یادداشت مهمان؛
«رواداری» نیاز امروز کنشگران محیط زیست
بیم آن می رود در موضوع پرحاشیه و چالشزایی مانند آب که همواره از حوزه های مدیریت استراتژیک کشور بوده با حرکتی اشتباه، مشکلات و مسائل از سطح مدیریتی به سطح امنیتی برسد.
خبرگزاری مهر- سعید یوسف پور*: حرکت در مسیر توسعه پایدار جز با خردگرایی و مشارکت عمومی امری بعید و محال است. برای نیل به مشارکت عمومی و همسوسازی همه افراد جامعه در راستای حفظ محیط زیست به چیزی فراتر از وظایفی که قوانین و مقررات برای افراد مشخص کرده نیازمندیم؛ «پذیرش مسئولیت از سوی افراد جامعه و سازمان ها که با لحاظ اخلاق و حساسیت زیاد نسبت به مسائل و مشکلات اجتماعی، فرهنگی و محیطی رفتار کنند»؛ چیزی که به آن «مسئولیت اجتماعی» می گویند.
در روند تحولات محیط زیست؛ پذیرش مسئولیت های اجتماعی محیط زیستی- هرچند خیلی دیر- در سال های اخیر رشد شتابانی در بین اقشار مختلف داشته است. فعالیت هایی از قبیل جمع آوری زباله در طبیعت و مکان های تفریحی، نذر طبیعت، جمع آوری کمک نقدی برای رهایی محیط بانان دربند و گرفتار، دفاع از حقوق حیوانات، مخالفت با فعالیت برخی معادن و کمپین های مختلف و البته تاثیر گذاری که در سال های اخیر و توسط افرادی شکل گرفته که هیچگونه مسئولیتی در سازمان متولی یعنی سازمان حفاظت محیط زیست نداشته اند و هیچ منفعت مادی شخصی نیز از این راه نصیب شان نشده است، اما از نظر اخلاقی خود را مکلف به ورود به مسائل محیط زیست دانسته و تلاش کرده اند. هرچند در پاره ای از موارد از سوی کارشناسان و متخصصان امر، نقدهایی بر فعالیت این افراد و گروه های مردمی به دلیل عدم تسلط کافی بر موضوع یا عدم دانش کافی در زمینه مورد فعالیت، وارد شده، اما حضور این افراد در این عرصه -که کنشگران و دلسوزان آن اندک هستند- گامی بسیار مثبت و امیدبخش است.
پذیرش مسئولیت های اجتماعی در قبال محیط زیست از سوی فعالان مدنی و به ویژه چهره های سرشناس سیاسی، فرهنگی، هنری، اجتماعی، ورزشی و حتی قومی؛ زمینه ساز اقبال و مشارکت عمومی برای جلوگیری از تخریب بیشتر و حل مشکلات محیط زیست خواهد بود.
حضور چهره های مشهور و محبوب یا به اصطلاح سلبیریتی در کنار فعالان رسانه ای و دغدغه مندان محیط زیست ظرفیتی است که باید جدی گرفت و از آن به خوبی بهره برد. اما در کنار آن واقعیت هایی نیز وجود دارد که باید همه کنشگران محیط زیست بپذیرند.
همه انسان ها چه در صورت و ظاهر و چه در باطن و تفکر، تفاوت های اساسی با هم دارند. همین تفاوت ها باعث یک نوع نگاه خاص به جهان پیرامون و ایجاد یک نوع تفکر استراتژیک در هر فرد می شود.
گوناگونی تفکر استراتژیک در افراد باعث تفرق مدیران، راهبران و تاثیرگذاران جامعه می شود. برای جلوگیری از شکل گیری و کاهش تفرق و تنش های احتمالی در موضوعات حساسی چون محیط زیست، باید ملاحظاتی اخلاقی را پیشه کرد که ضمن نیل به هدف غایی که حفظ محیط زیست است، اختلافات، تنش ها و بعضا بداخلاقی ها را به حداقل رساند.
اعتقاد به «نسبی گرایی اخلاقی» و دقیق تر آن اعتقاد و التزام به «رواداری» می تواند بازدارنده تنش در بین کنشگران محیط زیست باشد. بدون شک مسئولیت های اجتماعی با قرار گرفتن در فرآیند رواداری، به معنای سلسله ای از رفتار های منظم اخلاق مدارانه، منجر به توسعه پایدار خواهد شد.
در سیره بسیاری از بزرگان به ویژه مشی و منش ضامن آهو؛ علیبن موسیالرضا(ع)، که الگو و نماد حفظ محیط زیست در بین همه ماست، برای حل مشکلات؛ گفت و گو بر مبنای «خردمندی و خردمداری» و پرهیز از «انحصارگرایی» به صورت عملی وجود داشت و توصیه شده است.
هدف نگارنده از بازگویی چنین گفتمانی به هیچ روی جسارت یا زیر سوال بردن بزرگان و سرشناسان دغدغهمند محیط زیست نیست، اما بیم آن می رود در موضوع پرحاشیه و چالشزایی مانند آب که همواره از حوزه های مدیریت استراتژیک کشور بوده؛ با حرکتی اشتباه، مشکلات و مسائل از سطح مدیریتی به سطح امنیتی برسد.
در مسأله آب اگر فعالیت ها، رفتارها و سخنان ما خردمندانه و خردمدارانه نباشد، اگر نخواهیم بپذیریم که دیگران هم مانند ما حق اظهار نظر دارند؛ البته به شیوه و روش خودشان، اگر برای به ثمر رسیدن تلاش ها برای حفظ محیط زیست بعضی جاها و برخی مواقع نخواهیم سنگ زیرین آسیاب باشیم؛ خودخواه هستیم و این خودخواهی جز عقیم ماندن همه کوشش ها و تخریب هرچه بیشتر محیط زیست ثمره و فایده دیگری نخواهد داشت.
*کارشناس محیط زیست و مدیرکل پیشین محیط زیست استان چهارمحال و بختیاری
منبع: مهر
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.