مسئول ارشد وزارت امور خارجه آمریکا: عجلهای برای امضای یک "توافق بد" نداریم
این مقام مسئول در گفتگو با خبرنگاران گفت: ضربالاجل پایان ماه مارس را کل اعضای گروه ۱+۵ مشخص کردهاند. البته این سخن به معنای آن نیست که ما به سرعت برای رسیدن به توافقی بد عجله خواهیم کرد.
یکی از مقامات بلندپایه وزارت امورخارجه آمریکا در ادامه مصاحبههای گمنام خود با رسانهها، پیش از سفر به سوئیس برای حضور در دور جدید مذاکرات هستهای، در مسیر حرکت به سوئیس، به پرسشهایی درباره این مذاکرات پاسخ داد.
این مقام آمریکایی گفت.. ما روزهای بسیار پرمشغلهای را در سوئیس پیش روی داریم. وندی شرمن معاون وزیر امورخارجه آمریکا و تیم کارشناسی امروز صبح وارد سوئیس شدند. شرمن با عراقچی معاون وزیر امورخارجه ایران دیدار خواهد کرد. کارشناسان نیز با هم دیدار خواهند داشت. پس از آنکه این دیدار انجام شود، جزییات بیشتری در اختیار شما قرار خواهم داد. امروز ملاقاتهایی در این سطوح انجام میشود تا مقدمات ملاقات وزیر امورخارجه آمریکا با محمدجواد ظریف وزیر امورخارجه ایران مهیا شود. کاملا روشن است که برنامه زمانی مذاکرات بسیار سیال است. بیتردید بسیاری از شما میخواهید بپرسید که آیا وزرای دیگر کشورهای حاضر در گفتگوها به این مذاکرات ملحق میشوند و این کار چه زمانی انجام خواهد شد. حالا پاسخی به این سوال نداریم. بیتردید، اگر به جایی برسیم که به توافق بسیار نزدیک شویم، وزرای امورخارجه هیئتهای دیگر نیز خواهند آمد زیرا این مذاکرات درقالب گروه پنج بعلاوه یک است. اما در حال حاضر نمیدانیم این اتفاق چه زمانی رخ خواهد داد. هیچ برنامه زمانی برای کارها در روزهای آینده و پس از ملاقات فردا با هیئت ایرانی مشخص نشده است. درباره انتظارات از
مذاکرات نیز باید بگویم همانطور که همه شما میدانید و بارها و بارها از زبان ما شنیدهاید، ما متمرکز هستیم تا به چارچوب سیاسی برسیم که به همه مسائل اصلی توافق جامع بپردازد و این توافق تا پایان ماه مارس حاصل شود. ما بر این تاریخ متمرکز هستیم. پیشرفت ما در دور اخیر گفتگوهای هستهای از پیشرفتها در دورهای پیشین مذاکرات بیشتر بود. وقتی به مهلت تعیین شده نزدیک میشویم چنین اتفاقی رخ میدهد. مسیری برای رسیدن به توافق، پیش روی ما قرار دارد. مشخص شده است که این مسیر احتمالا به چه صورت خواهد بود. البته این سخن به معنای آن نیست که حتما توافق حاصل خواهد شد. ما واقعا نمیدانیم آیا این کار امکان پذیر خواهد بود یا خیر. اما به هرحال، مهم است که مسیر پیش روی را بدانیم. ما در سطوح کارشناسی و سیاسی به همه مسائل محتوایی و اساسی پرداختهایم.
از این مقام آمریکایی پرسیده شد.. درباره موضوع مکتوب و غیرمکتوب بودن توضیحاتی بفرمایید. تفاوت بین این دو چقدر است؟ میدانیم که آنها میخواهند توافق نامهای حاصل شود که کمی باشد و حاوی مولفههای خاصی باشد. چگونه میتوان این کار را انجام داد حال آنکه رهبر ایران نمیخواهند تا پایان ماه ژوئن، توافق مکتوبی حاصل شود؟
مقام بلندپایه آمریکایی در پاسخ گفت.. نکتهای که یکی از مقامات بلندپایه دولت آمریکا هفته گذشته مطرح کرد مبنی بر اینکه توافق نامه باید حاوی مفاد خاصی باشد، هنوز هم به قوت خود باقی است. البته نمیدانیم تا پایان ماه مارس، این مسئله چه شکلی خواهد داشت. این موضوع، سوالی بزرگی است که همچنان مطرح است. قطع نظر از این مسئله، همواره گفتهایم که باید این توافق، حاوی موارد مشخصی باشد. ما باید هرچه میتوانیم تعداد بیشتری از موارد مشخص این توافق را به نوعی به مردم انتقال بدهیم. اما اینکه این قالب به چه صورت خواهد بود، واقعا هنوز مشخص نیست. بیتردید، ما این اطلاعات را به کنگره نیز منتقل میکنیم. اما آنچه در حال حاضر موردتوجه است، تلاش برای مشخص کردن محتوای چارچوب سیاسی است. هرچه مهلت تعیین شده نزدیکتر میشود، بحثهای مطرح در این خصوص نیز مطرح خواهد بود اما اینکه به چه صورت خواهد بود، مشخص نیست. باید بگویم که کار تدوین پیوستهای توافق برای رسیدن به چارچوب سیاسی، کاری بسیار دشوار است. این کار مستلزم توجه به جزییات بسیاری است که برای اجرای این توافق نامه بسیار اهمیت دارد.
خبرنگاری پرسید.. شما از عبارت چارچوب سیاسی استفاده کردید و نه توافق نامه چارچوب سیاسی. علت این مسئله چیست؟ آیا دلیلی برای این مسئله وجود دارد؟
مقام آمریکایی درپاسخ گفت.. ما از عبارت مفاهمه هم استفاده کردیم. چندین کلمه متفاوت در این باره مطرح است. همه این واژهها، معنای واحدی دارند.
خبرنگار پرسید.. آیا این کلمات برای کنگره آمریکا نیز معنای واحدی دارند؟
مقام آمریکایی گفت.. بیتردید، من نمیخواهم از جانب کنگره آمریکا صحبت کنم. آنچه در جریان مذاکرات از زبان کنگره شنیدهایم این بوده است که کنگره میخواهد موارد روشن درباره مسائل در توافق گنجانده شود یعنی همان مسائلی که برای قطع کردن چهار مسیر (رسیدن به سلاح هستهای) مهم هستند و میخواهیم زمان فرار هستهای را به یک سال برسانیم. بنابراین، قطع نظر از اینکه از چه واژهای استفاده کنیم، آنچه مهم است تمرکز ما بیش از هرچیز دیگری بر مسائل مشخص در توافق است.
خبرنگاری پرسید.. وقتی اوباما میگوید میخواهید وضع به گونهای باشد که کاپوت بالا زده شود تا زیرکاپوت دیده شود و لاستیکها هم بررسی شود (همه جزییات مشخص شود)، آیا هدف شما همین است؟ آیا شما تا پایان ماه مارس به دنبال این هدف هستید یا اینکه این هدف برای ماه ژوئن است؟ آیا میخواهید جزییات مسائل تا این حد مشخص شود؟
مقام آمریکایی گفت.. این سخن او درباره پایان ماه مارس است. البته کاملا روشن است که پیوستها و موارد مشخصتر زیادی مطرح خواهد بود که تا پایان ماه ژوئن باید مشخص شود. اما پیش فرضی که رئیس جمهور اوباما به آن اشاره دارد هم درباره ماه ژوئن و هم درباره ماه مارس است. ما به صراحت بسیار اعلام کردهایم سی و یکم مارس تاریخی واقعی و مهم است و باتوجه به مذاکرات جاری، باید بتوانیم هرچه میتوانیم موارد مشخصی از مسائل را روشن کنیم. اما درحال حاضر نمیتوانم حدس بزنم یا پیشگویی کنم که این موارد به چه صورت خواهد بود.
خبرنگاری پرسید.. اگر نتوانید تا پایان ماه مارس، به چارچوبی دست پیدا کنید که میخواهید، آیا احتمال دارد نوعی توافق گام دوم یعنی نوع توافق در ادامه طرح مشترک اقدام (توافق نامه ژنو) حاصل شود تا بتوان در مسیر راه پیش رفت؟ اگر توافقی حاصل نشود، آیا طرح مشترک اقدام تمدید خواهد شد؟
مقام آمریکایی در پاسخ گفت.. اولا طرح مشترک اقدام، قبلا تا پایان ماه ژوئن تمدید شده است. وقتی مفاد این توافق را در نوامبر گذشته تمدید کردیم، این کار را انجام دادیم. این نکته، نکته مهمی است که گاهی فراموش میشود. ثانیا باید توجه داشت هم رئیس جمهور (اوباما) و هم وزیر امورخارجه (جان کری) به صراحت کامل بیان کردهاند، سی و یکم مارس تاریخی واقعی و مهم است و اهمیت دارد. ما نمیخواهیم درباره اینکه ممکن است چه اتفاقی رخ بدهد به گمانه زنیهای فرضی مبادرت کنیم. وزیر خارجه گفته است که با گذشت زمان، تصمیم گیریها آسانتر نمیشود و اینطور نیست که محاسبات در ماه آوریل یا مه یا ژوئن متفاوت باشد. من نمیخواهم درباره وضع فرضی سخن بگویم.
خبرنگار پرسید.. نظرشما درباره اظهارات فرانسویها چیست که گفتهاند سی و یکم مارس، چندان مهم نیست؟ لطفا تاجایی که امکان دارد با صراحت پاسخ بدهید.
مقام آمریکایی گفت.. وقتی ایران و پنج بعلاوه یک، در ماه نوامبر، طرح مشترک اقدام را تمدیدکردند، همه اعضای پنج بعلاوه یک و ایران، بیانیه مشترکی را امضاء کرده بودند که در آن نوشته شده بود پایان ماه مارس، هدف برای رسیدن به مفاهمه سیاسی است. بنابراین میبینیم که تاریخ مذکور را کل اعضای گروه پنج بعلاوه یک مشخص کردهاند. البته این سخن به معنای آن نیست که ما به سرعت برای رسیدن به توافقی بد عجله خواهیم کرد، به آن علت که مهلتی مشخص شده است. ما این کار را انجام نخواهیم داد.
خبرنگار پرسید.. بنابراین نظر شما این است که اگر تا سی و یکم مارس چارچوب سیاسی مشخص نشود، اجرای طرح مشترک اقدام ادامه خواهد داشت و هیچکس از جمله ایران از این روند خارج نخواهد شد؟
مقام آمریکایی در پاسخ گفت.. من نمیخواهم در خصوص این وضع فرضی صحبت کنم که اگر چنین تفاهمی تا پایان ماه مارس حاصل نشود، چه اتفاقی ممکن است رخ بدهد. بازهم میگویم وقتی طرح مشترک اقدام را تمدید کردیم، این کار را تا پایان ماه ژوئن انجام دادهایم. رئیس جمهور (اوباما) و وزیر امورخارجه (کری) نیز گفتهاند که باید در پایان ماه مارس، اوضاع را بار دیگر ارزیابی کنیم و ببینیم که مسیر رو به جلو باید به چه صورت باشد. مواضع ما در این خصوص به صراحت کامل بیان شده است.
خبرنگاری پرسید.. یکی از مقامات بلندپایه وزارت امورخارجه آمریکا در سخنانی در شهر مونترو گفت که هرتوافقی که تا سی و یکم مارس حاصل شود باید به امضای رئیس جمهور (اوباما) برسد. باتوجه به اینکه سی و یکم مارس، روز سه شنبه است، چگونه این کار ممکن است؟ آیا امضای آن در آمریکا خواهد بود یا در خارج از کاخ سفید انجام خواهد شد؟
مقام آمریکایی در پاسخ گفت.. من نمیدانم اگر قرار باشد توافقی اعلام شود، این توافق چگونه اعلام خواهد شد. این مشکل جدی است. بیتردید ما به مسائل فنی این موضوع فکر میکنیم. همه به یاد داریم که طرح مشترک اقدام (توافق ژنو) چگونه اعلام شد. ما این کار را در ژنو انجام دادیم و پس از آن، رئیس جمهور (اوباما) درباره آن سخنرانی کرد. اما حالا واقعا نمیدانیم که این بار کارها در این باره به چه صورت خواهد بود. وزیر امورخارجه آمریکا در دور مذاکرات اخیر و ازجمله در دور آخر مذاکرات، چندین بار به صورت تلفنی با رئیس جمهور صحبت کرد، وی با سوزان رایس هم چندین بار گفتگو کرد. وندی شرمن و راب مالی نیز با مقامات در کاخ سفید به صورت مرتب در تماس و ارتباط هستند. بنابراین میبینیم که مکالمههایی در سطح مقامات بسیار بلندپایه بین وزیر امورخارجه آمریکا و تیم او از یک سو و رئیس جمهور آمریکا و مقامات کاخ سفید ازسوی دیگر در جریان است. در دور آخر مذاکرات، این رایزنیها به لحظه بود. وقتی وزیر امورخارجه آمریکا به واشنگتن بازگشت، آنها توانستند بازهم به رایزنی با هم بپردازند. بنابراین میبینید که رئیس جمهور بر همه این جزییات بسیار متمرکز است
همانطور که وزیر امورخارجه اینگونه عمل میکند و انتظار دارم این روند ادامه پیدا کند البته اگر نگویم که در دور بعدی گفتگوها و با نزدیک شدن به توافق، این رایزنیها سرعت بیشتری پیدا کند.
خبرنگاری پرسید.. شما هفته گذشته گفتید که هیچ سند پیش نویسی آماده و توزیع نشده است و من این سخن شما را قبول دارم. با نزدیک شدن به مهلت سی و یکم مارس، فکر میکنید چه زمانی پیش نویس توافق آماده و توزیع خواهد شد؟
مقام آمریکایی گفت.. هنوز هم موضع ما همان موضعی است که هفته گذشته مطرح شد. البته این سخن به معنای آن نیست که هیئت ما و هیئتهای دیگر، دیدگاههای خود را روی کاغذ نیاوردهاند. البته نمیدانم در شانزده ماه گذشته، طرفهای حاضر در مذاکرات به چه صورت عمل کردهاند. فکر میکنم ایرانیها نیز این کار را در داخل هیئت خودشان انجام دادهاند. اما به هرحال، این سخن همچنان درست است که هیچ پیش نویسی بین ایران و گروه پنج بعلاوه یک رد و بدل و توزیع نشده است. وقتی امروز خانم شرمن با طرف ایرانی دیدار کند، به درک بهتری از این مسئله خواهیم رسید و اینکه رویه به چه صورت خواهد بود و وقتی وزیر امورخارجه آمریکا با وزیر امورخارجه ایران دیدار کند این مسئله روشن خواهد شد.
خبرنگار پرسید.. نظر شما درباره طرف ایرانی چیست و اینکه آیا محمدجواد ظریف، ایدههای مطرح را به تهران میبرد و بعدا با جواب بله یا خیر به میز مذاکرات بازمی گردد؟
مقام آمریکایی پاسخ داد.. ایرانیها میتوانند به این سوال پاسخ بدهند. به صراحت میگویم که نمیدانم وقتی او به تهران میرود چه مکالماتی دارد و وقتی در تهران است درباره چه نکاتی صحبت میشود. به هرحال، وقفه پیش آمده، فرصت خوبی برای همه هیئتها بود تا به کشورهای خودشان بروند و رایزنی کنند و درباره اینکه لازم است چه نکاتی در چارچوب سیاسی وجود داشته باشد، بحث و گفتگو کنند و حالا که به میز مذاکرات بازمی گردند ببینند چگونه میتوانند عملکردی سازنده داشته باشند تا به هدف مطرح برسند. بیتردید، چنین امیدواری وجود دارد.
خبرنگار پرسید.. آیا روسها و چینیها در هفته گذشته یعنی از زمانی که از لوزان رفتهاید، از اهرم نفوذ قابل توجه خود روی ایرانیها استفاده کردهاند؟ سوال دوم این است که شما همواره میگویید گروه پنج بعلاوه یک متحد است اما میدانیم که اختلافهای ظریفی در داخل این گروه وجود دارد. یکی از اختلافها این است که هیئت فرانسوی میگوید بازه زمانی برای توافق هستهای پانزده سال باشد و پس از پایان این دوره، ده سال هم برای پایشهای دیگر درنظر گرفته شود. بدون آنکه مواضع مشخص هیئتها را اعلام کنید، نظر شما درباره این اختلافها چیست؟ آیا گروه پنج بعلاوه یک متحد است یا از آنچه به صورت علنی میگویید وحدت کمتر یا بیشتری دارد؟
مقام آمریکایی گفت: همانطور که وزیر امورخارجه آمریکا گفته است همه ما در رویکردمان اتحاد داریم. البته همانطور که یکی دیگر از مقامات بلندپایه وزارت امورخارجه آمریکا گفته است همه ما، مواضع ملی خودمان را داریم اما بازهم در رویکردمان متحد هستیم. درباره بازه زمانی مطرح، درست نیست که به صورت علنی صحبت کنیم. به هرحال، لازم است در این دور از گفتگوها نیز متحد باشیم. باید خاطر نشان کنم که وقتی در لوزان بودیم، وزیر امور خارجه آمریکا گفتگوهای تلفنی خوبی با لاوروف وزیر امورخارجه روسیه و وانگ یی وزیر امورخارجه چین داشت. آنها نقش بسیار مثبتی در داخل گروه پنج بعلاوه یک و همچنین در رایزنیها با ایرانیها بویژه درباره بسیاری از مسائل فنی ایفا کردهاند. انتظار دارم این روند ادامه داشته باشد.