آیا مداخله نظامی در یمن باعث حل اختلافات داخلی و حذف انصارالله میشود؟
ادعای جنگ میان شیعیان و اهل تسنن در یمن بهانهای بود برای دخالت طرفهای خارجی در اختلافات داخلی این کشور که در وضعیت فعلی بدترین گزینه است
با انتشار اخباری مبنی بر فرار رئیس جمهور منصور هادی، یمن بیش از پیش در راه تبدیل شدن به کشوری شکست خورده قدم بر می دارد.اخبار منتشر شده درباره یمن(کشوری که در سپتامبر گذشته به عنوان الگویی موفق از مبارزه با تروریسم از آن یاد کرده بود) درگیری های این کشور را با درگیری های طایفه ای عراق و سوریه و جنگ شیعه و سنی ربط می دهند و مدعی هستند که جنگجویان شیعه ی حمایت شده از سوی ایران در جنگ رئیس جمهوری سنی هستند که مورد حمایت عربستان است.آثار این نگاه به درگیری های یمن تبدیل شدن یمن به جبهه ای دیگر در جنگ منطقه ای شیعه-سنی است که باعث می شود هر یک از طرف های منطقه ای به سرعت ورود به این جنگ را لازم بدانند.
حقیقت اما پیچیده تر این است و راه حل درگیری های یمن تنها می تواند یک جمله( خطاب به کشورهای منطقه) باشد:خودتان را کنار بکشید!قطعا فرماندهان این درگیری اندکی از اختلافات طایفه ای نیز استفاده می کنند، اما دلایلی وجود دارد که نشان می دهد جنگ شهری یمن لزوما بخشی از پازل درگیری های طایفه ای منطقه نیست.فارغ از روابط خارجی گروه های یمنی، شیعیان حوثی و مخالفان سنی، عمیقا ریشه در یمن دارند و انگیزه های آنها عمدتا انگیزه های داخلی است
بزرگترین خطر در وهله کنونی، واکنش کشورهای غربی، عربستان و مصر و حمله به یمن برای مقابله با نفوذ ایران و یا سرکوب تلاش های القاعده در جزیره عرب برای تصرف اراضی است.مداخله نظامی در حال حاضر بدترین گزینه ممکن است و علاوه بر منطقه ای کردن یک درگیری محلی، با افزایش انگیزه های طایفه ای دو طرف درگیری یمن را به سوی انفجار سوق خواهد داد.
ریشه درگیری های کنونی یمن به بیش از یک دهه پیش و شش جنگ وحشیانه رئیس جمهور سابق علی عبدالصالح برمی گردد.این جنگ ها برای شکست گروه های شورشی شمال یمن که عمدتا به آن ها حوثی ها می گویند، انجام گرفت.حسین الحوثی روحانی فعال، عضو خاندان مشهور زیدی و بنیان گذار احیاگران زیدی است که تقریبا، فقط در کوهستان های شمالی یمن به وجود آمد.عنصر مهم در شکل گیری این گروه نیز واکنش به دخالت های خارجی بود.جنبه کلیدی ایدئولوژی حوثی ها، متحد کردن زیدی ها علیه تهدید نشات گرفته از نفوذ ایدئولوژی سعودی، اتحاد دولت یمن با آمریکا و دیگر شکایت های آن ها(از دولت) است.
فساد دولت و به حاشیه راندن مناطق مسکونی حوثی ها در صعده نارضایتی های عمده ی حوثی ها را تشکیل می داد.
حوثی ها پس از بهار عربی که طغیان یمنی ها علیه رئیس جمهور صالح را در پی داشت، بر روی خلاء موجود پس از آن برای افزایش نفوذ خود سرمایه گذاری کردند.اما این تنها مزیت کسب شده توسط حوثی ها از فروپاشی دولت نبود.با توافق انجام شده به میانجی گری شورای همکاری خلیج فارس که منجر به کناره گیری صالح از قدرت شد حوثی ها به کناری رانده شدند اما با زیرکی، ایفای نقش اپوزیسیون را برعهده گرفتند و با انتقادهای تند و تیز به دولت انتقالی در زمینه های امنیت، اقتصاد و فساد نقشی برجسته در صحنه یمن کسب کردند.این گروه هم چنین اقدام به جذب پشتیبان مردمی در خارج از مرزهای سنتی اش کرد و در حالی که برای امضای پیمان ائتلاف با صالح رئیس جمهور سابق، علیه حزب اصلاح مقدمه چینی می کرد، توانست به جریان اصلی کنفرانس گفت و گوی ملی تبدیل شود.کنفرانس بزرگی که از سوی آمریکا پشتیبانی می شد و هدفش طرح ریزی قانون اساسی کشور بود.
پس از آن که حوثی ها 21 سپتامبر سال گذشته، صنعا را تحت کنترل خود در آوردند، دشمنان این گروه نیز از آن استقبال کردند و همین مساله نشان از خطاهای دولت انتقالی یمن داشت.در ابتدا به نظر می رسید اوضاع رو به بهبود است:نمایندگان حوثی ها با هادی و دیگر گروه ها توافقی را امضاء کردند.توافقی که کابینه جدید را با نخست وزیر جدید خالدبحاح تکنوکرات محبوب تشکیل می داد.اما تنش میان حوثی ها و دیگر گروه های سیاسی رو به افزایش بود و در فرآیند نوشتن قانون اساسی، محاصره منزل رئیس جمهور، نخست وزیر و دیگر مقامات و ربودن مشاور کلیدی رئیس جمهور احمد عوض بن مبارک شعله ور تر شد.این حوادث با استعفای رئیس جمهور، نخست وزیر و کابینه در 21 ژانویه در میانه شوک عمومی و عصبانیت حوثی ها به اوج خود رسید.حوثی هایی که تا آن زمان ترجیح می دادند به جای نشستن در صندلی قدرت در پشت صحنه تاثیر گذار باشند.
پس از ان که منصور هادی از کاخ خود فرار کرد و به سمت عدن رفت، با این که حوثی ها قدرت را در دست گرفتند او همچنان ادعا می کرد که رئیس جمهوری قانونی یمن است.به نظر می رسد با وجود سفر برخی دیپلمات های عربی-غربی به عدن برای حمایت از دولت وی، او اکنون از قدرت حذف شده است و همین مساله، گویای عدم کفایت وی برای تشکیل دولتی بادوام در یمن با وجود حمایت های خارجی است.
مسیر آینده یمن به هیچ عنوان روشن نیست.با وجود پیش روی حوثی ها، آنها اعلام کرده اند که در نهایت برای گفت و گوی سیاسی تقسیم قدرت آماده اند.القاعده جزیره عرب، قصد دارد تا با شعله ور کردن درگیری ها و استفاده از خلاء سیاسی موجود، بر روی نارضایتی سنی های یمن از قدرت گرفتن حوثی ها سرمایه گذاری کند.برنامه حامیان صالح، رئیس جمهور سابق که همچنان دارای قدرت زیادی است، نامعلوم است.مکان اختفای منصور هادی نیز هم اکنون مشخص نیست.متناوبا گزارش می شود که او بر روی قایقی در شرق یمن مخفی شده و یا در مکانی امن مخفی شده است.
آنچه در این روزها روشن است، این است که درگیری های سیاسی یمن، با وجود تاثیرات بالقوه منطقه ای و برچسب نادرست درگیری طایفه ای، عمیقا در مسائل محلی یمن ریشه دارد.
اگر تاریخ را راهنمای خود قرار دهیم، دخالت نظامی تنها اوضاع را وخیم تر می کند.دخالت عربستان در یمن، ما را به یاد جنگ شهری جنوب یمن در دهه 1960 می اندازد که طرف های مختلف در ماجرایی مداخله کردند که به نظر می رسد تنها باعث به درازا کشیده شدن درگیری شد.این حرف به معنای آن نیست که هیچ کشور خارجی نباید در خروج از بن بست سیاسی به یمن کمک کند بلکه هر کشوری که بخواهد برای رسیدن به اهداف خود در یمن جنگ راه بیندازد، احتمالا در نهایت طرف بازنده صحنه یمن خواهد بود.