میلی منفرد: افزایش ظرفیت دکترای دانشگاه آزاد برای تأمین کادر هیأت علمی آن است

گروه اجتماعی - زهرا ساختمانیان

حدود 32 سال از عمر دانشگاه آزاد اسلامی می‌گذرد و این دانشگاه طی سال‌های فعالیت خود تلاش کرده تا همگام با دیگر دانشگاه‌های کشور در زمینه تربیت دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی فعالیت کند؛ با همین هدف نیز برای راه‌اندازی دوره‌های تحصیلات تکمیلی و افزایش ظرفیت آنها تلاش شده است.

اما در ماه‌های اخیر و با اعلام نتایج نهایی پذیرش دانشجو در رشته‌های تحصیلات تکمیلی این دانشگاه، برخی کارشناسان و نمایندگان مجلس از افزایش بیش از حد ظرفیت پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی این دانشگاه به ویژه در دوره دکتری ابراز نگرانی کرده و معتقدند این افزایش، متناسب با زیرساخت‌های آموزشی و پژوهشی واحدهای دانشگاهی نبوده است. این افزایش در حالی اتفاق می‌افتد که مسئولان ارشد حوزه آموزش عالی دولت یازدهم، از ابتدای روی کار امدن این دولت مدام بر توسعه کیفی آموزش عالی تأکید کرده و از توسعه کمی رشته‌ها و ظرفیت‌های دانشگاه‌های در دولت‌های نهم و دهم به ویژه در دوره تحصیلات تکمیلی انتقاد کرده‌اند.

با توجه به آن تأکید و این افزایش ظرفیت، پیگیری موضوع از مسئولان ارشد این حوزه شاید بتواند به رفع برخی ابهام‌ها و پاسخ به سؤالات کمک کند؛ هرچند مسئولان نیز در پاسخ‌های خود عمدتاً پاسخ به نیازهای دانشگاه‌ها در زمینه بهبود "نسبت استاد به دانشجو" را دلیل این افزایش‌ها اعلام می‌کنند؛ پاسخی که مسئولان دولت سابق نیز همان را بیان می‌کردند و امروز مورد انتقاد متولیان آموزش عالی هستند.

دکتر جعفر میلی‌ منفرد معاون آموزشی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در گفتگو با خبرنگار گروه اجتماعی خبرگزاری «نسیم»، به ارزیابی این وضعیت و تشریح برنامه‌های این وزارتخانه درباره نحوه ارائه مجوز برای ایجاد ظرفیت‌های جدید تحصیلات تکمیلی به دانشگاه آزاد پرداخت.

* نسیم: آقای دکتر! ظرفیت‌های جدید اعلام شده برای دوره‌های کارشناسی ارشد و دکترای دانشگاه آزاد در ماه‌های اخیر، با انتقادات کارشناسان آموزش عالی و نمایندگان مجلس مواجه شده؛ وزارت علوم چه برنامه‌ای برای ساماندهی روند صدور مجوز برای ظرفیت‌های جدید این دانشگاه دارد؟

میلی منفرد: در یک سال گذشته وزارت علوم و دانشگاه آزاد اسلامی، کمیته مشترکی را تشکیل داده‌اند که اولویت تصمیم‌گیری موضوعات در آن، توجه به کیفیت آموزش عالی بوده؛ با جمع‌بندی مسئولان دانشگاه آزاد نخستین تصمیم‌گیری این کمیته درخصوص واحدهای علوم تحقیقات سراسر کشور این دانشگاه بوده است.

قبل از دولت یازدهم بیش از 40 واحد علوم تحقیقات دانشگاه آزاد در سراسر کشور راه‌اندازی شده بود که تنها سه واحد از آنها دارای مجوز رسمی بوده‌اند و حدود 100 هزار دانشجوی تحصیلات تکمیلی هم در کل واحدهای علوم و تحقیقات این دانشگاه مشغول به تحصیل بوده‌اند.

طبق آنچه که مسئولان دانشگاه آزاد گفته‌اند، تعداد اعضای هیأت علمی این واحدها به تعداد انگشتان یک دست نیز نمی‌رسید؛ بنابراین با تفاهم صورت گرفته میان وزارت علوم و دانشگاه آزاد، قرار شد این واحدها تعطیل شده و در واحدهای مادر تجمیع شوند، بنابراین اگر امروز بحثی درخصوص تعداد دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد مطرح می‌شود، باید این عقبه در ذهن باشد که ما با مجموعه ای دارای 100 هزار دانشجوی تحصیلات تکمیلی مواجه بوده‌ایم.

این روند مربوط به قبل از شهریورماه سال 92 و ورود ما به وزارت علوم بوده است؛ در حال حاضر می‌توان گفت که تجمیع واحدهای علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد یک قدم رو به جلوست؛‌ همچنین در کمیته مشترک وزارت علوم و دانشگاه آزاد، موضوع اصلاح شاخص "نسبت استاد به دانشجو" در این دانشگاه مطرح شد و قرار شده است برای اصلاح این شاخص پنج هزار عضو هیأت علمی جدید در دانشگاه آزاد جذب شوند که با احتساب دانشجویان دکترای بورسیه، این رقم به هفت هزار نفر افزایش می‌یابد.

طبق تفاهم‌های صورت گرفته در کمیته مشترک، قرار شده است برای سال آینده با توجه به میزان پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی، شاخص‌های وضعیت اعضای هیأت علمی واحدهای مختلف این دانشگاه را بررسی کنیم و بر اساس نتایج به دست آمده از این بررسی‌ها، برای ادامه فعالیت‌ها تصمیم‌گیری شود.

نسیم: با توجه به این تصمیمات کمیته مشترک،‌ ظرفیتی که برای پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی و ایجاد رشته‌های جدید به دانشگاه آزاد داده می‌شود، متناسب با توان و زیرساخت‌هایش خواهد بود؟

میلی منفرد: امیدواریم دانشگاه آزاد اعضای هیات علمی جدیدی را که قول داده است، جذب کند؛ ما امید داریم که نسبت استاد به دانشجو در این دانشگاه اصلاح شود و بر اساس تجمیع واحدهای علوم و تحقیقات این دانشگاه، قدم‌های رو به جلو در زمینه ارتقای کیفیت بردارند.

نسیم: آقای دکتر! اگر این امیدهای وزارت علوم نسبت به دانشگاه آزاد محقق نشود، چطور؟! در نهایت وزارت علوم چه راهکاری برای تنظیم ظرفیت‌ها و پذیرش دانشجوی تحصیلات تکمیلی در این دانشگاه خواهد داشت؟

میلی منفرد: ما در هر صورت پیگیر خواهیم بود؛ طبق اساسنامه دانشگاه آزاد، نظارت بر ظرفیت‌ پذیرش دانشجو و توسعه این دانشگاه برعهده وزارت علوم است و پیرو مصوبه شورای گسترش وزارت علوم، به این دانشگاه ابلاغ شده است که در هر کدرشته دوره دکتری تنها مجاز به پذیرش هفت دانشجو و در هر کدرشته دوره کارشناسی ارشد تنها مجاز به پذیرش 20 دانشجوست.

نظارت‌های وزارت علوم بر فعالیت دانشگاه آزاد در قالب آیین‌نامه اجرایی به این دانشگاه ابلاغ می‌شود و بعد از ابلاغ این آیین‌نامه، پیگیر اجرای آن خواهیم شد. امیدواریم این دانشگاه در این چارچوب‌ها به صورت هماهنگ حرکت کند تا در آینده با ارتقای کیفی این دانشگاه مواجه شویم.

به صورت جدی نظارت خود را در ارتباط با دانشگاه‌های آزاد، پیام نور، علمی کاربردی، فنی و حرفه‌ای و غیرانتفاعی در سال تحصیلی جدید به صورت دستورالعمل‌های ابلاغی و اجرایی برای ارتقای کیفیت این دانشگاهها دنبال خواهیم کرد.

نسیم: اگر دانشگاه آزاد شاخص‌های مدنظر وزارت علوم را عملیاتی نکند، ممکن است بعد از بررسی‌ها ظرفیت جدید به این دانشگاه داده نشود؟

میلی منفرد: ما این را تفاهم کرده‌ایم و آقای دکتر میرزاده رئیس دانشگاه آزاد هم بر این نکته تأکید کرده که اگر هر واحد این دانشگاه شاخص‌های لازم را نداشته باشد، باید تعطیل شود. به طور کلی در سال تحصیلی 94 - 93 کیفی‌سازی آموزش عالی در قالب سیاست‌های اجرایی مشخص، به زیرنظام‌های آموزش عالی ابلاغ خواهد شد.