غافلگیری پایتخت در اثر پیشبینی نادرست هواشناسی چگونه رخ داد؟
گزارش «نسیم»، از روایت نهادهای مختلف در خصوص پیشبینی سیل اخیر تهران/ رئیس پلیس راه: هواشناسی شرایط کلی را هشدار داده بود/ اورژانس کشور: اطلاعات هواشناسی نادرست بود/ رئیس مدیریت بحران کشور: موضوع را بزرگ نکنید
گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم» ـ فائزه نجارزادگان: تعطیلات عید فطر بود و مسافران راهی سفر در جادهها، برخی هم سفر دورن شهری را ترجیح داده و به پارک و تفرجگاهها رفتهاند. همه چیز مثل یک روز عادی پیش میرود ولی ناگهان وزش باد آغاز و آسمان تهران و برخی شهرهای کشور در هم رفته و رنگ تیر وتار به خود میگیرد. طوفان و سیل در سایه غفلت مسئولان و عدم هشدار به مسافران در 10 استان آغاز و جان حدود 20 نفر را در مدت کوتاهی گرفت. جاده هراز مسدود شد و کوه در نقاطی در جاده امامزاده داوود ریزش کرد. تعدادی مفقود شدند و خودروهای زیادی نیز دچار خسارت شد. این حادثه در حالی به وقوع پیوست که یک سال از طوفان شدید و کم سابقه تهران گذشته است، طوفانی که پنج نفر را در پایتخت به کام مرگ کشاند و بیش از سی نفر را مجروح و مصدوم کرد ولی تکرار این حادثه و خسارت ناشی از آن موید این مساله است که علیرغم نواختن زنگ خطر برای دستگاههایی همچون مدیریت بحران و هواشناسی، این سازمانها جهت پیش بینی و پیشگیری از حوادث مشابه اقدامی نکردند. حالا با گذشت چند روز از وقوع سیل و طوفان در کشور به ویژه در تهران و البرز اورژانس، امداد و نجات هلال احمر، نمایندگان مجلس و اعضای شورای شهر، آتشنشانی، پلیس راهور واکنشهایی را نسبت اطلاع یا عدم اطلاع این حادثه توسط هواشناسی میدهند. واکنشهایی که با موضع گیری هواشناسی مواجه شده است. این سازمان خود را مقصر نمیداند و توپ غفلت را در زمین دیگری میاندازد.
*پلیس راهور؛ هواشناسی شرایط کلی را هشدار داده بود
سرهنگ محمدرضا حمیدی، رئیس پلیس راه ناجا در رابطه با اینکه آیا شما اطلاعی از وقوع طوفان و سیل احتمالی در جادهها به ویژه اطراف تهران و البرز داشتهاید یا خیر؟ به «نسیم» گفت: ما اطلاع کلی از وضعیت جوی جادهها داشتیم. و هواشناسی 24 ساعت قبل شرایط کل محورها را اعلام کرده بود ولی شرایط جدی به ما اعلام نشد. با این حال اقدامات لازم را انجام دادیم. از روز چهارشنبه هفته گذشته پیش بینی لازم در تمامی محورها به ویژه محورهای کوهستانی انجام گرفت.
وی افزود: پلیس تمهیدات و تسهیلات ترافیکی را در جادهها در نظرگرفته بود و در یک طرفه کردن مسیرهایی همچون هزار و فیروزکوه برنامه ریزی مناسب انجام شد. جاده چالوس هم همیشه مستعد ریزش است و ما منتطر هشدار هواشناسی هیچ وقت نمیمانیم. اگر اقدامات راهداری، امداد و نجات و سایر سازمانها انجام نمیگرفت در حادثه دو رو پیش با حادثه و مشکل ملی مواجه میشدیم.
*آتشنشانی تهران؛ اطلاع رسانی صریح و شفاف از هیچ منبعی به ما اعلام نشد
جلال ملکی، سخنگوی سازمان آتش نشانی نیز به «نسیم» گفت: در مورد وقوع طوفان و سیل هیچ اطلاع رسانی شفاف و صریحی از هیچ منبعی به ما اعلام نشده بود و ما با تماسهای مردمی از وقوع حادثه اطلاع یافته و اقدامات لازم را انجام دادیم.
وی تاکید کرد: بهتر است در اطلاع رسانیها برداشت سلیقهای از بحران انجام نگیرد تا زمانی که فکر میکنند بحران در راه است آن را اطلاع دهند.
*اورژانس کشور: اطلاعات هواشناسی نادرست بود
خالدی، سخنگوی اورژانس کشور نیز در مورد حادثه روز یکشنبه با بیان اینکه سرعت طوفان توسط سازمان هواشناسی به درستی اعلام نشده تا جایی که توفان 75 تا 80 کیلومتری را 40 کیلومتر اعلام کرده بودند، گفت: اولین مرحله در مدیریت بحران، بحث پیش بینی و احتمالات است. وقتی که روز یکشنبه اطلاعات روزانه هواشناسی را چک می کردیم دریافتیم که نباید احتمال بارندگی بدهیم اما اطلاعات هواشناسی نادرست بود .
خالدی افزوده است: با وجود اطلاعات نادرستی که از سازمان هواشناسی برایمان ارسال شده بود، بلافاصله تمام ناوگان های امدادرسانی اورژانس را به مناطق حادثه دیده ارسال کردیم اما به خاطر شدت ترافیک و عملکرد نامطلوب پلیس راه برای باز کردن مسیر، موفق به رسیدن به موقع نشدند.
اما با وجود همه این اظهارات توسط روسای چند ارگان، رئیس سازمان هواشناسی کشور با بیان اینکه سیستم هوایی که روز یکشنبه کشور را تحت تأثیر قرار داد پرفشار بوده است، میگوید: در بسیاری از استان ها حادثه دیروز پیش بینی شده بود و فقط در برخی مناطق بود که احتمال سیلاب نمی رفت.
*رئیس سازمان هواشناسی؛ ادعای دریافت نکردن اطلاعات صحیح، بی اساس است
وی در پاسخ به انتقادات مبنی بر اینکه چرا سازمان پیش بینی درستی نداشته است، گفت: قبول داریم که ارتباط نقطه به نقطه نداریم و تنها راه ارتباطی متداول برای سازمان ما فکس است، اما گزارش های ارسالی به بخش های مسئول کشور از طریق سازمان هواشناسی در سه نسخه ارسال شده که سرعت توفان هم در آن 60 کیلومتر پیش بینی شده، پس ادعای اورژانس برای دریافت نکردن اطلاعات صحیح، بی اساس است.
داود پرهیزگار پیش از این نیز در مورد حادثه طوفان خرداد سال گذشته در مورد عدم اطلاع رسانی بهنگام این سازمان گفته بود: "رادار هواشناسی پایتخت احتمالا به دلیل امواج پارازیت دارای نویز دارای مشکل است"،این موضوع باعث شده تا یک سوم تصاویر هواشناسی این شهر نامفهوم باشد .
رئیس سازمان هواشناسی اذعان داشته بود: عدم پیش بینی طوفان تهران در خردادماه سال گذشته نیز میتواند به دلیل همین نویز و نامفهومی تصاویر باشد.
امینحسین نقشینه، کارشناس سازمان هواشناسی نیز با بیان اینکه دیروز اطلاعیه شماره ۳۸ روی سایت سازمان هواشناسی قرار گرفت و حتی وضعیت آب و هوا برای تمام مدیریتهای استان تهران فکس و پیامک شد، گفت: این اطلاعیه که وزش شدید باد در تهران و البرز را پیشبینی کرده بود در ساعت ۱۲.۳۰ دقیقه روی سایت قرار گرفت و این پدیده در ساعت ۱۷.۳۰ دقیقه رخ داد.
کارشناس سازمان هواشناسی ادامه داد: متن پیامکی که برای مدیران ارسال شد بدین شرح بود؛ "روز یکشنبه ۹۴/۴/۲۸ در استانهای البرز و تهران رگبار و رعد و برق و در بعضی ساعات وزش شدید باد و گرد و خاک در ساعات بعد از ظهر و شب پیشبینی میشو د."
وی افزود: روز حادثه در ایستگاه مهرآباد سرعت وزش باد به صورت لحظهای به ۴۲ نات رسید که این از نظر ما طوفان نیست و وزش باد شدید است. نقشینه تصریح کرد: در برخی پیشبینیها ما میتوانیم به صورت کوتاهمدت پیشبینی کنیم و ۲ یا ۳ ساعت قبل از وقوع پدیده اطلاعرسانی کنیم ولی پدیده یکشنبه بعد از ظهر از روزها قبل اعلام شده بود.
*رئیس مدیریت بحران کشور؛ چرا موضوعی که کوچک است را بزرگ جلوه می دهید؟!
رئیس ستاد مدیریت بحران کشور با بیان اینکه همه دستگاه های اجرایی کشور باید از آمادگی نسبی برای مواجهه با حوادث احتمالی برخوردار باشند گفت: در برخورد با حوادث باید سطح حادثه در نظر گرفته شود و به اندازه سطح موجود ارگان های ذیربط را درگیر کرد .
وی افزود: حادثه دیروز هم در سطح همان شهرستان بود نه بیشتر و اندازه کافی هم به آن پرداخته شد، چرا موضوعی که کوچک است را بزرگ جلوه می دهید؟ روز یکشنبه امداد رسانی خوبی انجام شد.
نجار با ارائه خلاصه وضعیتی از حادثه یکشنبه افزود: تا این لحظه تعداد متوفیان 12 نفر و حدود 80 نفر زخمی برآورد شده است.
نجار، با اشاره به اینکه در مورد حوادث تهران خودمان روانشناس شدهایم، گفت: اعتباراتی از ماده 10 و 12 مدیریت بحران را به دولت پیشنهاد دادهایم در اختیار هواشناسی قرار دهد تا پیش بینی حوادث لوکال و محلی بهتر انجام شود.
وی اظهارداشت: شاید مکانیزمی که در دنیا و کشورهای پیشرفته استفاده میشود را ما در پیش بینی حوادث نداشته باشیم ولی در صدد فراهم کردن مکانیزم اطلاع رسانی جامع هستیم و اگر مانند دیگر کشورها از سیستم اطلاع رسانی برخوردار نیستیم باید دوباره بگویم به هر حال دیروز اطلاع رسانی کاملی انجام شده است.
*نماینده مردم تهران: خسارات و تلفات حادثه سیل و طوفان ناشی از ضعف مدیریت است
نماینده مردم تهران نیز در گفتگو با «نسیم»، با تاکید بر اینکه خسارات و تلفات طوفان شب گذشته ناشی از ضعف مدیریت بحران است، اظهارداشت: مسئولان مدیریت بحران دقت و توجه کافی جهت پیشگیری از حوادث و بلایا را ندارند. متاسفیم که در کشور به موضوع حوادثی همچون طوفان و پیشگیری از آن جهت کاهش خسارات و تلفات توجه نمیشود
سید مهدی هاشمی افزود: وقوع چنین حوادثی جهت تذکر برای تقویت دستگاههایی که در امر پیشگیری نقش دارند، خوب است ولی با این وجود ابعاد و خسارات حادثه سیل و طوفان یکشنبه را در کمیسیون بررسی و پیگیری میکنیم. خسارات ناشی از این حوادث به هیچ عنوان قابل قبول نیست.
نماینده مردم تهران خاطر نشان کرد: تاکنون گزارش رسمی به کمیسیون عمران مجلس مبنی بر شکایت کسانی که دچار خسارات شده اند، واصل نشده ولی در صورت دریافت چنین مسالهای حتما آن را پیگیری میکنیم .
*شورای شهر تهران: مسئولان مقصر عزل شوند
جلسه شورای شهر امروز طبق روال هر هفته برگزار شد ولی حادثه طوفان و سیل تهران از بحث های مهم امروز در شورا بود. رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران، قدم اول در باز کردن گرههای پاسخ به بحران را مسئولیت پذیری دانست و گفت: اگر عذرخواهی و عزل مسئولان مقصر در این حادثه را شاهد نباشیم این گام برداشته نخواهد شد و آینده شاهد تکرار چنین حوادثی خواهیم بود.
رحمت اله حافظی در تذکر پیش از دستور جلسه امروز شورای شهر تهران با توجه به بارندگی اخیر و حادثه سیل جاری شده در برخی از نقاط شمال غرب شهر تهران و استان البرز، اظهار کرد: وجود آمارهای ضد و نقیض از میزان تلفات و خسارات از سوی منابع مختلف از 12 تا 60 نفر مفقود، 8 تا 12 کشته، 200 تا 3 هزار نفر روستایی در محاصره سیل و 5 تا 60 خودروی گرفتار سیلاب، بیانگر این واقعیت است که سازمان مدیریت بحران کشور هنوز نتوانسته است به یک تقسیم کار دقیق و مبتنی بر نظام مشخص بین اعضای سازمان و برای ارزیابی سریع حادثه دست یابد .
وی ادامه داد: کارگروههای این سازمان فاقد برنامه هستند در حالی که انتظار می رود جایگاهی برای تصمیمات راهبردی و راهگشا باشد و ایجاد هماهنگی بین دستگاههای مختلف نیز بایستی از مهمترین دستاورد این کارگروهها باشد ولی حوادث مکرر گذشته موید خلاف این موضوع است .
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران با اشاره به اینکه سازمانهای هواشناسی ، صدا و سیما، مدیریت بجران، پلیس و سایر سازمانهای ذی ربط می توانند در کنار هم، یک سیستم هشدار سریع را در مخاطرات قابل پیش بینی شکل دهند، تاکید کرد: متاسفانه این بخشها جزایری و پراکنده هستند و تاکنون نتوانسته اند به عنوان یک مجموعه متحد و واحد عمل کنند .
به گفته حافظی یکی از دلایل نقش بسیار ضعیف سیستم مدیریت بحران کشور، نداشتن رویکردهای مبتنی بر جامعه در مدیریت بحران از قبیل سامانه هشدارعمومی است. برای جامعه ما هنوز سطوح هشدار و آماده باش به طور رسمی تعریف نشده و آموزش های لازم به مردم ارائه نشده است و سیستمهای لازم برای اینکه هشدار به سمع افرادی که در معرض خطر هستند، برساند وجود ندارد .
وی با بیان اینکه یکی دیگر از نقاط ضعف حاکم بر این سازمان اعمال مصلحت در انتخاب مسئولان و متولیان آن است که این مصلحت اندیشی باعث دورشدن افراد علمی و خبره از جایگاه مسئولیت شده است، گفت: شاهد هستیم که افراد سیاسی جایگزین افراد علمی و خبره شده است از این رو قدم اول در باز کردن گرههای پاسخ به بحران، مسئولیت پذیری است که اگر عذرخواهی و عزل مسئولان مقصر در این حادثه را شاهد نباشیم این گام برداشته نخواهد شد و در روزها، ماهها و سالهای آتی همچنان شاهد تکرار چنین حوادثی خواهیم بود
رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران همچنین تصریح کرد: طی روز گذشته مردم، بیمارستان به بیمارستان به دنبال عزیزانشان بودند و این نیز بحرانی بود به دنبال بحران اول، که هیچ سازمان یا نهادی مسئولیت پاسخگویی به مردم را به عهده نداشت. باورنکردنی ترین زجرها و استرسها را مصدومین، مفقودین و خانوادههای آنها متحمل شدند و لذا ضروری است که در اسرع وقت جلسات ترمیم ساختارها شکل گرفته، از عذرخواهی از مردم تا درمان مصدومان ، دفن اجساد و پیگیری امور بیمه ای درمورد صدمات وخسارات وارده صورت پذیرد .
وی ادامه داد: آنچه که مسلم است این که مدیریت بحران کشور نه تنها درجایگاه معاونت یک وزارتخانه بلکه درجایگاه یک وزارتخانه نیز نمی تواند پاسخگوی نیازهای جامعه باشد و لذا پیشنهاد می شود به عنوان یک سازمان زیر نظر رییس جمهور قرار گرفته و با اذن مقام معظم رهبری سازمان پدافند غیر عامل در آن ادغام شده تا بتواند به صورت فرابخشی به سیاست گذاری و تامین زیرساختها و هماهنگی بین بخشی عمل کند .
با گذشت سه روز از حادثه سیل و طوفان در کشور حرف و حدیث در مورد این موضوع زیاد است. سازمان هواشناسی غافلگیری خود را قبول نمیکند و مردم در این حادثه تنها ماندهاند، تنهایی که فقط با همدلی و همزبانی دستگاهها میتوان آن را جبران کرد. ظاهرا مردم طی حوادثی همچون طوفان سال گذشته و امسال قربانی غافلگیریهای غفلت مسئولان شده اند که امید میرود دستگاههای مسئول ضمن پرداخت خسارت به حادثه دیدگان جهت رفع نواقص و معایب خود هرچه سریعتر اقدام کنند و به جای انداختن توپ به زمین دیگری، عدم مدیریت به موقع خود را بپذیرند و یا در صورت ناتوانی در بهبود وضعیت از سمت خود کنارگیری کنند.