یادداشت
سلامتیار؛ همدلی از جنس داوطلبانه
.
گروه جامعه «نسیم آنلاین»-میثاق بدیعی مقدم*: جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران همانند سایر نهادهای مشابه بین المللی داوطلبانه بر اساس اصول خود که بر مدار نوع دوستی و تسکین آلام بشری بنا نهاده شدهاند و همچنین بنا بر وظایف و رسالتهایی که اساسنامه آن برعهده این نهاد مردمی گذاشته است در حوزههای مختلفی چون امداد و نجات، جمعآوری کمکهای انساندوستانه و توزیع آنها در میان نیازمندان و آسیبدیدگان و محرومان، تسهیل دسترسی به خدمات درمانی و حمایتی در حوزه سلامت و... بدون در نظر گرفتننژاد و قومیت و ورای مرزبندیهای جغرافیایی خدمت میکند. در این میان پشتوانه داوطلبی قدرتمند این نهاد ۹۴ ساله این امکان را به وجود آورده تا در حوزههایی که کشور نیازهای اساسیتر و واجبتری را در پیش روی خود میبیند به یاری نهادهای متولی بیاید تا یکی از مهمترین اصول و ارزشهای جمعیتهای ملی یعنی تسکین آلام جوامع بشری محقق شود .
حوزه سلامت یکی از این حوزههاست که هلال احمر توانسته با اعتمادی که در گذر بیش از ۹ دهه فعالیت بشردوستانه کسب کرده و با کمک گرفتن از جامعه خدوم پزشکی و پرستاری ظرفیتهای عظیمی را به وجود اورد. یکی از طرحهای این نهاد عامالمنفعه که برمبنای چنین رویکردی و در نیل تحقق چنین اهدافی بنا شده؛ طرح "سلامت یار" سازمان داوطلبان است که تنها با یاری گرفتن از توان پایان ناپذیر و محدودیتناپذیر داوطلبانی که در حوزههای مختلف و در بزنگاههای سخت کمکرسان هموطنان خود بودهاند برنامه ریزی و هدفگذرای شده است. اما باتوجه به برخی شبهات و پرسشهایی که بدون در نظر گرفتن اهداف نوع دوستانه این طرح در برخی رسانهها مطرح شده شاید مرور دوباره این طرح بتواند به برطرف شدن این ابهامات و روشن شدن اهداف عالیه آنکه هیچ انسان منصف و صادق و نوعدوستی اهمیت و ضرورت آنها را نفی نخواهد کرد کمک کند .
الف- بر خلاف آنچه در برخی دیدگاههای غیرکارشناسی و بدون پشتوانه متکی بر اطلاعات در مورد این طرح ادعا شده است، جمعیت هلالاحمر در اجرای طرح سلامتیار به هیچوجه خودسرانه و مغرضانه و یا آنچنان که به ناصواب از زبان برخی نامطلعان سخن رانده شده، با هدف دخالت در شرح وظایف نظام پرستاری عمل نکرده و نخواهد کرد. بلکه بنا بر سوابق طرح سلامتیار؛ قبل از اجرای این طرح تمامی هماهنگیهای لازم با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی انجام شده و با موافقت و مجوز مسئولان این وزارتخانه، طرح سلامتیار از سوی داوطلبان بیمزد و منت هلال احمر اجرایی شده است .
ب- علیرغم آنکه بخش عمده فعالیتهای این جمعیت در زمینه امدادرسانی در حوادث و بلایای مختلف است، بر مبنای وظایفی که در اساسنامه مصوب و قانونی جمعیت هلالاحمر جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است؛ این جمعیت نه تنها در حوزههای امدادی، بلکه وظایفی در حوزههای مختلف، از جمله در زمینه «تلاش برای تسکین آلام بشری» و «کمک به امر سلامت جامعه» (بند ۶ ماده ۳ اساسنامه)، بر عهده داشته و موظف است تا در این زمینه و همراه و همگام با دولت برای تامین نیازهای مردم، از هیچ تلاشی فروگذار نکند و لذا آنچه در برخی مطالب عنوان شده، دخالت آشکار در امور صنفی و پرستاری یا مرتبط نبودن اجرای طرح سلامتیار با شرح وظایف جمعیت هلالاحمر عنوان شده، با استناد به موارد قانونی ذکر شده، فاقد پشتوانه قانونی و علمی است و تنها مرور اجمالی اساسنامه جمعیت هلالاحمر ایران کافی است تا وجاهت ماموریتهای این نهاد در این حوزه که اتفاقا در سالهای گذشته یکی از مهمترین حوزههای فعالیت و بخش مهمی از رضایتمندی محرومان و نیازمندان و گروههای خاص از کارنامه این جمعیت بوده روشن شود .
ج- جمعیت هلال احمر در هر زمینهای که همسو با تحقق اهداف قانونی این نهاد مردمی باشد، عمل خواهد کرد و از آنجا که رسالت طرح «سلامت یار» نیز به پشتوانه مطالعات وسیع تطبیقی و پذیرش اخلاق مدارانه «بیماران بدون همراه» و نیازمند با رعایت اصل رضایت، رازداری و خوداظهاری برای دریافت خدمات انساندوستانه؛ جدای از انجام هر گونه مداخله پزشکی و درمانی در بیمارستانها است، لذا هلالاحمر با هماهنگی وزارت بهداشت، پس از ارائه دورههای آموزشی به داوطلبان و اخذ گواهینامههای رسمی از سوی بیمارستانهای پایلوت طرح، اقدام به اجرای آن کرده است. در حقیقت بیشتر فعالیت نیروهای داوطلب در طرح «سلامتیار»، حمایتی بوده و همانگونه که بارها از سوی وزیر محترم بهداشت و مسئولان هلالاحمر تاکید شده؛ این طرح هیچ دخل و تصرفی در حیطه وظایف پزشکان، پرستاران و سایر کادر درمانی نداشته و نخواهد داشت، بلکه فعالیت حمایتی سلامت یاران عمدتا روحی و روانی و در حقیقت برای پرکردن خلا موجود در ارتباط با نبود نیروهای حدواسط بین پزشک و پرستار برای بیمارنی است که به هر دلیل از خانواده یا از دوستانشان همراهی در کنار آنها نیست .
د- ذکر این نکته نیز ضروری است که در سطح بیناالمللی، کشورهایی که همواره کارنامه خود در ارائه خدمات بشردوستانه را پربار و قابلدفاع میدانند تکیه اصلی خود را بر چنین برنامهها و طرحهایی که توسط جمعیتهای صلیب سرخ و یا هلال احمر آنها انجام میشود قرار میدهند. جمعیت هلالاحمر کشورمان یکی از جمعیتهای صاحبنام در سطح جهان(در رتبه ۱۰جهانی) است که استفاده از ظرفیتهای آن برای تحقق چنین اهدافی نهتنها یکی از ماموریتهای مدیران آن بلکه امکانی بالقوه است که از سوی دیگر مسئولان و مدیران محترم دستگاههای مختلف خدمترسان کشور مورد توجه قرار گرفته است .
لذا توسعه فعالیتهای بشردوستانهای همچون اجرای طرح سلامتیار به عنوان وظیفه اصلی این جمعیت در اشاعه فرهنگ مهربانی و نوعدوستی در جامعه تلقی شده است، از سوی دیگر ضمن استقبال پرستاران حاضر در بیمارستانهایی که طرح مذکور بهصورت پایلوت در آنها اجرا خواهد شد، موید و نوید دهنده تاثیرگذاری این طرح که به یاری حق پاسخگویی به بخشی از مطالبات بر زمین مانده حوزه سلامت را رسالت خود میداند خواهد بود. ماموریتی که همچون سایر ماموریتهای داوطلبانه فارغ از هرگونه منفعتطلبی و تنها بر پایه اصل نوعدوستی و یاری گرفتن از ظرفیت عظیم نیروی انسانی اجرایی خواهد شد .
زیرسوال بردن و متهم کردن نهاد داوطلب محور که سرمایه عظیمش حس نوعدوستی نیروی انسانی داوطلب آن به شمار میرود، به انجام اقدامات خارج از ماموریت آن ضمن اینکه ناشی از ناآگاهی از ظرح وظایف این نهاد از یک سو و حوزه فعالیت و تصمیمگیری نهادهای بینالمللی از سوی دیگر است؛ مغایر با توصیههای موکد برای همدلی در جهت تقویت داشتهها و ظرفیتهای نظام خواهد بود .
*داوطلب هلال احمر جمهوری اسلامی ایران