اردلان در گفتگو با «نسیم آنلاین»:
برای حفظ سازمان تامین اجتماعی چارهای جز اصلاح ساختار نداریم/گامهای مثبتی برای امور رفاهی کارکنان برداشته شده است
معاون اداری و مالی سازمان تامین اجتماعی معتقد است، که ساختار فعلی، زمانی متناسب با شرایط حاکم بر سازمان بوده و در آن زمان تاحدی مناسب و قابل دفاع بوده است، اما در وضعیت کنونی دیگر نمیتوان از این ساختار دفاع کرد.
گروه جامعه «نسیم آنلاین»: بحث ساختار اداری و سازمانی تامین اجتماعی چندی است مورد انتقاد برخی کارشناسان قرار گرفته است . به اعتقاد ایشان تغییرات در ساختار این سازمان برای افزایش بهره وری و ارتقای آن ضروری است. ماه آغازین سال جدید بهانه خوبی را در اختیارمان قرارداد تا برای این موضوع و نیز در خصوص شناخت بهتر برنامهها و رویکردهای حوزه اداری و مالی، گفتوگویی با رحیم اردلان، معاون اداری و مالی این سازمان داشته باشیم. او پیش از این سمتهایی از جمله معاون مصوبات دفتر هیأتمدیره، معاون و سپس سرپرست دفتر برنامهریزی امور استانها، مدیرکل امور اداری، مشاور مدیرعامل در امور اداری و مالی، مشاور مدیرعامل و مدیرکل تأمیناجتماعی آذربایجان شرقی فعالیت داشته است.
اردلان از سال گذشته به عنوان معاون ادرای و مالی منصوب شده است. حاصل گفتوگوی خبرنگار «نسیم آنلاین» را با وی را میخوانید.
همان طور که میدانید، در جای جای برنامه راهبردی سازمان تأمیناجتماعی بر اهمیت و جایگاه نیروی انسانی تاکید شده است، میخواهیم بدانیم معاونت اداری ومالی در اجرایی کردن این تاکیدات چه نقشی به عهده دارد؟با نگاهی به بیانیه ماموریت و برنامه راهبردی سازمان به وضوح متوجه این موضوع خواهیم شد که معاونت اداری ومالی با ۴ راهبرد بخشی و ۲۸ برنامه عملیاتی پرتراکمترین معاونت در بخش برنامههای عملیاتی بوده و یکی از راهبردیترین حوزههای سازمان در تحقق چشمانداز و انجام بهینه و مؤثر مأموریتهای سازمان است. اکثر برنامههای این معاونت پیشنیاز برنامههای سایر معاونتها است. برنامههای معاونتها باید توسط همکاران اجرا شوند و تمام برنامه این معاونت در ارتباط با نیروی انسانی است.
از طرفی با توجه به اینکه ساماندهی امور مالی و بودجه سازمان و نیز وظیفه اداره، هدایت و توانمندسازی نیروی انسانی به عهده این معاونت قرار دارد، حساسیت نقش این حوزه در عملکرد نهایی سازمان را بیشتر آشکار میسازد. به نظر بنده معاونت اداری و مالی با توجه به نقش «پیشران» خود اگر نقش خود را بهخوبی ایفا کند، تاثیری اساسی در عملکرد مطلوب سازمان خواهد داشت.
دربرنامههایی که برای سال ۱۳۹۵ ترسیم شده است، تا چه حد به مبانی این برنامه راهبردی توجه شده است؟این معاونت همگام با دیگر حوزههای سازمان تلاش دارد که برنامههایش را همراستا با برنامه راهبردی سازمان پیش ببرد، سرمایه انسانی و پایداری مالی دو بال سازمان هستند و این دو بال بر یک پیکره یا همان ساختار سازمان سوار است. معاونت اداری و مالی به عنوان یکی از بخشهای مهم سازماندهنده و فرابخشی سازمان تأمین اجتماعی، اساس برنامههای سال آتی خود را بر اصلاح و بهبود همین سه عنصر بنیان نهاده است.
سه راهبرد مهم این حوزه از چهار راهبرد، یکی معطوف به سرمایه انسانی است، که در این مقوله تخصصیکردن، بازبینی و ارتقای نظام مدیریت سرمایه انسانی مبتنی بر شایستهسالاری و یکپارچهسازی فرایندهای منابع انسانی مورد توجه قرار گرفته است.
راهبرد بعدی در حوزه مالی است که مقرر شده نسبت به طراحی و استقرار نظام مالی جامع هوشمند و یکپارچه اقدام شود و اقدامهای قابل توجهی نیز انجام شده است. نمونه بارز آن را میتوان در پرداخت متمرکز مستمریها و مقرری بیمه بیکاری ملاحظه کرد.
راهبرد سوم که اجرای آن در سال ۱۳۹۵ در اولویت کاری سازمان است، باز طراحی ساختار سازمانی و بهبود مستمر فرایندها مبتنی بر روزآمدی، فنآوریهای نوین و ارتقای سطح کیفی خدمات است که در این راهبرد ما به دنبال ساختاری هستیم که چابک، پاسخگو و دانشمحور باشد. این ساختار باید با اهداف، راهبردها و نیازمندیهای ما همخوان و همسو باشد. بنابراین درصددیم که چنین نظامی را در سازمان تأمین اجتماعی، طراحی و پیادهسازی کنیم.
از لابه لای صحبتهای جنابعالی میتوان اینگونه استنباط کرد که اهتمام ویژهای به موضوع منابع انسانی دارید؛ دلایل این اهمیت چیست؟ و چه برنامههایی برای ارتقای این نظام در سازمان دارید؟ما سازمانی داریم که تعدد کارکنان و تنوع شغلی آن کمنظیر است؛ بنابراین نمیتوانیم با شیوههای سنتی موجود منابع انسانی را مدیریت کنیم. سرمایه انسانی مزیت راهبردی سازمان تأمیناجتماعی است و غفلت از آن، پیامدهای ناگواری برای سازمان دارد. عبور از چالشهای موجود و بهبود وضعیت سازمان، همگی در گرو اتخاذ روشهای نوین و توسعه یافته در حوزه منابع انسانی است. ما باید با بهرهگیری از ابزارهای نوین مدیریت منابع انسانی، در راستای افزایش بهرهوری و کارایی سرمایه انسانی گام برداریم. در این راستا تلاش داریم تا با تخصصی کردن، شایستهسالاری و یکپارچه کردن فرآیندهای موجود در این حوزه (از طریق نظام جامع منابع انسانی) نظام مدیریت منابع انسانی را بهبود بخشیم. همچنین برای تحقق این راهبرد گامهای متعددی از جمله حرفهایگرایی در حوزه منابع انسانی، تدوین سند مدیریت منابع انسانی، تعریف کارراهه شغلی کارکنان، نظام جانشینپروری، مدیریت استعدادها، و بهرهمندی از ابزارهای نوینی همچون مدلهای شایستگی و کانونهای ارزیابی تعریف شده است.
علاوه بر این، با توجه به اهمیت امکانات رفاهی برای کارکنان و نیز ایجاد عدالت و برابری فرصت در استفاده از این امکانات، برنامه طراحی نظام جامع رفاه کارکنان را در دستور کار برنامههای سال ۹۵ قرار دادهایم.
موضوع دیگر در حوزه منابع انسانی، آموزش است. در سال ۹۵ در راستای توانمندسازی کارکنان، اهتمام جدی به «کاربردی کردن آموزشها» خواهد شد. بنده به هیچ وجه با آموزش برای آموزش و صرفاً پر کردن ساعات آموزشی موافق نیستم. آموزشهای ارایه شده باید مبتنی بر رویکرد حل مسئله و با توجه به نیازهای راهبردی و برای تحقق چشم انداز سازمان باشد. باید تاکید کنم که آموزش اثربخش بدون حمایت و تعهد مدیران امکانپذیر نیست. به همین دلیل علاوه بر عملکرد مطلوب ادارهکل آموزش، نیازمند مشارکت و همراهی جدی مدیران واحدهای مختلف هستیم.
یکی از مواردی که درباره سازمانهای بزرگ از جمله تامین اجتماعی مورد بحث است، شفافیت در امور مالی و کنترلپذیر بودن آن است. در این خصوص چه برنامههایی در دست اقدام دارید؟در امور مالی به دنبال شفافیت، کنترلپذیری مدیریت بهینه نقدینگی و مدیریت بهینه منابع و مصارف هستیم و در همین راستا برنامههای متعددی برای سال جاری و سالهای پس از آن تعریف کردهایم؛ ازجمله این برنامهها میتوان استانداردسازی و یکسان کردن کدینگ، برقراری ارتباط نظاممند و ثبت همزمان اقلام درآمدی و هزینهای سایرسیستمها به سیستمهای مالی، توسعه مدیریت وجوه با رویکرد تمرکز حسابها و پاسخگویی به الزامات پایداری سازمانی، توسعه استانداردهای حسابرسی، نظام محاسبه قیمت تمام شده خدمات و نظام بودجهریزی مبتنی بر عملکرد و.... را نام برد.
متاسفانه آنچه که به عنوان برنامه نگارش میشود، با آنچه که محقق میشود، فاصلههای زیادی دارد و گاهی هم اصلاً برنامه اجرا نمیشود. چه راهکار و یا ضمانتهایی برای تحقق این برنامهها که در برنامه راهبردی هم لحاظ شده است، ارائه میکنید؟بنده در سال گذشته در نشستی که با دبیر شورایعالی برنامهریزی راهبردی داشتم، به ایشان تأکید کردم برنامههای تدوین شده باید در سطح پروژه تعریف شوند و با استقرار نظام پایش و نظارت، فرآیند اجرایی شدن آن را بر اساس برنامه زمانبندی مصوب، مورد رصد و ارزیابی مستمر قرار دهند. اما در این مورد خاص و در رابطه با وجود اراده جدی برای اجرای برنامه در حوزه معاونت اداری و مالی، باید بگویم ما در سال ۱۳۹۴ بسترسازی لازم برای برنامه سال جدید را انجام دادهایم و به نوعی پیش از تاریخ الزامی آغاز برنامه، کارهای مقدماتی آن را آغاز کردهایم. اگر بخواهم به چند مورد از اساسیترین این موارد اشاره کنم، موارد زیر به نظرم میرسد:
- ارتباط برنامه به بودجه: برنامه راهبردی برای سازمان اهمیت بالایی دارد و مدیریت ارشد سازمان نیز توجه ویژهای به آن دارد؛ اما آنچه از نگارش برنامه و تدوین آن مهمتر است، اجرای برنامه است. تعیینکنندهترین گام در اجرای برنامه، پیوند بودجه با برنامه است که این مهم با تلاش فراوان همکاران بودجه و دبیرخانه برنامه راهبردی رخ داد و مقدمه اجرای برنامه انجام شد. در صورتی که در همین یک مورد، اگر اقدام بهموقعی انجام نشده بود، سرنوشت کل برنامه در هالهای از ابهام قرار میگرفت.
- گریدینگ (طبقه بندی) شغلی: همانطور که پیش از این اشاره شد، یکی از مسائل مهم حوزه معاونت اداری و مالی، توجه به سرمایه انسانی است که این امر نیز از سال پیش آغاز شده است و جلسات متعددی در مورد طبقهبندی مشاغل و کارراهه شغلی با حضور کارشناسان سازمان و اساتید دانشگاه انجام شده است و در سال جاری سایر موارد باقیمانده پیگیری و تکمیل خواهد شد.
- نظاممندکردن انتخاب و انتصاب در سازمان: نکته مهم دیگر در مورد منابع انسانی، موضوع انتخاب و انتصاب است که از یک سو احساس عدالت و انصاف را در بین کارکنان افزایش میدهد و تاثیر زیادی بر انگیزش کارکنان میگذارد و از سوی دیگر احتمال خطای مدیران ارشد در انتخاب را کاهش میدهد. برای تحقق این امر مهم، دو اقدام انجام شد: یکی تهیه شیوهنامه انتخاب مدیران که به تصویب شورای معاونین رسید و دیگری تلاش برای تعریف مدل شایستگی و همکاری با موسسه عالی پژوهش تأمیناجتماعی برای راهاندازی کانونهای ارزیابی بوده است. در سال جاری و سالهای بعد، کانونهای ارزیابی جایگاه خود را در سازمان خواهند یافت و همه ما از ثمرات و مزیتهای قابل توجه آن بهرهمند خواهیم شد.
- بازطراحی ساختار: با توجه به اینکه سازمان یک پدیده اجتماعی است و با محیط خود در تعامل مستمر است، به ناچار برای بقا و افزایش بهرهوری باید پوستاندازی کند و خود را با تغییر شرایط محیطی که پویا و در حال تغییر است، سازگار کند. این پدیده در سطوح وابعاد مختلف سازمان قابل بحث است، اما تغییر و متناسبسازی ساختار بیش از هر نوع تغییری در سازمان، با مقاومت و چالش روبهروست؛ به همین دلیل بسیاری از مدیران ترجیح میدهند جانب احتیاط را نگه دارند و بهرغم آگاهی از کژکاردهای ساختار، به آن دست نزنند. در سازمان تأمیناجتماعی نیز، به هرحال ساختار فعلی، زمانی متناسب با شرایط حاکم بر سازمان بوده و در آن زمان تاحدی مناسب و قابل دفاع بوده است، اما در وضعیت کنونی دیگر نمیتوان از این ساختار دفاع کرد. در عالم واقع نیز بیشتر مدیران در سالهای گذشته به ضعفهای ساختاری سازمان اذعان کردهاند، اما هزینههایی که تغییر به همراه دارد، بسیاری از مدیران را بر آن داشته تا از خیر این مسئله بگذرند. با این حال اگر منافع سازمان را درنظر بگیریم، چارهای جز اصلاح ساختار نداریم؛ از یک طرف ما باید با تجدیدنظر مداوم به سوی تکامل سازمانی حرکت کنیم و از سوی دیگر باید با اصلاحات اساسی، سازمان را با شرایط درونی و بیرونی و نیز ارکان جهتساز برنامه راهبردی، سازگارتر کنیم و این تغییر و متناسبسازی، شرط اساسی برای تحقق چشمانداز است. معاونت اداری و مالی در سال گذشته با وجود آگاهی نسبت به چالشها، به پشتوانه مدیریت ارشد، حرکت به سوی تغییر ساختار را کلید زد و بالاخره مطالعات ابتدایی ساختار در سطح کلان از سال گذشته آغاز شد و در سال جاری نیز با جدیت پیگیری و درنهایت پیادهسازی خواهد شد.
برای اجرایی شدن راحت موارد فوق چه برنامههایی دارید؟در کنار اصلاح ساختار و بهبود فرآیند، به دنبال روانسازی امور ازطریق تنقیح قوانین در حوزه معاونت اداری و مالی نیز بوده ایم و در فعالیتی که از سال پیش با همکاری واحدهای مختلف سازمان و موسسه عالی پژوهش تأمیناجتماعی آغاز کردهایم، کوشیدهایم که در ادارات کل امور مالی، اداری، بودجه و تشکیلات، خدمات عمومی و رفاه، آموزش و دفتر فنی و مهندسی، بخشنامهها و دستورالعملهای موجود در این حوزه را شناسایی و گردآوری کنیم و سپس با بازنگری در آنها، به نوعی آنها را بهروز، تجمیع، تنقیح و روانسازی و تلخیص کنیم. دستاورد چنین فعالیتی که در سال جاری ادامه یافته و نهایی خواهد شد، البته نقطه نظرات تمامی واحدهای اجرایی نیز برای انجام این موضوع اخذ شده است.
عمدهترین اقدامات انجام شده در معاونت اداری و مالی در سال ۱۳۹۴ چه مواردی بوده است؟در این خصوص با توجه به مساعدتهای ویژهای که مدیر عامل سازمان و هیأتمدیره داشتند، اقدامهای خوبی انجام شده است و خوشبختانه مدیر عامل و هیأتمدیره سازمان در خصوص اهمیت نیروی انسانی همراهی خوبی با مجموعه معاونت اداری ومالی دارند. در این زمینه اقدامهای زیادی انجام شده است که به دلیل جلوگیری از اطاله کلام به بخشهایی از آن اشاره میکنم و از ادارههای کل زیرمجموعه میخواهم که در فرصتهایی که پیش میآید، گزارشهای لازم را در اختیار نشریه قرار دهند. اقدامات سال قبل نسبت به سال ۱۳۹۳ از رشد کمی و کیفی خوبی برخوردار بوده است.
درسال گذشته علاوه بر ساماندهی دوره پرداخت مستمری به منظور ایجاد عدالت در پرداختهای مستمریبگیران، تغییر سکوی سیستمی از DOS به اوراکل با اجرای کامل آن در واحدهای درمانی در راستای توسعه فنآوریهای سازمان تکمیل شد، همچنین پرداخت متمرکز بیمه بیکاری در سطح شعب سراسر کشور مورد توجه قرارگرفت.
بر همین اساس ضمن اینکه برای نخستین بارعملیات اموالگردانی در سطح واحدهای تابعه سازمان به منظور ساماندهی و صیانت از اموال، اثاثیه و تجهیزات بادوام انجام شد، طرح ارتباط سیستم درآمد و مالی سازمان در راستای شفافسازی گردش مالی و حسابهای سازمان برای اجرای الگوی اقتصاد مقاومتی طراحی و اجرا شد.
ارتقای پست سازمانی «رؤسا و کارشناسان ارشد استانها» به «رئیس اداره» در سطح ادارات کل و مدیریتهای درمان تیپ ممتاز از جمله خواستههای دیرین همکاران این بخشها بود که با اخذ مصوبه هیأتمدیره و با نگرش به اهمیت مقوله نیروی انسانی محقق شد.
طرح جدید پرداخت مزایای انگیزشی کارکنان و اخذ بازخوردها از واحدهای مختلف ذینفع به منظور رفع ایرادات و مشکلات احتمالی از جمله کارهای مهمی بود که به همت و همراهی تمامی همکاران به اجرا درآمد.
همچنین، اجرای طرح شناور رتبه و گروه استخدامی کارکنان در راستای ارتقاء و غنیسازی شغلی کارکنان، صدور ضوابط اجرایی و ایجاد ردیفهای ستارهدار همتراز برای ایثارگران شاغل در سازمان و معافیت فرزندان شاهد شاغل در سازمان از پرداخت حق بیمه از دیگر اقدامهایی بودند که در سال ۹۴ محقق شد.
در مورد اصلاح ساختار اقدامات مقدماتی شروع شده است؟در بخش اصلاح ساختار واحدهای اجرایی برای خدمترسانی بهینه به افراد زیر پوشش، ۳۹ شعبه در ۲۱ استان ارتقای تیپ یپدا کردند و در نتیجه ساختار اداری آنها بر مبنای شرایط جدید باز تعریف شد و برای حفظ و نگهداشت نیروهای شاغل در سازمان، ضابطه اجرایی شاغلان تنزل پست یافته در رتبههای عالی و خبره به اجرا در آمد. در این رابطه ضمن اینکه نیروهای ماده ۲۰ به پیمانی تبدیل وضعیت پیدا کردند، ۱۲ هزار نفر از همکاران پیمانی به آزمایشی - رسمی تبدیل وضعیت شدند.
همچنین در بخش رفاهی ضمن اینکه مبلغ وام مسکن همکاران از ۳۵ میلیون تومان به ۵۰میلیون تومان افزایش یافت، کارمزد تسهیلات بلندمدت از ۶ درصد به ۲ درصد کاهش یافت و سهم سازمان بابت حق عضویت در صندوق کارگشایی از ۴ درصد به ۸ درصد افزایش پیدا کرد.
همچنین وام کارگشایی حداکثر تا ۵/۲ برابر حق اشتراک بدون رعایت سقف پرداختی افزایش یافت و برای ارجگذاری به همکاران بازنشسته، عضویت آنان در صندوق پسانداز و رفاه همانند شاغلان انجام شد.
در سال ۱۳۹۴ برای نخستین بار سود حساب سپرده کارگشایی واحدها بین اعضاء تقسیم شد و برای حفظ سلامت دهان و دندان همکاران و خانوادهایشان، تسهیلات دندانپزشکی از مبلغ۳۵۰هزار تومان به ۴۲۰هزار تومان افزایش و دوره زمانی نیز از ۳ سال به ۲ سال کاهش یافت. بر همین اساس برای حمایت از بانوان همکار، پرداخت کمک هزینه دندانپزشکی به فرزندان بانوان همکار نیز محقق شد.
همچنین تلاش شد تا پرداخت به موقع تعهدات قانونی سازمان (کمکهای کوتاهمدت و مستمری ازکارافتادگی، بازماندگان و بازنشستگی بالغ بر ۳۵۳ هزار میلیارد ریال) باتوجه به شرایط حاکم بر وضعیت کشور از طریق تأمین منابع مورد نیاز انجام شود که کار بزرگی بود که سازمان تأمین اجتماعی توانست با همافزایی بین تمامی حوزهها و معاونتها به سرانجام برساند.
بر این اساس برای تنظیم و انسجامبخشی به پرداختها ساماندهی دوره پرداخت مستمری و انتقال آن از ۵ تا ۲۷ هرماه به ۲۰ تا ۲۷ هرماه، به منظور ایجاد عدالت در پرداختها مورد توجه قرار گرفت.
اجرای طرح شناور رتبه و گروه استخدامی کارکنان در راستای ارتقاء و غنیسازی شغلی کارکنان و صدور ضوابط اجرایی و ایجاد ردیفهای ستارهدار همتراز برای ایثارگران شاغل در سازمان در کنار معافیت فرزندان شاهد شاغل در سازمان از پرداخت حق بیمه از دیگر اقدامات قابل ذکر است.
همچنین، هدفمند کردن برگزاری همایشها با تأکید بر نیازهای سازمان از امور مورد توجه در بخش آموزش بود که موفق به برگزاری ۱۸ همایش در حوزههای مختلف، ۳۳ جلسه هماندیشی و ۴۹۵۶ دوره آموزشی در طول سال قبل به سرانجام رسید و در کنار آن تلاش شد نسبت به استقرار سامانه وبکنفرانس و افزایش دورههای غیرحضوری با تأکید بر آموزشهای الکترونیکی اقدام شود.
با توجه به اهمیت خدمترسانی مناسب و افزایش کیفیت خدمات در بخشهای درمانی و بیمهای، استخدام نیروهای مورد نیاز واحدهای بیمهای و درمانی در سال ۱۳۹۴ از طریق برگزاری آزمونهای منطقهای انجام شد و ۴۱ هزار و ۸۰۰ نفر در این ازمونها شرکت کردند. بر این اساس تبدیل وضعیت استخدامی کارکنان ماده «۲۰» که با مشکل شرط سنی مواجه بودند، با تصویب هیأت مدیره سازمان به پیمانی، تبدیل وضعیت استخدامی کارکنان پیمانی به آزمایشی- رسمی (بالغ بر ۱۲ هزار نفر) در راستای ساماندهی وضعیت نیروی انسانی سازمان مورد توجه قرار گرفت.
سال پیش رو را چگونه ارزیابی میکنید؟هر چند شرایط سختی است، ولی من بسیار خوشبین هستم و تقارن اجرای برنامه راهبردی و مزین شدن سال ۹۵ به نام «اقتصاد مقاومتی، اقدام و عمل» از سوی مقام معظم رهبری را به فال نیک میگیرم و امیدوارم که کارکنان دلسوز سازمان از سطح مدیریت ارشد تا کارکنان محترم ستاد و صف، همگی در تحقق و اجرایی شدن برنامه راهبردی مشارکت و با همت عالی خویش، انرژی لازم سازمان برای حرکت به سوی چشمانداز را فراهم کنند.