محمودی: افراد غیرمسئول با آمارهای غلط وضعیت جمعیت ایران را عادی نشان دادهاند
رئیس کمیته مطالعات جمعیتی شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: به دلیل ارائه آمارهای غلط از منابع غیررسمی، نسخه پیشبینیهای جمعیتی سازمان ملل برای ایران، نمیتواند ملاک عمل برنامهریزان باشد
به گزارش خبرنگار «نسیم»، نخستین هماندیشی ملی "چشمانداز جمعیتی ایران" صبح امروز با حضور صاحبنظران حوزه جمعیت شناسی، در ستاد دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد.
در این مراسم، محمدجواد محمودی رئیس کمیته مطالعات سیاستهای جمعیتی شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به بررسی درجه اعتبار پیشبینیهای جمعیتی سازمان ملل در بین سالهای 2010 تا 2012 میلادی ، گفت: آنچه محل مناقشه جدی است، در زمینه "محاسبه نرخ باروری کل" در کشور است ؛ بر اساس آمارها، تحول میزان باروری کل در سال 1367 "6.2 فرزند به ازای هر زن" بوده است که این عدد در سال 71 به چهار فرزند، در سال 79 به 2.1 فرزند، در سال 85 به 1.8 فرزند و در سال 90 به 1.7 فرزند به ازای هر زن کاهش یافته است.
وی با بیان اینکه این اعداد آمار معقولی در زمینه نرخ باروری به نظر میرسد، ادامه داد: بر اساس آمارهای ارائه شده میتوان اینگونه نتیجهگیری کرد که با وجود شیب تند باروری در دهههای گذشته، در سالهای اخیر با کاهش باروری با شیب ملایم مواجه بودهایم.
محمودی با اشاره به نتاییج مطالعات انجام شده در این زمینه در سه کتاب "انتقال باروری در ایران، پویایی جمعیت در کشورهای اسلامی و نتایج طرح تحولات باروری در ایران در چهار دهه اخیر" خاطرنشان کرد: بر اساس این مطالعات، به 10 دلیل همچون شهرنشینی، افزایش سن ازدواج، افزایش سطح تحصیلات به خصوص در میان دختران و ارتقای جایگاه زنان، نرخ باروری زیر سطح جانشینی برای دهه آینده در ایران به احتمال قوی، این کشور را در زمره کشورهای دارای باروری با نرخ باروری "خیلی پایین" درخواهد آورد.
این استاد دانشگاه ادامه داد: در این مطالعات اعلام شده است که تا سال 2030 نسبت به 2010 میلادی، جمعیت مسلمانان حدود 600 میلیون نفر افزایش مییابد و از یک میلیارد و 600 میلیون نفر فعلی به دو میلیارد و 200 میلیون نفر خواهد رسید؛ درحالی که جمعیت کشورهای اتحادیه اروپا تقریباً در حد 400 میلیون نفر ثابت خواهد ماند.
وی در ادامه با طرح این سؤال که "آیا ارائه این آمارها به معنای غیرکارشناسی جلوه دادن مطالعات جمعیتی در ایران است یا نه"، اظهار داشت: بر اساس آمارهای پیشبینی جمعیتی سازمان ملل، در سال 2010 نرخ باروری در نظر گرفته شده در محاسبات "1.77 فرزند به ازای هر زن" بوده است.
مطابق این محاسبات، بر مبنای سناریوی "رشد پایین و متوسط"، جمعیت ایران به ترتیب بعد از سالهای 1420 و 1430 کمتر از جمعیت فعلی خواهد بود و مطابق سناریوی "رشد بالا" جمعیت ایران در 1440 به حدود 105 میلیون نفر خواهد رسید و بعد از آن، در همان حدود تثبیت خواهد شد.
رئیس کمیته مطالعات سیاستهای جمعیتی شورای عالی انقلاب فرهنگی، با اشاره به دیگر آمارهای سازمان ملل که مورد بازنگری قرار گرفته است، گفت: بر اساس آمارهای بازنگری شده، ملاحظه میشود که در محاسبات برمبنای تذکرات منابع داخلی، بر خلاف آمارهای رسمی کشور "1.89 فرزند به ازای هر زن" به عنوان نرخ باروری کل در نظر گرفته شده است؛ بر این اساس، جمعیت ایران در 1450 میلادی بین 30 تا 50 میلیون نفر اضافه خواهد شد.
محمودی با اشاره به آمارهای رسمی اعلام شده از سوی مرکز آمار ایران خاطرنشان کرد: بر اساس این آمارها نرخ باروری کل در ایران در سال 1385 حدود 1.89 فرزند به ازای هر زن رسیده و در سال 90 این نرخ به 1.75 فرزند به ازای هر زن کاهش یافته است؛ بر اساس این ارقام، ملاحظه میشود که نرخ باروری در ایران روند کاهشی داشته و این کاهش نیز با شیب ملایمی همراه بوده است.
وی ادامه داد: ایراد این است که بر خلاف آمارهای رسمی و همچنین برخلاف اظهارنظر کارشناسان و مؤسسه مطالعات و پژوهشها جمعیتی، افراد غیرمسئول به مراجع بینالمللی نه تنها آماری متفاوت با آمارهای رسمی کشور یعنی نرخ باروری "1.89 فرزند به ازای هر زن" را ارائه دادهاند، بلکه آینده باروری در ایران را نیز تثبیت شده فرض کردهاند! .
این استاد دانشگاه تصریح کرد: تجدیدنظر سازمان ملل در پیشبینیهای جمعیتی 2012 برمبنای آمار خلاف واقعیت و تحلیلهای جهتدار افراد، باعث شد تا در افق دور، سناریوی "رشد متوسط" سازمان ملل جمعیت ایران را بیش از جمعیت کنونی نشان دهد! نتیجه اینکه عده ای در داخل همگام با برخی نهادهای بینالمللی دنبال این هستند که ثابت کنند ما مشکلات حاد جمعیتی از جمله مشکل سالخوردگی نداریم.
وی تصریح کرد: با توجه به مطالب مطرح شده، میتوان گفت روشهای پیشبینی جمعیت در سازمان ملل از مبانی محکم و استواری برخوردار است، اما به دلیل آمارهای ارائه شده به آن مرجع از طریق مجاری غیررسمی در سال 2011، بر خلاف آمارهای رسمی و کارشناسی شده در کشور، نسخه تجدیدنظر شده پیشبینیهای جمعیتی سازمان ملل در 2012، نمیتواند ملاک عمل برنامهریزان و مسئولان کشور قرار گیرد.