نسل سوم "سورنا" ربات انساننمای ایرانی در آستانه تولد
سلسله گزارشهای «نسیم»، از مهمترین دستاوردهای علمی کشور در سالهای اخیر؛ محققان کشورمان با طراحی و ساخت رباتهای انساننمای "سورنا ۱ و ۲"، در آستانه ساخت نسل سوم این ربات با قابلیتهای جدید قرار دارند
گروه اجتماعی - زهرا ساختمانیان
به گزارش خبرنگار «نسیم»، "سورنا" ربات انساننمایی است که نام آن از یک سردار ایرانی دوره اشکانیان گرفته شده است؛ این ربات، در سال 87 توسط محققان دانشگاه تهران طراحی و ساخته شد تا عزم استوار دانشمندان ایرانی را در مقابل تحریمهای ظالمانه علمی و صنعتی اعلام کند.
سورنا، نمادی از فناوری و تلفیقی از رشتههای مختلف مهندسی مانند الکترونیک، مکانیک، مکاترونیک و رایانه است که توسط دانشمندان و محققان دانشگاه تهران در سال 87 طراحی و ساخته شده و همچنان در حال تکامل است تا بتواند همگام با علم و تکنولوژی جهان حرکت کند .
این ربات انساننما تاکنون در دو نسل طراحی و ساخته شده و هدف از این فرایند نیز، تکمیل ربات متناسب با علم و فناوری روز دنیاست .
ربات "سورنا 1"، ۱۶۵ سانتیمتر قد و ۶۰ کیلوگرم وزن داشت و دارای قابلیتهای مختلفی همچون "مسیریابی به کمک اشعه مادون قرمز، سخنگویی طبق متنهای از پیش تعیین شده و کنترل خودکار از راه دور" بود ؛ در واقع نسل اول این ربات به عنوان نمادی برای اعلام آغاز پروژه طراحی، ساخت و هوشمندسازی ربات انساننما در کشور تلقی میشد .
بعد از ساخت موفق نسل اول ربات سورنا، محققان و دانشمندان فعال در این پروژه دست به ارتقای این ربات زدند و نسل دوم آن را با قابلیت ۱۲ درجه آزادی در پاها، ۸ درجه آزادی در دستها و دو درجه آزادی و قد ۱۴۵ سانتیمتری و وزنی ۴۵ کیلوگرمی ساختند . "سورنا 2" در تابستان 1389 به طور زنده در رسانه ملی رونمایی شد.
"دینامیک غیرخطی، اینرسی بالا و حفظ تعادل و پایداری ضمن حرکت و تغییرات پیکربندی" نشاندهنده قابلیتهای سختافزاری و نرمافزاری پیچیده در این ربات است؛ این نوع تواناییها در طراحی، ساخت و کنترل ربات با ابعاد بزرگ و وزن زیاد (مشابه انسان)، منجر به استفاده از فناوریهای نوین و منحصر به فرد در "سورنا ۲" شده است .
طراحی مکانیکی "سورنا ۲" به گونهای صورت گرفته است که بیشترین درجات آزادی قسمتهای مختلف بدن برای تامین حرکت روان، با دقت بالا و بدون لقی مفاصل تامین شده است؛ علاوه بر تامین پایداری به صورت دینامیکی، در این ربات از سنسورهای فشار در کف پا نیز برای پایداری بیشتر استفاده شده است .
گام برداشتن آرام و شبیه به انسان، حرکات منظم دست و پا و حرکات مشابه رفتار انسانی از دیگر مزیتهای ربات انسانی سورنا 2 به شمار میرود . این ربات مورد توجه مجامع علمی و فناوری متعدد بینالمللی قرار گرفته است. سورنا 2 به عنوان یکی از رباتهای برتر دنیا توسط انجمن بینالمللی مهندسین برق و الکترونیک ( IEEE ) در سال 1390 به همراه چهار ربات انساننمای شناخته شده دنیا از جمله "آسیموی ژاپن" پوشش خبری داده شد ( IEEE Spectrum Magazine ). در حال حاضر، سورنا تنها ربات ایرانی است که در فهرست ربات های برتر دنیا در IEEE Robots for ipad application قرار گرفته است.
نسل سوم ربات انساننمای ایرانی نیز هماکنون توسط محققان و پژوهشگران مرکز سیستمها و فناوریهای پیشرفته دانشگاه تهران ( CAST ) و با حمایت سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (ایدرو) در حال طراحی و ساخت و در مراحل نهایی است. "سورنا 3" علاوه بر مزیتهای علمی و فناورانه دو نسل گذشته خود، میتواند چهرهها، اشیا، کلمات و جملات را تشخیص داده و نسبت به آنها عکسالعمل مناسب حرکتی و گفتاری نشان دهد. نسل سوم سورنا قادر خواهد بود از پله و سطوح شیبدار بالا و پایین برود، سرعت آن چندین برابر سورنا 2 خواهد بود و از الگوریتمهای پیچیده کتترل آنلاین برای پایداری استفاده میکند.