
در داخل ایران نیز اگرچه انتخابات پارلمانی هند و نتایج آن اهمیت راهبردی برای کشورمان ندارد، اما مناسبات گسترده دو کشور در سالهای اخیر در بخش اقتصاد و تجارت موجب شده تا این پرسش مطرح شود که در دوره نخستوزیری مودی چشم انداز همکاری تهران و دهلی نو چگونه خواهد بود.
قطعا برای پاسخ به این سوال ذهن ما به سوی حوزه انرژی سوق پیدا میکند، به ویژه آنکه هند چهارمین وارد کننده نفت جهان محسوب میشود و برای پویایی اقتصاد به واردات انرژی نیاز مبرم دارد.
مودی که اصلاحات اقتصادی با هدف رونق بخشی به فضای کسب و کار را مهمترین شعار انتخاباتی خود مطرح کرده، مجبوراست برای تحقق این وعده خود انرژی مورد نیاز صنایع هند را تامین کند که در این رهگذر ایران به عنوان یکی از کشورهای بزرگ دارنده منابع غنی نفت و گاز میتواند به تامین بخشی از این نیاز کمک کند.
به دلیل همین نیاز است که علیرغم تحریمهای آمریکا علیه تهران، واردات نفت از ایران توسط هند ادامه یافته و طبق گزارش آژانس بینالمللی انرژی در سه ماه نخست سال 2014 رقم صادرات هند به دهلی نو در مقایسه با مدت مشابه سال قبل افزایش چشمگیری داشته است.
بنابراین، انتظار میرود طبق الزامات اقتصادی و سیاسی هند، دولت مودی در مسیر توسعه همکاریها در بخشهای مختلف به ویژه در حوزه انرژی با ایران گام بردارد.
اگرچه متغیر فشار آمریکا بر روابط تهران و دهلی نو بدون توجه به این کدام حزب در هند قدرت سیاسی را در اختیار دارد، عنصری پایدار محسوب میشود.
* محمدرضا عسگری مورودی، كارشناس مسائل شبهقاره هند