گزارش نشست "بررسی سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب در زمینه جمعیت" در «نسیم»
مدیرکل آمار ثبت احوال: موالید در دو سال اخیر پس از هشدارها، کمی رشد داشته است/ رئیس شورای فرهنگی زنان: تنظیم خانواده همچنان در حال اجراست/ مشاور معاونت نظارت راهبردی: سیاستهای جمعیت، به صورت بسته کلی دیده شود/ رئیس موسسه مطالعات جمعیت: جمعیت کشور به میانسالی رسیده است
پس از ابلاغ سیاستهای کلی نظام در زمینه جمعیت و ابلاغ آن از سوی رهبر معظم انقلاب، فضای شفاف و روشنی در زمینه سیاستهای جمعیت باز شد که از سوی کارشناسان به عنوان نقشه راه جمعیت کشور یاد شد. خبرگزاری «نسیم»، در چنین شرایطی تصمیم به برگزاری نشستی با عنوان "بررسی راهکارهای اجرایی سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب در زمینه جمعیت" گرفت که در آن کارشناسان و مسئولان مرتبط با اجرای سیاستهای ابلاغی، راهکارها و موانع پیاده کردن سیاستهای جمعیتی را مطرح کنند و در فضایی علمی به بررسی آن بپردازند؛
رئیس موسسه مطالعات جامع جمعیت کشور به عنوان متولی یک نهاد علمی و کارشناسی که مدعی رصد برنامههای جمعیتی کشور است در این نشست ضمن تقدیر از رهبر معظم انقلاب به دلیل ابلاغ سیاستهای جمعیتی کشور گفت: جمعیت کشور در اثر کاهش نرخ رشد جمعیت و باروری پائین، به میانسالی رسیده و دیگر جامعهای جوان نیست.
- جامعه ایران به مرز میانسالی رسیده و دیگر کشور جوانی نیستیم
محمدجواد محمودی افزود: در ۲۵ سال گذشته ایران بالاترین سرعت کاهش باروری در دنیا را داشته است. دستگاهی برای رصد مسائل و تحولات جمعیتی در کشور وجود ندارد. نرخ رشد سالمندی در کشور 3.5 برابر نرخ رشد موالید است و سالانه 200 تا 300 هزار نفر از زنان از سنین باروری خارج میشوند .
وی افزود: از سال 71 که به هدف چهار فرزند به ازای هر زن رسیدیم، هشدارها و تذکرات لازم در خصوص تجدید نظر در سیاستهای جمعیتی را ارائه کردیم و این در حالی است که در سال 72 قانون کنترل جمعیت در مجلس به تصویب رسید .
رئیس موسسه مطالعات جامع جمعیت تأکید کرد: دستگاهی برای رصد مسائل و تحولات جمعیتی در کشور وجود ندارد و موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشورنیز به عنوان مرکزی تخصصی در حوزه جمعیت به هیچ وجه در جریان برنامهریزیها و تدوین طرح های جمعیتی مجلس نبوده است .
محمودی خاطرنشان کرد: ایران دیگر کشور جوان نیست و کشوری میانسال است. ، اگر پنجره جمعیت در 30 تا 40 سال آینده بسته شود، پنجره باروری بسیار زودتر و در 20 تا 25 سال دیگر بسته خواهد شد .
وی ادامه داد: رسانهها و سازمانهای بینالمللی که امروز سیاستهای افزایش جمعیت را ضد حقوق بشر و ضد حقوق زن میدانند، چطور طی سالهای گذشته از طرحهای کنترل جمعیت و تنظیم خانواده حمایت می کردند و این طرحهای اجباری را ضد حقوق بشر نمیدانستند.
رئیس موسسه مطالعات جامع جمعیت اضافه کرد: براساس تحقیقات انجام شده در دنیا و کشور، هر زمان جمعیت افزایش یافته به موازات آن نرخ رشد اقتصادی نیز بالاتر رفته و تولید ناخالص داخلی رشد داشته است. این برخلاف نظرات برخی کارشناسان است که معتقدند افزایش جمعیت موجب کاهش سطح رفاه خانوادهها میشود.
وی افزود: اگر ادعا کنیم خانوادهها به دلیل کمبودهای مالی و ناتوانی اقتصادی تصمیم به فرزندآوری نمیگیرند، این ادعای صحیحی نیست چرا که نرخ باروری در میان خانوادههای توانمند کمتر از خانوادههای کمتر برخوردار است. این واقعیت نشان میدهد محرکهای اقتصادی تاثیر کمتری در تمایل به فرزندآوری دارند و مشکل ساختارهای فرهنگی و جو اجتماعی است که در طول اجرای سیاستهای کنترل جمعیت در 25 سال گذشته در جامعه ساخته شده است.
- تعداد موالید در دو سال اخیر، پس از بیان هشدارها، اندکی افزایش یافته است
علیاکبر محزون، مدیرکل آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال نیز با بیان آمارها، به ترسیم موقعیت فعلی جمعیت کشور پرداخت و ضمن مقایسه شرایط فعلی با دهههای گذشته، کاهش سریع نرخ رشد جمعیت را نگرانکننده دانست.
وی افزود: اگرچه در گذشته اشتباهاتی صورت گرفته اما با ابلاغ سیاستهای جمعیتی از سوی مقام معظم رهبری، دیگر حجت بر همگان تمام است و باید با همافزایی به دنبال جبران فرصتهای از دست رفته باشیم.
محزون افزود: 11 میلیون جوان در سن ازدواج هنوز مجردند. سن ازدواج در مردان ۲۷.۸ سال و در زنان ۲۳.۱ سال است که نسبت به دهههای گذشته افزایش یافته است.
علیاکبر محزون با بیان اینکه تعداد موالید در دو سال اخیر، پس از بیان هشدارها، اندکی افزایش یافته است ادامه داد: رشد موالید در کشور طی دو سال گذشته افزایش یافته و در سال 92 رشد موالید 3.5 درصد نسبت به سال 91 بیشتر بوده است، تمامی استانها افزایش موالید داشتند و بیشترین رشد مربوط به استانهای خراسان رضوی و سیستان بلوچستان بوده است .
به گفته وی طی سالهای 85 تا 90 سهم جمعیت جوان در کشور (25 تا 29 سال) از 35.4 به 31.5 کاهش یافته است، در سال 65 با داشتن 10.5 میلیون زن در سنین باروری تعداد موالید در سال دو میلیون نفر بوده اما در حال حاضر با وجود 23 میلیون زن در سنین باروری تنها یک میلیون و 400 هزار نفر در سال در کشور متولد میشود .
مدیرکل آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال ادامه داد: بر اساس آخرین آمار در حال حاضر 11 میلیون و 240 هزار نفر در سن ازدواج هستند که هنوز ازدواج نکردهاند. 86 درصد ازدواج پسران در سنین 20 تا 34 سال است که پنج میلیون و 570 نفر از آنها هنوز ازدواج نکردند و 85 درصد ازدواج دختران در سنین 15 تا 29 سالگی است که پنج میلیون و 670 هزار نفر از آنها هنوز مجرد هستند .
محزون اضافه کرد: 320 هزار نفر از پسران در سنین 35 تا 49 سالگی هنوز مجردند و 980 هزار نفر از دختران در سنین 29 تا 49 سالگی هنوز ازدواج نکردهاند، 65 هزار نفر از پسران و 90 هزار نفر از دختران دچار تجرد قطعی هستند .
وی گفت: به طور میانگین سن ازدواج در مردان 27.8 سال و در زنان 23.1 سال است که شاخص سن ازدواج نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته است.
مدیرکل دفتر آمار سازمان ثبت احوال خاطرنشان کرد: با اجرای برنامه های تنظیم خانواده به صورت افراطی سالانه 10 میلیون نفر تحت پوشش این برنامه ها قرار می گرفتند، اجرای برنامه های کنترل جمعیت با این شدت حتی در زمانی که با افزایش جمعیت مواجه بودیم نیاز نبوده است، تاکید بر برنامههای تنظیم خانواده اشتباه و اصرار بر آن در سالهای بعد اشتباهتر بود.
- افزایش نرخ رشد جمعیت بدون توانمندسازی و حمایت اجتماعی تاثیری ندارد
محمدرضا واعظ مهدوی در این نشست با اشاره به اینکه افزایش نرخ فرزندآوری یکی از مفاد ابلاغیه رهبر معظم انقلاب است و باید به این ابلاغیه به عنوان یک بسته کل توجه کرد افزود: بندهای مختلف این ابلاغیه از جمله توجه به مهاجرت جمعیت، توانمندسازی جمعیت، حمایت از سالمندان، سکونت در سواحل و جزایر خلیج فارس و حل مشکلات ناباروری در این ابلاغیه دیده شده است، ادامه داد: ترویج ازدواج، کاهش سن ازدواج، حمایت از زوجهای جوان و توانمند کردن آنها در این بسته وجود دارد تا با بهبود اشتغال، بالا بردن سطح سلامت خانوادهها این سیاست را بتوانیم به پیش ببریم .
وی ادامه داد: فقط تشویق افراد به فرزندآوری کفایت نمیکند بلکه عوامل اثرگذار باید دیده شوند و متخصصان و دولتمردان آنها را شناسایی کنند هر چند که اجرای سیاستهای افزایش جمعیت زمانبر است به همین خاطر تقاضا داریم به تمام بسته سیاستی توجه شود .
مشاور معاونت نظارت راهبردی ریاست جمهوری خاطرنشان کرد: در قانون بودجه سال 93 برای بسته افزایش جمعیت 600 میلیارد تومان به صورت مستقیم اعتبار در نظر گرفته شده البته بودجههای غیرمستقیم نیز وجود دارد مثلاً در طرح نظام سلامت، زایمانها رایگان شده است .
وی افزود: هر سیاستی بدون تأمین منابع اثر مثبت روی خانوادهها نخواهد گذاشت. بنابراین هر طرحی در کشور باید با نگرش جامع همراه باشد و سیاستهای افزایش جمعیت باید به صورت بسته کلی و هماهنگ مورد توجه قرار گیرد . به عنوان مثال اگر هزینه طرحها پیشبینی نشود تورمزاست و تاثیر عکس دارد.
محمدرضا واعظ مهدوی تاکید کرد: متأسفانه در بسته سیاستهای جمعیتی فقط به افزایش نرخ باروری توجه میشود در حالی که در این بسته به مدیریت مهاجرت افراد تحصیلکرده اختصاص تسهیلات مناسب برای مادران، پوشش بیمهای هزینه زایمان، درمان ناباروری مردان و زنان، تقویت نهادهای حمایتی، تحکیم بنیان خانواده و ... اشاره دارد و فقط منوط به افزایش باروری نیست.
- طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده در 55 ماده، هفته آینده در صحن علنی مجلس مورد بررسی قرار میگیرد
لاله افتخاری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس به عنوان یکی از نمایندگان پیشبرنده طرح تعالی خانواده در خانه ملت به توضیح و تشریح جزییات این طرح 55 مادهای پرداخت و تأکید کرد: این طرح پیش از ابلاغ سیاستهای جمعیتی تهیه شده و بیشتر بندهای آن با این سیاستها تناقض ندارد اما در برخی از مواد نیازمند تغییرات است که اعمال میشود. این طرح شامل ۵۵ ماده در جهت کاهش سن ازدواج، کاهش طلاق، حمایت از فرزندآوری و تعالی خانواده است که هفته آینده در صحن علنی مجلس مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
این عضو کمیسیون فرهنگی مجلس خاطرنشان کرد: دولت در نامهای هزینههای طرح جامع جمعیت و تعالی خانواده را که حدود هفت هزار میلیارد برآورد میشود، پذیرفته و از طرفی سالانه هزینههای بسیاری بابت تنظیم خانواده در نظر گرفته میشود که باید برای اجرای این طرح هزینه شود .
وی افزود: طرح 4 مادهای افزایش نرخ باروری و پیشگیری از کاهش رشد جمعیت نیز به عنوان طرح فوری و ضربتی دیده شده که این طرح نیز در نوبت صحن علنی مجلس قرار دارد .
لاله افتخاری اضافه کرد: طرح افزایش مرخصی زایمان به دلیل بار مالی به مجلس برگشت داده شد، در دولت یازدهم نشستهای بسیاری برگزار شد و مقرر شد تا دولت هزینههای این طرح را متقبل شده و طرح اجرایی شود.
- طرح تنظیم خانواده با تغییر نام به "سلامت باروری" همچنان در حال اجراست
کبری خزعلی، رئیس شورای فرهنگی و اجتماعی زنان دیگر کارشناس شرکت کننده در نشست "بررسی راهکارهای اجرای سیاستهای ابلاغی رهبر معظم انقلاب در حوزه جمعیت" بود که با اشاره به مزایای طرح چهار مادهای افزایش نرخ باروری و پیشگیری از کاهش رشد جمعیت، گفت: امسال ۷۹۰ میلیارد ریال برای اجرای برنامههای تنظیم خانواده در وزارت بهداشت پیش بینی شده است. در حالی که براساس قانون باید برنامه تنظیم خانواده متوقف شود و بودجه آن نیز صرف مشوقهای افزایش باروری شود. اگرچه وزارت بهداشت مدعی است که بودجهای برای تنظیم خانواده درنظر نگرفته است، اما طرح تنظیم خانواده با تغییر نام به "سلامت باروری" همچنان در حال اجراست.
رئیس شورای فرهنگی و اجتماعی زنان تأکید کرد: طرح چهار مادهای افزایش نرخ باروری، هفته آینده در مجلس بررسی میشود.
وی به معایب طرح ۵۵ مادهای مجلس اشاره کرد و افزود: با بار مالی هفت هزار میلیارد تومانی و تناقضات موجود در آن، این طرح امکان اجرایی شدن ندارد و امیدواری به آن نداریم.
کبری خزعلی ادامه داد: برنامه جامع افزایش جمعیت با بودجهبندی و تقسیم کار ملی وجود دارد اما عزم مسئولان اجرایی برای اجرای این برنامه را نداریم.
وی خاطرنشان کرد: کسانی که جلوی فرزندآوری خودخواسته خانوادهها را با اجرای برنامههیا تنظیم خانواده و ارائه اجباری داروها و لوازم پیشگیری از بارداری سبب شدند باید از مردم عذرخواهی کنند. نباید با تغییر نام طرحها و ادامه اهداف پیشین در کنترل جمعیت به شعور خانوادهها توهین شود.