عصبانیت اردوغان از یادآوری "نسلکشی" دولت ترکیه
رئیسجمهور ترکیه اظهارات رهبر کاتولیکهای جهان درباره نسلکشی ارامنه را "چرندیات" خوانده است/ هفته گذشته رهبر کاتولیکهای جهان، کشتار جمعی ارمنیها در سال ۱۹۱۵ را اولین نسلکشی قرن بیستم خواند
گروه بینالملل - نسیم: در حالی که کشورهای دنیا در حال برگزاری مراسم یادبود برای نسلکشی ارامنه به دست دولت عثمانی هستند، دولت ترکیه بار دیگر خودش را درگیر نزاعی قدیمی میبیند. احمد داود اوغلو، نخستوزیر ترکیه، درخواستهای اخیر برای به رسمیت شناختن نسلکشی ارامنه را توطئه «باندی از تبهکاران» برای زیر سوال بردن آبروی ترکیه توصیف میکند.
اعضای باند مورد اشاره نخستوزیر ترکیه برای کسانی که اخبار این کشور را دنبال میکنند، آشکارند. حزب عدالت و توسعه و طرفداران آن معمولاً گروههای اسلامهراس، هر فرد یا گروه منتقد رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه و تحریککنندگان افکار عمومی را اعضای سنتی این باند میدانند، اما اکنون سران ترکیه یک نام جدید به این فهرست اضافه کردهاند: پاپ فرانسیس.
هفته گذشته رهبر کاتولیکهای جهان، کشتار جمعی ارمنیها در سال ۱۹۱۵ را اولین نسلکشی قرن بیستم خواند. سران ترکیه بلافاصله اقدامات لجامگسیختهای را در محکومیت این اظهارات آغاز کردند و آنکارا خواستار توضیح فوری سفیر واتیکان در ترکیه شد.
اردوغان، اولین کسی بود که با بیان اظهاراتی تند رهبری این انتقادها را به عهده گرفت. وی گفت: «اجازه نمیدهیم وقایع تاریخی از بستر خود جدا شده و به عنوان ابزاری برای حمله به کشور ما مورد استفاده قرار گیرند. وقتی سیاستمداران و روحانیون کار تاریخدانها را به عهده میگیرند، این حقیقت نیست که بیرون میآید، بلکه مثل امروز، چرندیات تحویل داده میشود. من (اظهارات) پاپ را محکوم میکنم و مایلم به ایشان هشدار دهم که بار دیگر چنین اشتباههایی را مرتکب نشود.»
این انتقادات تند اردوغان با واکنشهای منفی روبرو شد. نشریه فارنپالیسی اظهارات وی را نمایشی سیاسی، شش هفته قبل از انتخابات عمومی ترکیه و فراتر از آن، منعکسکننده تصویری از رهبری خودبزرگبین دانسته که تنها خواستار اعتبارزدایی از منتقدانش است.
فارنپالیسی مینویسد اندکی پیشتر، اردوغان اولین رهبر ترکیه به نظر میرسید که تمایل دارد موضوع نسلکشی ارامنه را حل کند. وی در سال ۲۰۱۴، به خاطر کشتار ارامنه عذرخواهی کرد هر چند آن را به عنوان نسلکشی به رسمیت نشناخت. این ژست سیاسی اردوغان، البته امروز دیگر بیمعنا به نظر میرسد.
بخشی از انگیزههای اردوغان از این اظهارات هم البته ناظر به انتخابات حساس ماه ژوئن هستند: اردوغان نمیخواهد عرصه انتخابات را به جنبش راستگرای ملی واگذار کند. او امیدوار است بتواند با کسب اکثریت آرا و رسیدن به قدرت بنیانهای یک قانون اساسی را بنا نهد که نظام ترکیه را به نظام ریاستجمهوری بدون نیاز به رفراندوم تبدیل کند.
نظام ریاستجمهوری، با این وجود تنها خودمحوری اردوغان را تقویت خواهد کرد. وی طی سالهای اخیر به وضوح نشان داده که فکر میکند او تنها کسی است که سیاست ترکیه را میفهمد، تنها کسی است که میتواند اقتصاد را بچرخاند و تنها اوست که میداند چه چیز برای ترکیه بهترین است. اردوغان، علاوه بر این خودش را تنها مدافع ارزشهای اخلاقی و ارزشهای انسانی میداند.