پایههای لرزان حکومت یمن با تشدید اعتراضات به رهبری حوثیها
گزارش «نسیم» از گام رو به جلوی شیعیان و تلاشهای عربستان و آمریکا برای سوءاستفاده از فضای موجود یمن/ واشنگتن در پی استقرار پایگاهی دائمی در باب المندب است
گروه بینالملل «نسیم»
در حالی که تحولات غزه و جنگ صهیونیستها علیه مقاومت در فلسطین، محور اصلی اخبار رسانهها در جهان بود، تظاهرات ضد دولتی هزاران نفری در یمن به یک باره توجه رسانههای را به خود جلب کرد.
یمن کشوری است با 22 میلیون جمعیت که بیش از 40 درصد آن را حوثیها یا همان شیعیان تشکیل میدهند.
حوثیها همواره طی 33 سال حکومت "علی عبدالله صالح"، رئیسجمهور معزول یمن، با محدودیتهای اجتماعی، سیاسی و مذهبی مختلفی رو به رو بودند. آنها در اعتراضات مردمی که به برکناری علی عبدالله صالح در فوریه سال ۲۰۱۲ منتهی شد، نقش کلیدی را ایفا کردند .
علی عبدالله صالح در حالی که آخرین روزهای حکومت خود را سپری میکرد، اختیارات را "عبد ربه منصور الهادی" که معاون وی بود، واگذار کرد و پس از مدتی الهادی بدون برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و با حمایت کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به عنوان رئیسجمهور جدید یمن معرفی شد.
پس از روی کار آمدن منصور الهادی، اوضاع امنیتی یمن آشفته شد؛ سلسله اقدامات تروریستی القاعده که در آن زمان تحرکاتش بیش از پیش افزایش یافته بود از یک سو و دخالتهای نظامی آمریکا در این کشور به همان بهانه همیشگی "مبارزه با تروریسم" از سوی دیگر، موجب به وجود آمدن نوعی هرج و مرج شد.
پهپادهای آمریکایی در سال 2012 مجموعا 64 حمله به مواضع القاعده در یمن ترتیب دادند که طی این حملات، در مجموع بیش از 80 غیرنظامی در سایه سکوت مطلق "عبد ربه منصور الهادی" کشته شدند. این امر موجب شد تا مردم یمن از جمله حوثیها وی را به "حمایت از کشتار بیگناهان" توسط آمریکاییها محکوم کنند و این آغازی بود "ناامید کننده" برای حکومت یکی از بازماندگان دولت معزول علی عبدالله صالح.
حوثیها که اکنون دولت یمن را به تبعیض سیاسی، اقتصادی و مذهبی علیه جامعه شیعیان این کشور و نقض حقوق آنها متهم میسازند، از حدود دو هفته گذشته تظاهرات گستردهای علیه دولت آغاز کردهاند.
در نگاه اول به نظر میرسید که تنها، اقدام دولت در افزایش قیمت سوخت، هزاران یمنی را به خیابانها کشانده است، اما پس از انتشار اولین اظهار نظر رهبر جنبش حوثیها مشخص شد که موضوع، ریشه در اقدامات دولت طی سالهای گذشته دارد. "عبدالملک الحوثی" صراحتا دولت را "فاسد" خواند و بر لزوم سرنگونی آن تأکید کرد.
"عبدربه منصور الهادی" که وابستگی شدیدی به عربستان دارد، به تازگی و با ایده آلسعود با هدف کاهش نفوذ حوثیها، یمن را به ۶ ایالت تقسیم کرد. در این اقلیمهای ششگانه، مناطق شیعهنشین مانند صعده، صنعا، عمران و الجوف زیرنفوذ قبایل سلفی و وهابی قرار گرفتند و نقشی به شیعیان در ساختار قدرت سپرده نشد . این موضوع، جرقهای بود تا حوثیها را علیه دولت به خیابانها بکشاند.
رفته رفته تظاهرات ضد دولتی یمنیها در پی فراخوانهای جنبش حوثی "أنصار الله"، در شهرهای مختلف گسترش یافت تا "عبد ربه منصور الهادی" لرزه در ارکان حکومت خود را احساس کند.
منابع خبری از تلاش حکومت یمن برای پذیرش میانجیگری از سوی ایران و آرام کردن حوثیها خبر دادند. پایگاه یمنی "براقش نت" گزارش داد: یمن از عمان خواسته است تا برای حل اعتراضات مردمی که با هدایت گروه الحوثی و انصار الله صورت میگیرد، تهران را به میانجیگری برای آرام کردن حوثیها قانع کند.
در این میان، نقش عربستان که همواره از هیچ کمکی به دولتهای ضد شیعی جهان دریغ نکرده، غیر قابل انکار است. مقامات سعودی که سرکوب شیعیان شهر قطیف عربستان و اعزام نیروهای نظامی به بحرین برای به خاک و خون کشیدن شیعیان را در پرونده دارند، اینبار در حال اعطای کمکهای مالی و نظامی به حکومت یمن برای سرکوب شیعیان این کشور هستند.
محمد السعدی، وزیر برنامهریزی و بودجه یمن در جریان تظاهرات ضد دولتی از ارائه کمکهای نفتی و مالی هنگفت عربستان سعودی به دولت صنعا خبر داد.
آلسعود حتی به کمکهای مالی به دولت یمن هم اکتفا نکرده و فراتر میرود تا جایی که پایگاه یمنی "حیات عدن" گزارش داد: عربستان سعودی تهدید کرده است که برای متوقف کردن آنچه که تلاش حوثیها برای تصرف صنعا خوانده، در این کشور به زور متوسل خواهد شد.
تحلیلگران معتقدند دولت یمن عمدا پای آلسعود را به میان کشیده است تا با ایجاد رعب و وحشت در میان مردم، آنان را از ادامه تظاهرات باز دارد.
آنها همچنین بر این باورند که آلسعود به چند دلیل، دخالت نظامی در یمن را عملی نخواهد کرد که از جمله مهمترین آنها میتوان به موارد ذیل اشاره کرد:
1ـ عربستان اکنون در مرز خود با عراق برای مقابله با داعش مجبور به استقرار هزاران نیروی ارتش شده است. در حالی که احتمال آسیب پذیری عربستان از سوی داعش وجود دارد، گشودن یک جبهه نظامی دیگر در مرز مشترک با یمن، این کشور را بسیار آسیبپذیر میکند.
2ـ تحولات امنیتی داخل عربستان از جمله احتمال وقوع اقدامات تروریستی در این کشور نیز امکان تمرکز نظامی عربستان را در یک جبهه جدید جنگی کاهش داده است. ضمن آن که برآوردهای امنیتی نشان میدهد که امکان تحرک اقلیتهای شیعه و سنی در عربستان نیز با ورود این کشور به جنگ، وجود دارد .
اما پس از آنکه تهدید عربستان و حمایت طرفداران دولت و نامه تهدید آمیز سفرای 10 کشور خارجی در یمن از جمله فرانسه، انگلیس و آمریکا خطاب به حوثیها جواب نداد، عبد ربه چارهای جز اعزام یک هیأت دولتی به صعده برای مذاکره با حوثیها نداشت. البته مذاکرات کوتاهی میان دو طرف برگزار شد و در نهایت بینتیجه پایان یافت.
پس از پایان بینتیجه مذاکرات، اظهارات عبد ربه علیه حوثیها آغاز شد. وی با تهدید حوثیها تاکید کرد که در برابر تهدید امنیت ملی سکوت نخواهد کرد و در سخنانی عجیب خواستار خلع سلاح تظاهرکنندگانی شد که مسبب ریخته شدن قطرهای خون از زمان برگزاری تظاهرات ضد دولتی نبودند.
تحلیلگران معتقدند این اظهارات با هدف فرافکنی و منحرف کردن اذهان از نتیجه مذاکراتی که دولت در راه موفقیت آن کارشکنی کرده بود و همچنین برای مقصر جلوه دادن حوثیها در شکست مذاکرات، صورت گرفت.
در همین ارتباط، موضوع دیگری که در تحولات اخیر یمن حائز اهمیت بوده، حرکت ناوهای آمریکایی به سمت تنگه "باب المندب" برای اقدام نظامی علیه حوثیها است.
آمریکا مدتهاست که به دنبال ایجاد پایگاهی دائمی در منطقه "لحج" است. هدف کاخ سفید، کنترل حوثیها و تسلط فیزیکی بر تنگه استراتژیک باب المندب است. باب المندب در نزدیکی عدن قرار دارد و دریای عمان را به دریای سرخ متصل میکند و به لحاظ دریانوردی از اهمیت استراتژیکی بالایی برخوردار است. لذا اگر این پایگاه تاسیس شود، قطعا نیروهای آمریکایی با استقرار در باب المندب، سعی خواهند کرد کشتیهایی را که در دریای عرب و دریای سرخ تردد میکنند کنترل و مزاحمتهایی برای کشتیهای کشورهای مخالف سیاستهای واشنگتن ایجاد کنند . لذا کاخ سفید تلاش میکند تا از هر فرصتی برای عملی کردن این هدف خود استفاده کند.
به اعتقاد تحلیلگران نکته حائز اهمیت دیگر در تحولات کنونی یمن، افزایش تحرکات القاعده در این کشور است. از زمان آغاز تظاهرات ضد دولتی، چندین انفجار تروریستی در شهرهای مختلف یمن توسط القاعده اتفاق افتاده است.
حوثیها از یک سو مورد تهاجم القاعده قرار دارند و از سوی دیگر جریانهای سلفی ریشهدوانده در یمن همچون جریان "الاصلاح" بدون هیچ گونه دخالت نظامیان یمنی، اقدام به کشتار آنها میکنند. این موضوع، عرصه را بر آنها تنگ کرده است اما آنچه که اکنون از آن برخوردارند یک پایگاه مردمی قوی است که همصدا با آنها علیه دولت شعار میدهند.
باید منتظر ماند و دید حوثیها چگونه با چالشهای داخلی و خارجی که مختصرا به آن اشاره شد، مقابله خواهند کرد و آیا به تظاهرات علیه دولت ادامه خواهند داد و بر مطالبات خویش اصرار میکنند و یا در نهایت تسلیم دولت و حامیان بینالمللی آن میشوند؟
* رامین حسین آبادیان