نشنال اینترست: واقعیت این است که آمریکا به ایران نیاز دارد
پایگاه اینترنتی نشنال اینترست گزارش داد که واشگتن برای بهبود جایگاه خود باید از راهبردی جدید در خاورمیانه استقبال کند؛ راهبردی که هدف آن سلطه با توسل به زور نیست، بلکه توازن قدرت پایدار و باثباتی را دنبال میکند
به گزارش نسیم، پایگاه اینترنتی نشنال اینترست در گزارشی به قلم فلینت لورت و هیلاریمان لورت نوشت: از زمان اعلام برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) در هفته گذشته، دولت باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا - در سخنانی که مشابه وعدههای قبلی وی مبنی بر این بود که گفتگوها با ایران نشانه یک «چانه زنی بزرگ» بین ایران و آمریکا نیست- بار دیگر تاکید کرد پیشرفت در موضوع هستهای نشانه گشایش دیپلماتیک گستردهتر نیست. در اتخاذ چنین موضعی، یک واقعیت مهم راهبردی نادیده گرفته شده است: اینکه جایگاه آمریکا در خاورمیانه رو به افول است، و تنها راه برون رفت از این وضعیت، بازسازی روابط آمریکا با جمهوری اسلامی ایران است. واشنگتن باید همانطور که روابط خود را با جمهوری خلق چین در دهه ۱۹۷۰ بهبود بخشید - زمانی که تلاش کرد خود را از باتلاق جنگ ویتنام رهایی بخشد و گزینههای دیپلماتیک خود را در مرحله نهایی جنگ سرد و فراتر از آن بازنگری کند - این کار را در مورد روابط خود با ایران انجام دهد. اوباما و گروه وی با استفاده نکردن از دیپلماسی هستهای به عنوان کاتالیزوری برای ایجاد روابط حسنه گستردهتر با ایران - مشابه رویکرد نیکسون در قبال چین- موجب میشوند جایگاه آمریکا به عنوان یک قدرت بزرگ در خاورمیانه و جهان بیش از پیش تضعیف شود. حضور و فعالیت آمریکا در خاورمیانه در ۲۵ سال گذشته نمونه بارز چیزی است که پل کندی، توسعه بلندپروازیها و تعهدات راهبردی یک قدرت بزرگ بیش از ظرفیت تحمل آن قدرت دانست. در مورد آمریکا، تلاش برای بازسازی و در نهایت مطیع کردن خاورمیانه از طریق اجرای سلسله عملیات نظامی و دیگر اشکال مداخله اجباری نه تنها شکست خورده است، بلکه به جایگاه راهبردی آمریکا به شدت آسیب زده است. آمریکا با تلاش برای سلطه بر منطقه - و در راستای آن تحمیل ماموریتهای مختلف به نیروهای مسلح آمریکا که حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز از عهده آن بر نمیآید-، تلف کردن منابع گسترده انسانی و مادی به حدی که حتی بزرگترین اقتصاد جهان نیز از عهده تامین آن بر نمیآید، و از بین بردن مشروعیت اهداف آمریکا در نظر شمار زیادی از مردم خاورمیانه - موجب ضعیفتر شدن خود شده است. واشگتن برای بهبود جایگاه خود باید از راهبردی جدید در خاورمیانه استقبال کند - راهبردی که هدف آن سلطه با توسل به زور نیست، بلکه توازن قدرت پایدار و باثباتی را دنبال میکند که بر اساس آن کشورهای بزرگ منطقه میتوانند انگیزهها و اقدامات نسنجیده احتمالی یکدیگر را کنترل کنند. چنین راهبردی به دو چیز نیاز دارد. نخست اینکه واشنگتن باید با همه بازیگران مهم منطقه تعامل مثبت و فراگیری داشته باشد. دوم اینکه واشنگتن باید روابط خود را با متحدان سنتی خود در خاورمیانه - به ویژه اسرائیل و عربستان- دوباره تنظیم کند. گشایش دیپلماتیک قاطع در برابر ایران نیز برای این دو کار لازم است. چه به مذاق نخبگان آمریکایی خوش بیاید و چه نیاید، ایران قدرتی اجتناب ناپذیر در خاورمیانه امروز است. نفوذ جمهوری اسلامی ایران به خاطر پایبندی این کشور به استقلال و نظم اسلام گرایانه و مشارکتی این کشور است. بنابراین، نفوذ این کشور در زمینههای مخلتف در منطقه رو به افزایش است - و این نفوذ همزمان با دسترسی بیشتر مسلمانان خاورمیانه به سیاست مشارکتی ادامه و افزایش خواهد یافت. این مسئله موجب هشدارهای فزاینده اسرائیل، عربستان سعودی و طرفداران آنها درباره این شده است که «گروههای نیابتی» ایران «حریصانه سرگرم تصرف خاورمیانه هستند.» در واقع، نفوذ ایران با حمایت از گروههایی که به خطر ساختارهای قدرت ناعادلانه به حاشیه رانده شدهاند، افزایش یافته است. ایران شیعیان را در عراق و بحرین یا جمعیت شیعه لبنان را ایجاد نکرده است؛ این کشور جامعه زیدی یمن را ایجاد نکرده یا سرزمین فلسطینیان را اشغال نکرده است. بلکه این کشور به سازماندهی این گروهها برای احقاق حقوق مشروع خود کمک کرده است - به طوری که هر گونه گسترش مشارکت سیاسی در این کشورها موجب تقویت متحدان ایرانی میشود. اتخاذ چنین رویکردی باعث شده است تشخیص محدوده نفوذ ایران در طول زمان غیرممکن باشد. آمریکا باید این نفوذ را یک واقعیت غیرقابل انکار در سیاست منطقه بداند. واشنگتن نه تنها برای مبارزه با دشمنان مشترک همچون دولت اسلامی عراق و شام (داعش)، بلکه برای تقویت امنیت واقعی در منطقه به روابط مثبت با ایران نیاز دارد. واشنگتن برای دستیابی به این هدف باید هشیارانه تاثیر منطقهای متحدان خود را زیر نظر بگیرد. امروزه، نه اسرائیل و نه عربستان واقعاً نماینده کسانی نیستند که بر آنها حکومت میکنند. همچنین نه اسرائیل و نه عربستان نمیتوانند با سیاست مشارکتی بیشتری در منطقه موافقت کنند. در عین حال، هیچ یک از اسرائیل و عربستان نمیتوانند با ظرفیت ایران برای اعمال نفوذ سیاسی مثبت و تسهیل حل و فصل واقعی درگیریها در کشورهای جنگ زده منطقه رقابت کنند. اسرائیل و عربستان به خودی خود تنها میتوانند موجب بدتر شدن اوضاع شوند. همچنین صرف نظر از برداشت بخشهای مختلف طبقه سیاسی آمریکا، اسرائیل و عربستان سیاستهایی را دنبال میکنند که به ضرر آمریکاست (برای مثال، اشغال بیپایان سرزمینهای فلسطینی توسط اسرائیل و موضع نظامی تهاجمی آن؛ حمایت عربستان از افراط گرایان سنی خشونت طلب و سرکوب اسلام گرایان سنی میانه رو در منطقه که خواستار رقبات برای کسب قدرت سیاسی از طریق انتخابات هستند.) واشنگتن برای کاهش خسارتهای فزایندهای که اسرائیل و عربستان به جایگاه آمریکا در خاورمیانه وارد کردهاند، باید وابستگی خود را به اسرائیل و عربستان کاهش دهد. تقویت جایگاه ایران میتواند به کنترل سیاستهای غیرسازنده متحدان سنتی آمریکا در منطقه کمک بسیار زیادی کند. اما در عوض، اوباما و گروهش در جهت کاهش سطح یک توافق هستهای مؤثر احتمالی با ایران به سطحی گام بر میدارد که تازهترین نسخه بلندپروازی توهم آمیز نخبگان آمریکایی است، یعنی «مهار» جمهوری اسلامی ایران، و در عین حال تلاش در جهت پایان دادن به کار این کشور. آمریکا پیشتر نیز این کار را در خاورمیانه انجام داده است - علیه عراق در دوره حکومت صدام که نسبت به جمهوری اسلامی ایران مشروعیت چندانی نداشت-. با وجود تحریمهایی که به کشته شدن بیش از نیم میلیون عراقی (که نیمی از آنان کودک بودند) در طول ۱۳ سال منجر شد، عراقیها شخصیتهایی را به جای صدام بر قدرت ننشاندند که سیاستهای ترجیحی قدرتهای تحریم کننده را اجرا کنند. برکناری صدام از قدرت هزینههای زیادی بر آمریکا تحمیل کرد. دولت اوباما نیز با دنبال کردن این مسیر که به شکست راهبردی میانجامد، برخی از جنبههای غیرسالم همکاری با متحدان منطقهای آمریکا را تقویت کرده است. در پی اعلام برنامه جامع اقدام مشترک، اوباما قول داد «برتری کیفی» اسرائیل حفظ شود. بدین ترتیب آمریکا به حمایت از اقدامات نظامی تهاجمی اسرائیل ادامه خواهد داد. دولت اوباما هفتههای اخیر به تصرف یک شهر سوریه - با تحریک عربستان- توسط یک گروه وابسته به القاعده رضایت داده است، و ائتلاف به رهبری عربستان که به یمن حمله کرده است، حمایت اطلاعاتی، لجستیکی و سیاسی کرده است؛ حملاتی که به کشته شدن صدها غیرنظامی منجر شد و زمینه را برای تصرف گروههای وابسته به القاعده بر خاک یمن فراهم کرده است. در حال حاضر اوباما قصد دارد با عربستان و دیگر کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای تقویت همکاری در زمینه امنیت در خاورمیانه تشکیل نشست دهد. این در حالی است که تصمیم جدی برای مشارکت دادن ایران در چنین نشستی وجود ندارد.