فرحناز رافع: جمعیتهای ملی نباید سیاسی شوند
رئیس سازمان داوطلبان جمعیت هلالاحمر در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: سال گذشته بیش از ۴۹۴ هزار سبد بهداشتی ـ معیشتی به ارزش ۴۸ میلیارد و ۷۰۰ میلیون تومان میان نیازمندان توزیع و بیش از ۱۲۱ هزار واحد خون نیز اهدا شد
فرحناز رافع، رئیس سازمان داوطلبان جمعیت هلال احمر که به مناسبت هفته هلال احمر از خبرگزاری «نسیم» بازدید کرده بود، در گفتگو با خبرنگاران گروه اجتماعی این خبرگزاری به بحث پیرامون اقدامات و فعالیتهای انجام شده در سازمان متبوع خود پرداخت. رافع در تمام این گفتگو مردم را دارای نقش اصلی در اجرای وظایف این سازمان میدانست و تاکید داشت سیاسی شدن آفت بزرگی برای کارهای بشردوستانه و خیرخواهانه است. او که به همراه معاون امور مشارکتهای مردمی، یک نفر از مشاوران خود و مدیر روابط عمومیاش در خبرگزاری «نسیم» حاضر شده بود، از اقدامات انجام شده در این سازمان شروع کرد و در نهایت به حواشی برخی موضوعات هم اشاره کرد:
*رویکرد شما در سال جاری چگونه است و چه برنامههای جدیدی در دستور کار به ویژه در حوزه سلامت دارید؟
پژوهش محوری از برنامههای مهم این سازمان در سال جاری است که بر این اساس برخی طرحهایی که قبلا در سازمان داوطلبان انجام گرفته، در حال بررسی میزان اثربخشی آن هستیم و این موضوع مورد پیگیری قرار گرفته که چقدر در جامعه اقدامات ما اثربخش بوده است و یا چند درصد از نیازمندان جامعه را در حوزه درمان توانستهایم تحت پوشش قرار دهیم.
در حوزه سلامت، کاروانهای سلامت در سازمان داوطلبان فعالیت دارند که طی ایام خاصی مثلا در هفته سلامت به مناطق محروم اعزام شده و به ارائه خدمات درمانی رایگان میپردازند. امسال رویکرد سازمان در حوزه سلامت تغییر خواهد کرد و فقط به موضوع سلامت جسم توجه نخواهیم داشت؛ بلکه سلامت روح و روان و سلامت اجتماعی نیز مد نظر قرار میگیرد.
در حال حاضر 10 هزار و 800 پزشک و پیراپزشک با سازمان داوطلبان همکاری دارند و جهت کمک به بیماران نیازمند خدمات درمانی و پزشکی رایگان ارائه میدهند. از ابتدای سال جاری نیز این افراد در قالب 270 کاروان سلامت به مناطق محروم کشور اعزام شدند.
فعالیت در حوزه سلامت با کمک پزشکان، پیراپزشکان، پرستاران و خیرین داوطلب انجام میشود. ولی امسال حوزه سلامت اجتماعی را جهت پیشگیری از آسیبهای اجتماعی با همکاری سایر دستگاههای مردم نهاد در دستور کار قراردادهایم که بتوانیم مشارکت و همراهی مردم را در انجام فعالیتهای بشردوستانه بیشتر کنیم و این موضوع با هم افزایی سایر دستگاههای مردم نهاد انجام میگیرد و به هیچ وجه موازی کاری با آنها نیست.
*برنامهای با همکاری وزارت بهداشت در رابطه با طرح تحول سلامت دارید؟ آیا هم افزایی با وزارت بهداشت در مورد کمک رسانی به بیماران نیازمند مناطق محروم انجام گرفته است؟
معاونت بهداشت، درمان و توانبخشی هلال احمر همکاریهایی را با وزارت بهداشت دارد و ما با همکاری این معاونت، به زودی تفاهم نامه ای را با وزارت بهداشت خواهیم داشت و اقدامات اولیه جهت انعقاد این تفاهم نامه انجام گرفته است.
اگرهمه سازمانهای مرتبط در امر سلامت با یکدیگر همکاری و یک نقشه راه ترسیم کنند و در کنار این موضوع از توان مردم و تشکلها استفاده شود، قطع به یقین به دستاوردهای خوبی در حوزه سلامت دست خواهیم یافت.
به همه دستگاههای اجرایی کشور توصیه میکنم که موضوع استفاده از پتانسیل و ظرفیت مردمیرا دست کم نگرفته و بدانند که با همکاری مردم، میتوان بر بسیاری از مشکلات قائق آمد.
همچنین موضوع آموزش درحوزه سلامت باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد چرا که توسعه آموزشها در حوزه سلامت امری ضروری برای جامعه کنونی به شمار میرود. به عنوان مثال در کشور ما متاسفانه آمار استفاده از پنی سیلین و انواع مسکنها به صورت خود درمانی کم نیست و گاهی از کشورهای جهان سوم هم پا فراتر گذاشتهایم که این موضوع موید لزوم گسترش آموزشهای حوزه سلامت است.
*اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه در دستور کار دولت قرار گرفته است و تحقق این موضوع ممکن است برای خانوادههای کم درآمد، از لحاظ اقتصادی مشکلاتی را پدید آورد. آیا سازمان داوطلبان برنامه ای جهت کمک به اقشار کم درآمد به صورت توزیع مستمر سبدهای کالای حمایتی دارد؟
دستگاههای اجرایی باید نیروهای مردمیرا برای کمک به اقشار کم درآمد در نظر گیرند. اگر مشارکت مردمیدر کمک به نیازمندان انجام شود قطعا مشکلات بسیار اندک خواهد شد. در رابطه با موضوع هدفمندی یارانهها سازمان داوطلبان این توان را ندارد که به صورت مستمر سبدهای کالای حمایتی به نیازمند ارائه دهد و اگر در زمانهای خاص سبد حمایتی در کشور میان نیازمندان توزیع میکنیم در واقع تلنگر و هشداری است برای اقشار ثروتمند جامعه، که به فکر نیازمندان هم باشند. در واقع یکی از اهداف اجرای این طرح، زنده نگه داشتن احساس مسئولیت اجتماعی است و اینکه جامعه آگاه باشد که توسعه کشور به مسئولیت پذیری اقشار مختلف بستگی دارد.
فکر نمیکنم در بحث هدفمندی یارانهها ورود یابیم ولی اگر از ما خواسته شود با مشارکت مردم حتما به میدان میآییم و تلاش میکنیم که کمکی به نیازمندان انجام دهیم.
* نهادههای مختلفی در کشور وجود دارد که حمایت خیرین را جذب میکند ولی به دلیل ضابطه مند نبودن این حمایتها، گاهی کمک به درستی به نیازمندان انجام نمیگیرد. چقدر تلاش شده که با هم افزایی سایر نهادها به نیازمندان کمک شود؟
تشکل خیرین سلامت در کشور با سازمان ما در ارتباط است و اقداماتی نیز در این رابطه با این تشکل به ویژه در عتیات و عالیات انجام گرفته است که به زودی و پس از نهایی شدن نتایج، خبر آن اطلاع رسانی میشود.
*در نوروز امسال در کنار دستگاههای مرتبط در امر کاهش ترافیک و تلفات و تصادفات در جادههای کشور مشارکت داشتید. آیا برنامه ای برای اجرای طرح تابستانه به همین منظور دارید؟
کمک سازمان داوطلبان در این حوزه به صورت داوطلب یار امداد و نجات بود که داوطلبان به صورت انجام فعالیتهای درمانی و پزشکی رایگان به حادثه دیدگان تصادفات در کنار امدادگران هلال احمر خدمت میکردند و 2450 نفر روز پزشک و پیراپزشک داوطلب در 218 پایگاه امدادی فعالیت داوطلبانه انجام دادند. در صورت نیاز این افراد با همین هدف در طرح تابستانه نیز مشارکت خواهند داشت.
* چه برنامههایی برای آموزش مهارتهای زندگی در اقشارمختلف جامعه دارید؟
به مناسبت هفته زن، امسال دورههای آموزشی مهارتهای زندگی را برگزار کردیم البته این آموزشها در گذشته نیز انجام گرفته ولی سرفصلهای آموزشی جدید است و با توجه به سیاستهای کلی نظام به ویژه در بحث فرزندآوری انجام میشود. رویکرد آموزشی در ارائه مهارتهای زندگی را تغیر داده و به دلیل اینکه آموزش همگانی و عمومییکی از وظایف هلال احمر است، برای این موضوع برنامه ریزیهای بسیاری به ویژه با همکاری سازمان جوانان انجام گرفته است.
همچنین درصدد هستیم، شعار هر خانواده یک امدادگر را محقق سازیم و در حوزه افزایش جمعیت نیز، کارگاه آموزشی با بحث تشویق برای فرزندآوری و تاثیرات روحی و روانی بر فرد و جامعه برگزار کردهایم و قصد داریم این آموزشها را گسترش دهیم.
*در راستای پیشگیری از اعتیاد و ایدز در جامعه برنامههایی انجام داده اید؟ چقدر میتوانید در این رابطه در راستای کمک به سایر دستگاههای ذیربط گام بردارید؟
درصدد هستیم؛ که برای پیشگیری از ایدز و اعتیاد به ویژه در خانواده زندانیان، تفاهم نامه ای را با سازمان زندانها منعقد کنیم. همچنین گسترش برنامههای آموزشی و آگاه ساز عمومیرا جهت رسیدن به اهداف بهتر و منسجم تر در دستور کار داریم.
در گذشته نیز آموزشهایی را به صورت ویژه برای زنان خانه داری که در معرض آسیبهای اجتماعی هستند، برگزار کردهایم و در حال حاضر توسعه این آموزشها را جهت پیشگیری از اعتیاد و ایدز در جامعه جزء برنامههای سازمان قرارداهایم.
*آیا برنامه برای ارائه این آموزشها از طریق اعزام نیرو به مناطق محروم دارید؟
بیش از چهار هزار خانه داوطلبی در سطح کشور وجود دارد و اعضای داوطلب این خانهها سرشاخههای آموزشهای داوطلبی در سراسر کشور هستند که به دنبال محقق شدن رویکرد این آموزشها به صورت چهره به چهره هستیم و از این طریق داوطلبان با رفتن به درب منازل افراد آموزشهای ضروری برای پیشگیری از اعتیاد را به مردم ارائه میشود.
*یکی از برنامههای جدید این سازمان که برای نخستین بار اجرا میشود، تهیه نقشه خطرپذیری زنان در شهرهاست. جزئیات این برنامه چگونه است و به چه صورت اجرایی میشود؟
با توجه به اینکه ایران کشوری زلزله خیز محسوب شده همچنین مستعد بسیاری از بلایا و حوادث طبیعی است، لذا تهیه این نقشه به ویژه برای کاهش آسیب به زنان در مناطقی که با خطر بیشتری مواجه هستند، امری ضروری به شمار میرود. با استفاده از این برنامه یا طرح، آموزشهای امداد و نجات و چگونگی آمادگی بهداشتی، روانی و امنیتی برای زنانی که در مناطقی با خطر بیشتر در صورت بروز حوادث مواجه اند، ارائه میشود.
این طرح ابتدا به صورت پایلوت در یک شهرستان اجرا پس از آن برای افزایش همکاریهای سایر دستگاهها به مجلس و دولت ارائه میشود. سازمان داوطلبان به تنهایی قادر به ارائه آموزشها در سطح کلان نیست و جهت ارائه آموزش کلان به صورت هدفمند همکاری سایر نهادهای مربوطه امری ضروری است.
*آیا جذب هنرمندان و ورزشکاران به عنوان عضو داوطلب این سازمان به صورت نمادین است یا کمکی هم از جانب این افراد به نیازمندان ارائه میشود؟
خیر؛ حضور هنرمندان و ورزشکاران به عنوان عضو داوطلب این سازمان به صورت نمادین نیست و در زمان بروز حادثه یا آسیب اجتماعی از حضور آنها جهت ترغیب و تشویق مردم برای مشارکت و کمک به نیازمندان بهره مند میشویم. ضمن اینکه گاهی خود این افراد نیز جهت کمک به نیازمندان، نقدی و غیر نقدی کمکهایی را انجام میدهند. همچنین برنامه ای در دستور کار داریم که از نظرات و ایدههای هنرمندان و ورزشکاران عضو داوطلب بهره مند شویم.
*میزان موفقیت طرحهای شما چگونه بوده است؟ چقدر توانستهاید در جذب توان مالی خیرین موفق عمل کنید؟
به نظر من اینکه گفته شود؛ نمیتوان با مشارکت مردم، موثر در اقدامات بشردوستانه فعالیت کرد، بسیار غلط است. سال گذشته 144 میلیارد تومان مشارکت مردمیبه صورت نقدی و غیرنقدی انجام گرفت. مردم ایران علاوه بر اینکه انسانهای معنوی هستند از روحیه عاطفی بالایی برخوردارند همچنین باید بدانیم که برای افزایش استفاده از ظرفیت مردم در کارهای خیر، برای اعتماد سازی باید شفاف بود.
*کل سبدهای حمایتی که در سال گذشته توسط سازمان داوطلبان ارائه شد، چقدر بود و بین چند هزار خانواده نیازمند توزیع شد؟
سال گذشته بیش از 494 هزار سبد بهداشتی ـ معیشتی به ارزش 48 میلیارد و 700 میلیون تومان میان نیازمندان توزیع شد که 660 هزار و 730 نفر از اعضای داوطلب در تهیه و توزیع این سبدهای حمایتی، مشارکت داشتند. در ایام نوروز امسال نیز 195 هزار سبدغذایی، بهداشتی، پوشاک، لوازم التحریر به ارزش ریالی 17 میلیارد و 800 میلیون تومان بین نیازمندان توزیع شد. ارزش ریالی هر سبد نیز از 150 تا 400 هزارتومان، که با توجه به تعداد افراد خانواده نیازمند متفاوت بود.
*چه تعداد زن بی سرپرست و خانواده زندانی نیازمند تحت پوشش سازمان داوطلبان هستند؟
تاکنون 3.6 درصد زنان بی سرپرست کشور را تحت پوشش قرار داهایم و شناسایی افراد نیازمند نیز از طریق خانههای داوطلبی سراسر کشور انجام میگیرد.همچنین در طرح فرشتگان رحمت 22 هزار و 329 نفر، معادل با 70 درصد خانوادههای نیازمند زندانی، تحت پوشش سازمان داوطلبان برای دریافت سبد حمایتی قرار گرفتند.
* آیا برنامه،طرحها و زیر مجموعههای فعال سازمان داوطلبان آسیب سنجی شده تا به طور مثال همچون پیش آهنگهای سازمان جوانان با مشکل مواجه نشود؟
جنس فعالیتهای ما در سازمان داوطلبان در حوزه خیز و نیکوکاری است و ترویج فرهنگ نیکوکاری یکی از وظایف سازمانی ماست اگر برنامه ریزیها به درستی انجام گیرد خیر دنیا و آخرت را به همراه دارد.
انجام فعالیتهای بشردوستانه جزء اهداف و اصول جمعیتهای ملی از جمله صلیب سرخ جهانی و هلال احمر است. ماهم در این سازمان تلاش بر انجام فعالیتهای بشردوستانه را داریم؛ ولی جمعیتهای ملی نیابد به هیچ وجه سیاسی شوند چرا که هم فعالیتهای بشر دوستانه و هم سایر وظایف خود را با چالش جدی مواجه میسازند.
*چقدر سرمایه گذاری برای بهره مندی از بیش از 600 هزار عضو سازمان داوطلبان انجام گرفته است؛ تا فعالیتهای این سازمان بهتر از گذشته و با سرعت بیشتری پیش رود؟
در این رابطه، سال گذشته شبکه جذب فعالین داوطلبی را برای تغیر نگرش و باورهای غلط در جامعه ایجاد کردیم که بر اساس آن ارزشهای جامعه ایرانی و اسلامیتعریف و استحصال شد که در تلاش هستیم که این ارزشها را با ارائه آموزش به رفتار در جامعه تبدیل کنیم. تاکنون آموزشهای ابتدایی و مقدماتی در این رابطه انجام گرفته است و در تلاش هستیم که ارزشها را به رفتار پایدار در جامعه تبدیل کنیم. همچنین پژوهشهای مختلفی را در دستور کار برنامههای خود با رویکرد آسیب شناسی جامعه و تقویت برخی از فعالیتها قراردادهایم.
*امسال برای نخستین بار طرح نیابت از سالمندان توسط این سازمان اجرایی شد؛ نتایجی که این طرح داشت و برنامههایی که در این راستا انجام داده اید، چگونه بوده است؟
هدف از اجرای این طرح، ارائه خدمات فرهنگی، اجتماعی، روحی و روانی برای سالمندان است. این طرح در سال 2013 جایزه فدراسیون بین المللی صلیب سرخ را دریافت کرد و قرار است در ماه جاری، نماینده ای از فدراسیون به ایران آید و این طرح و بازخوردهای آن را از نزدیک بررسی کند. چهار هزار و 600 داوطلب امسال در امور خانه تکانی، خرید سفره هفت سین و خرید وسایل و لوازم شب عید همیار بیش از ده هزار سالمند بودند.همچنین این طرح به صورت مستمر در کشور اجرا میشود و قرار است در کشور قرقیزستان نیز به عنوان خواهرخواندگی اجرا شود.
*سال گذشته چند واحد خون از طریق داوطلبان هلال احمر به نیازمندان دریافت خون، اهدا شد و چند نفر در کشور موفق به فراگیری آموزشهای امدادی از طریق این سازمان شدند؟
سال گذشته بیش از 121 هزار و 204 واحد خون به بیماران نیازمند اهدا شد و 152 هزار و 105 نفر نیز در سراسر کشور موفق به فراگیری آموزشهای امدادی از طریق سازمان سازمان داوطلبان شدند.
*داوطلبان عضو هلال احمر در زمینه وقف نیز مشارکت داشتهاند؟ فعالیت واقفان در هلالاحمر چگونه است؟
یکی از طرحهای سازمان داوطلبان، طرح اهدای ماندگار نام دارد که در قالب این طرح، افراد خیر بخشی از اموال، زمین یا ملک خود را جهت انجام فعالیتهای بشردوستانه وقف میکنند. ساخت پایگاههای امدادی در جادهها، کیلینیک، بیمارستان و درمانگاه از اهداف اجرای طرح اهدای ماندگار است که در سال 91، 33 پایگاه امدادی ـ جادهای توسط کمک واقفان ساخته و به بهرهبرداری رسید.