گزارش ویژه «نسیم آنلاین» از زوایای دیده نشده یک طرح خام
هزینه حذف مجازات قاچاقچیان روی دوش چه کسانی میافتد؟+گرافیک اطلاع رسان
گزارش «نسیم آنلاین» از چرایی مطرح شدن طرح حذف مجازات اعدام قاچاقچیان مواد مخدر در مجلس شورای اسلامی و حواشی ایجاد شده پس از آن
به گزارش گروه جامعه « نسیم آنلاین »، مواد مخدر پس از تجارت اسلحه، نفت و صنعت توریسم چهارمین صنعت و تجارت پرسود در جهان است که در حدود ۱۰ میلیون نفر در جهان مافیای امر تولید، توزیع و پخش مواد مخدر را صحنه گردانی میکنند. سود خالص این تجارت کثیف در جهان در حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیارد دلار در سال برآورد شده است که گردش مالی سالیانه بالغ بر ۴ هزار و ۵۰۰ میلیارد دلاری را به وجود میآورد. پس از حمله نظامی آمریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱، هزار و ۱۱۳ درصد سطح زیرکشت خشخاش و شاهدانه در این کشور افزایش یافته است که این امر سبب شده در سالیان اخیر تولید مواد مخدر در جهان تا ۴۰ برابر افزایش یابد.
ایران که تا چند قرن گذشته در مرکز راه ابریشم، بزرگترین شبکه بازرگانی دنیا قرار داشت، امروزه به دلیل همجواری با بزرگترین تولید کننده مواد مخدر جهان و ورود نزدیک به ۳۵ درصد از حجم تولیدی مواد مخدر جهان، در حقیقت به شاهراه اصلی ترانزیت مواد مخدر از آسیا به اروپا تبدیل شده است.
ورود این حجم وسیع از مواد افیونی به کشور هزینههای بسیاری را بر دوش مردم و مسئولان گذاشته است. گرفتار شدن نزدیک به یک و نیم میلیون نفر از هموطنانمان در این بلای خانمان سوز و تقدیم نزدیک به ۴ هزارشهید و ۱۲هزار جانباز تنها بخشی از هزینههایی است که بر نظام جمهوری اسلامی تحمیل شده که این جدای از هزینههای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی است.
ایجاد علامت سوال بر روی یک طرح قدیمیحال در روزهای پایانی مجلس نهم ارائه طرح حذف مجازات اعدام قاچاقچیان مواد مخدر میتواند دردی دوا کند و منجر به کاهش مجرمان و معتادان مواد مخدر شود؟ یا اینکه اهداف دیگری در پس پرده این طرح در نظر گرفته شده است؟ عدهای معتقد هستند که مجازات اعدام برای قاچاقچیان بین المللی و قاچاقچیان مسلح اعمال شود؛ ایرج عبدی عضو کمیسیون اجتماعی مجلس معتقد است مجازات اعدام برای قاچاقچیان اصلی که قاچاقهای سازمان یافته دارند، اعمال شود. میرهادی قرهسید رومیانی عضو هیأت رئیسه کمیسیون قضایی نیز گفته بود: مجازات اعدام در خصوص موادمخدر صرفا در قاچاق مسلحانه اعمال شود.
مجازات اعدام برای قاچاقچیان مواد مخدر مبنای فقهی ندارد؟عزیزمحمدی یکی از قضات با سابقه در حوزه جنایی بیان داشته بود: «مگر این همه سال کشت و کشتار راه انداختیم موضوع حل شد؟! ما فقط در موضوع قصاص چون آیات و احکام الهی داریم باید حکم اعدام را اجرا کنیم اما در مواد مخدر الزامی ندارد. به اعتقاد من باید جلوی ورود و ترانزیت مخدر به کشور را گرفت. خودتان ببینید این همه سال اعدام کردیم اما مواد مخدر کم نشد.»
بازپرس فاضل مفاخری نیز با اشاره به اینکه موضوع اعدام در خصوص قصاص در قرآن مطرح شده گفت: به غیر از موضوع قصاص که قرآن به آن تاکید کرده و همچنین بحث محاربه به سایر مجازاتهای اعدام اعتقادی ندارم. چرا که قطعا این اعدامها بازدارنده نبوده و در قوانین ایران قوانین جزایی، سلیقهای عمل میشود.
اما آیت الله مکارم شیرازی از مراجع عظام تقلید در پاسخ به استفتایی در مورد شرایط صدق محارب و مفسد فی الارض میفرمایند: «محارب به کسی میگویند که با اسلحه مردم را تهدید کند و قصد جان یا مال یا ناموس مردم را داشته باشد و در محیط اجتماع ایجاد ناامنی کند و مفسد فیالارض کسی است که منشاء فساد گستردهای در محیطی شود هرچند بدون توسل به اسلحه باشد. مانند قاچاقچیان مواد مخدر و کسانی که مراکز فحشاء را به طور گسترده ایجاد میکنند».
قربانی سلامت جوانان به پای رضایت نهادهای بین المللیاحمد شهید نماینده ویژه سازمان ملل متحد در امور رسیدگی به وضعیت حقوق بشر ایران در اوایل آبان امسال اعلام کرده بود: ایران در گامی تحول آمیز قصد دارد باب گفتگو پیرامون قوانین سختگیرانه خود در زمینه اعدامها و دیگر موارد مرتبط با حقوق بشر را با سازمان ملل متحد باز نماید. احمد شهید در ادامه با اشاره به تبعات برجام بر اوضاع حقوق بشر ایران مدعی شده بود: «توافق هستهای فرصتی را برای پیشبرد حقوق بشر فراهم کرده است.» نماینده سازمان ملل ضمن اشاره به فواید رفع تحریمها و ایجاد فرصتهای بیشتر برای ایرانیان گفته بود: «همچنان نیاز به فشارهای متداوم بر ایران برای بهتر شدن اوضاع است.»
دکتر فرید براتی سده معاون سابق ستاد مبارزه با مواد مخدر در این باره میگوید: «در سال ۲۰۱۶ سازمان ملل متحد جلسهای در خصوص مواد مخدر خواهد داشت و یکی از بحثها در مورد آزادسازی بخشی از مواد مخدر است. حتی شنیده شده قرار است دولتها را بر اساس کنوانسیونی از اعدام قاچاقچیان منع کنند. من در دوره اصلاحات هم مشاور ستاد مبارزه با مواد مخدر بودم و این موضوع حذف اعدام را هم پیگیری کردیم».
مجازات اعدام کیفیسازی شوددکتر افشار سخنگوی ستاد مبارزه با مواد مخدر کیفیسازی مجازات اعدام را مطرح کرده است: وضعیت مبارزه با مواد مخدر درمنطقه ما یعنی درجمهوری اسلامی ایران به عنوان کشور هممرز با بزرگترین تولید کننده مواد مخدر دنیا یعنی افغانستان با کشورهای غربی متفاوت است و لذا ما اعتقاد داریم که بحث اعدام درجمهوری اسلامی به هیچ عنوان حذف و کامل نیست اما به شدت با کیفی سازی آن موافقم یعنی مجازات اعدام به جرایم خشن مواد مخدر معطوف بشود.
دولت تا ارائه لایحه حقوق شهروندی سکوت میکندالهام امینزاده معاون حقوقی رئیس جمهور در پاسخ به سوال خبرنگار «نسیم آنلاین» درباره طرح حذف مجازات اعدام گفته بود: هنوز نظری ندارم. ما باید ببینیم علتش چیست و قاعدتاً من فکر میکنم که ما باید آماری بگیریم که چقدر تا به حال توانستیم با قاچاقچیها از طریق اعدام مبارزه کنیم و قاعدتاً آن قاچاقچی که با نیروهای نظامی و انتظامی ما درگیر میشود باید در واقع هر اتفاقی بیافتد ولی شاید یک ارزیابی شده که دارند تجدید نظر میکنند که به حبس ابد تبدیل شود.
سید ابراهیم رئیسی دادستان کل کشور به ارائه چنین طرحی واکنش نشان داده و گفته بود: قانون تشدید مبارزه با مواد مخدر که مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام است همچنان به قوت خود باقی است. رئیسی پیش از این نیز گفته بود: با توجه به قانون جدید اعدام، مجازاتهای مبارزه با مواد مخدر نه تنها از دستور کار خارج نخواهد شد بلکه به هیچ عنوان کاسته نیز نمیشود.
نیروی انتظامی که اصلیترین نهاد مسئول در مبارزه با مواد مخدر است در روزهای اخیر سکوت کرده و تلاش « نسیم آنلاین » برای اطلاع از موضع رسمی ناجا بینتیجه بود و مسئولان این نیرو حاضر به گفتگو نشدند. اما شاید میتوان به آخرین نظر سردار مویدی رئیس پلیس مبارزه با مواد مخدر به عنوان موضع فعلی ناجا استناد کرد.
مویدی با مطرح شدن چنین مباحثی پیش از این گفته بود: «بنده شخصا با این طرح مخالف هستم و موضوع پلیس هم همین است. مگر میشود با جرمی که با امنیت جامعه درگیر است و سلامت جامعه را به خطر میاندازد بازی کرد؟ آقایانی که حس دموکراسیشان گل کرده نگاهی به اطرافشان بیندازند و ببینند چقدر شهید در این راه دادهایم. اروپا را ببینید که برای یک قاچاق ساده چه تدابیری انجام میدهند و چه مجازاتی دارند».
الهیار ملکشاهی رئیس کمیسیون قضایی مجلس نیز بالاخره اظهارنظر کرد و بیان داشت: این یک طرحی بود که از سوی نمایندگان مطرح شد اما طرح خامی است که هنوز برای بررسی به کمیسیون قضایی ارجاع نشده است. من خودم جزو طراحان نبودم اما این طرح برای بررسی به کمیسیون ما میآید اما به نظر من در مجلس امکان رسیدگی به آن وجود ندارد.
مردم حاضرند مالیات نگهداری قاچاقچیان مواد مخدر را در دورانهای طولانی پرداخت کنند؟دکتر غنیلو پژوهشگر حوزه آسیبهای اجتماعی و رئیس سابق مرکز اطلاع رسانی ناجا تعیین مجازات اعدام را براساس مطالعه دانسته و در گفتگو با صدای جمهوری اسلامی دیدگاه قابل تاملی را مطرح میکند: خشونت کیفری آمار جرایم را پایین نیاورده است. جرم اصولا محصول کج کارکردیهای اقتصادی و تربیتی جامعه هست و اگر میخواهیم آن را کاهش بدهیم باید کارکردهای اقتصادی و تربیتی جامعه را درست کنیم. اگر مجازات اعدام را حذف کنیم بازدارندگی مجازاتهای جایگزینش که نهایتا 20 سال حبس است میتواند این خلاء را پرکند؟ مردم حاضرند مالیات نگهداری این تعداد زندانی را در دورانهای طولانی پرداخت کنند؟ به هرحال قبل از هر تصمیمگیری باید تکلیف این سوالات مشخص بشود یعنی باید مطالعه شود. اینکه بگوییم همه آزاد یا همه اعدام جفتش غلط است.
در پایان لازم به یادآوری است که مقام معظم رهبری (مدظلهالعالی) از مواد مخدر با عنوان «این بلای بزرگ و تهدید عظیم» یاد کردهاند. بلای عظیمی که سالانه بیش از ۱۰ هزار میلیارد تومان سود در ایران برای قاچاقچیان مواد مخدر داشته و جوانان بسیاری را به تباهی کشانده است. باید این نکته را مد نظر قرار دهیم که هم اکنون که مجازات اعدام برای قاچاقچیان مواد مخدر در کشور اعمال میشود این حجم از جرائم در کشور در حال رخ دادن است و هر روز اخباری مبنی بر اینکه در نقاط مختلف کشور باندهای مواد مخدر متلاشی شده و موادی با حجم چند تُن کشف می-شوند. اخباری که دیگر تعجب برانگیز نبوده و تبدیل به جزء ثابتی در صفحه انتظامی رسانهها شده است. فارغ از اینکه مجازات اعدام بازدارنده بوده است یا نه؟ نمیتوان این مورد را کتمان کرد که جرایم مربوط به مواد مخدر، عامل بروز فساد گسترده میگردند و نفس عمل حاکی از قصد و سعی مرتکب در به فساد کشانیدن جامعه است. اگر مجازات اعدام قاچاقچیان مواد مخدر هم حذف شود یا تنها منحصر به قاچاقچیان باندهای مسلح و یا بینالمللی شود، باید منتظر بود و دید که به گفته وزیر کشور ایران به بهشت معتادان و قاچاقچیان تبدیل شود!