"ایران، روسیه، چین" علیه NATO

گروه بین‌الملل - نسیم: «ایجاد یک بلوک نظامی جدید در مقابل ناتو»؛ ایده‌ای جذاب که اگرچه اجرای اولیه آن توسط اتحاد جماهیر شوروی سابق و ایجاد پیمان «ورشو» به شکست انجامید اما به نظر می‌رسد اقدامات خودسرانه ناتو که منجر به از میان رفتن امنیت در مناطق مختلف جهان شده، بازیگران موثر جهان را به فکر ایجاد یک ساختار تقابلی علیه «پیمان آتلانتیک شمالی» انداخته است.

در همین راستا، سردار حسین دهقان، وزیر دفاع ایران در سخنرانی خود در چهارمین کنفرانس امنیت بین‌الملل در مسکو گفت: «من از ایده توسعه همکاری‌های چندجانبه دفاعی بین چین، ایران، هند و روسیه برای مقابله با توسعه ناتو به سمت شرق و استقرار سپر موشکی در اروپا حمایت می‌کنم.»

چند ساعت بعد از این سخنرانی، خبرگزاری دولتی ریانووستی از قول سردار دهقان از احتمال نشست سه‌جانبه بین روسیهٰ چین و ایران برای گفت‌وگو درباره مسائل دفاعی خبر داد.

وزیر دفاع کشورمان همچنین بعد از دیدار با وزیر دفاع روسیه گفت: «ما درباره جنبه‌های معینی از امنیت منطقه‌ای گفت‌وگو کردیم. پیشنهاد برگزاری نشستی سه‌جانبه با حضور روسیهٰ ایران و چین مطرح شد.»

اما اهمیت این سخنان در چیست؟ پاسخ را باید در رویکردی دانست که از سوی ایالات متحده اتخاذ شده است. آمریکا اعلام کرده حتی در صورت حصول توافق هسته‌ای بین ایران و گروه ۱+۵ استقرار سامانه سپر موشکی ناتو در اروپا را متوقف نمی‌کند. بهانه واشنگتن برای پیشبرد استقرار این سامانه موشکی تهدیدهای برنامه هسته‌ای ایران است اما مسکو در روزهای گذشته با توجه به کاسته شدن از تنش‌های مربوط به‌ای برنامه، خواستار لغو استقرار این سامانه شده است که ناتو و واشنگتن این درخواست را رد کرده‌اند.

آمریکا از چند سال گذشته به استقرار اجزای سامانه پدافند موشکی خود در برخی کشورهای اروپاس شرقی از جمله لهستان پرداخته است. مسکو با رد ادعاهای واشنگتن، هدف از استقرار سامانه پدافند موشکی ناتو را محاصره روسیه می‌داند.

کار‌شناسان مسائل دفاعی با توجه به نفوذ ناتو در منطقه، همکاری‌های دفاعی بین ایران، روسیه و چین را بسیار مهم ارزیابی کرده و آن را سدی در برابر این نفوذ و همچنین انگیزه‌های سلطه‌جویانه آمریکا می‌دانند.

چین و روسیه همراه با ایران با آنچه رهبران آمریکا آن را «نظم نوین جهانی» می‌نامند مخالفت کرده و از این بلندپروازی به عنوان «جهان تک‌قطبی» یاد می‌کنند. ایجاد سپر موشکی بین‌المللی و نقض پیمان موشک‌های ضدبالیستیک را یکی از عوامل قطب‌بندی جهان دانسته‌اند. چین و روسیه از مدت‌ها پیش به این نتیجه رسیده‌اند که برای مقابله با محصور شدن در حصار اتحاد انگلیسی و آمریکایی راهی جز همکاری دفاعی با یکدیگر ندارند. این همکاری‌ها به گفته کار‌شناسان مسائل نظامی می‌تواند برتری آمریکا در منطقه اروپا - آسیا را با افول جدی مواجه کند.

با اضافه شدن ایران به این ائتلاف دو جانبه، تلاف چین ـ روسیه ـ ایران، تدریجا در قلب اروپا به عنوان یک تشکیلات قدرتمند بین‌المللی ظاهر می‌شود. اهداف اصلی ائتلاف چین ـ روسیه ـ ایران از طبیعتی دفاعی برخوردار است. اهداف اقتصادی این ائتلاف ادغام و متحد نمودن اقتصادهای اروپایی و آسیایی در برابر هجوم همه جانبهٔ مالی و اقتصادی و نیز دخالت‌ها و ترفند‌های تهدیدآمیز از سوی مجموعهٔ (سه جانبه‌ی) امریکای شمالی، اروپای غربی و ژاپن است که بخش مهمی از اقتصاد جهانی را تحت کنترل خود دارند.

مقامات این کشور‌ها در برهه‌های زمانی مختلف از این همکاری‌های دفاعی برای مقابله با خشونت‌های آمریکا و ناتو استقبال کرده‌اند. به عنوان مثال، «شی‌جین‌پینگگ»، رئیس‌جهوری چین در یک سخنرانی در ۲۰ مه سال ۲۰۱۳ خواستار تشکیل یک ساختار آسیایی جدید برای همکاری‌های امنیتی با حضور ایران و روسیه و بدون حضور آمریکا شده بود. وی گفت: «نمی‌توان تنها برای یک یا چند کشور از امنیت سخن گفت و بقیه کشور‌ها نا‌امن باشند.»

گفتنی است پیمان ورشو نام یک پیمان نظامی است که از سال ۱۹۵۵ تا ۱۹۹۱ برقرار بود. این پیمان در ۱۴ مه سال ۱۹۵۵ (۲۳ اردیبهشت ۱۳۳۴) به امضای هشت کشور آلبانی، آلمان شرقی، بلغارستان، چکسلواکی، شوروی، رومانی، لهستان و مجارستان رسید و در جنگ سرد رقیب پیمان ناتو محسوب می‌گردید.