آشنایی با قوانین حقوقی پیرامون "توهین"
مجازات حبس برای چندکلمه حرف "ناحساب"
ماده ۶۰۸ در خصوص توهین عادی است که مجازات آن جزای نقدی یا شلاق است اما ماده ۶۰۹، ماده حمایتی از کارمندان دولت است، بهطوریکه هر کس به کارمندان دولتی توهین کند علاوه بر جزای نقدی و شلاق به مجازات حبس نیز محکوم میشود. در این ماده بهخوبی پیدا است که قانونگذار برای افرادی که به کارمندان دولتی توهین میکنند، مجازات بیشتری در نظر گرفته است.
گروه جامعه « نسیم آنلاین »: سیزدهم برج بود و موعد پرداخت اقساط وام؛ برای انجام این کار و سایر کارهای بانکی عقبافتاده، یک روز از محل کارم مرخصی گرفتم. حدود ساعت 11 صبح به بانک رسیدم اما بهمحض ورود، درجا خشکم زد. صدای داد و فریاد یکی از مراجعین آنقدر بلند بود که ترسیدم جلوتر بروم. صدایی میگفت: «همهتان مثل هم هستید»، «باید حتماً رشوه بگیرید تا کار مردم را انجام دهید »، «نشستهاید پشت میز و خیال میکنید همه باید برایتان تا زانو خم شوند؛ نخیر آقا، من از آن قماش نیستم که رشوه بدهم. باید کارم را انجام بدهی» و ...
از آنطرف صدای کارمند بانک هم بالا رفته بود که «مواظب حرف زدنتان باشید، از شما شکایت میکنم، حق ندارید به من توهین کنید» و حرفهایی ازایندست.
خلاصه اینکه اربابرجوع بدون وقفه توهین میکرد و کارمند بانک هم که عصبانی شده بود از هرچند جمله، یکی را جواب میداد. بالاخره بعد از یک ربع جروبحث، با پادرمیانی رئیس شعبه، این دعوای لفظی، خاتمه پیدا کرد؛ هرچند که متصدی بانک بهشدت ناراحت بود و پشت سر هم تکرار میکرد که حتماً بابت این رفتار، شکایت خواهم کرد اما درنهایت آتشها خوابید و فعالیتهای شعبه به روال عادی بازگشت.
بگذریم که این قضیه بهظاهر ختم به خیر شد اما سؤالهایی باقی ماند، مانند اینکه در این نزاعهای لفظی، کسی که حق با اوست، برای احقاق حقش چهکاری باید انجام دهد؟ آیا اصلاً توهین کردن جرم محسوب میشود؟ یا اینکه بهراحتی میشود به هرکسی توهین کرد و بعد با خیال راحت رفت و دیگر به عواقب آن فکر نکرد؟
باید گفت که توهین یکی از جرائمی است که دارای حوزه صلاحیت بسیار گسترده است و اصولاً محاکم مختلف بهتناسب نوع رفتار مجرمانه، جایگاه فرد هتک مرمتشده و کیفیت توهین انجامشده، صلاحیت رسیدگی به این جرم رادارند. توهین به کارکنان دولت نیز ازجمله مواردی است که قانونگذار همواره برای حفظ حریم کارکنان دولت و عدم تعدی به آنها در این زمینه قانونگذاری کرده است.
وقتی نمیدانید عملی جرم است«احمد اسدیان»، کارشناس مرکز آموزش قوه قضاییه و معاون دادسرای عمومی و انقلاب تهران میگوید: موضوعات، اعمال و رفتارهای زیادی وجود دارد که افرادی که شاید کمترین اطلاعات حقوقی را داشته باشند، از جرم بودن با نبودن آنها بیاطلاع هستند. درحالیکه آن عمل، ازنظر قانونی جرم است و مجازات هم دارد.
وی میافزاید: یکی از مواردی که شاید بسیاری افراد از جرم بودن آن و نیز عواقب و مجازات آن، اطلاعی نداشته باشند، توهین به کارمندان دولت در حین انجام کار است.
اسدیان بابیان اینکه قانونگذار در کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی مصوب سال 1375 جرم توهین را موردتوجه قرار داده است، عنوان میکند: ماده 608 در خصوص توهین عادی است که مجازات آن جزای نقدی یا شلاق است اما ماده 609، ماده حمایتی از کارمندان دولت است، بهطوریکه هر کس به کارمندان دولتی توهین کند علاوه بر جزای نقدی و شلاق به مجازات حبس نیز محکوم میشود. در این ماده بهخوبی پیدا است که قانونگذار برای افرادی که به کارمندان دولتی توهین میکنند، مجازات بیشتری در نظر گرفته است.
وی بیان میکند: بر اساس ماده 608، توهین به افراد از قبیل فحاشی و استعمال الفاظ رکیک، چنانچه موجب حد قذف نباشد، موجب مجازات شلاق تا 74 ضربه یا 50 هزار تا یکمیلیون ریال جزای نقدی خواهد بود.
این کارشناس مرکز آموزش قوه قضاییه در ادامه بابیان اینکه قانونگذار در برخی موارد به اعتبار مقام و شخصیت طرف اهانت شده، برای مرتکب مجازات بیشتری تعیین کرده است، میگوید: در ماده 609 کتاب تعزیرات قانون مجازات اسلامی آمده است « هر کس با توجه به سمت به یکی از روسای سه قوه یا معاونان رئیسجمهور یا وزرا یا یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی یا نمایندگان مجلس خبرگان یا اعضای شورای نگهبان یا قضات یا اعضای دیوان محاسبات یا کارکنان وزارتخانهها و مؤسسات و شرکتهای دولتی و شهرداریها در حال انجاموظیفه یا به سبب آن توهین کند، به 3 تا 6 ماه حبس و یا تا 74 ضربه شلاق و یا پنجاههزار تا یکمیلیون ریال جزای نقدی محکوم میشود.»
وی میافزاید: با توجه به اینکه در ماده 608، توهین به اشخاص حقوقی مشمول این ماده نمیشود بنابراین کسی را نمیتوان به علت ارتکاب توهین علیه دولت یا یک شرکت خصوصی و نظایر این موارد محکوم کرد.
معاون دادسرای عمومی و انقلاب تهران ادامه میدهد: افرادی که مرتکب جرم توهین میشود، بعدازاینکه متوجه میشوند به دنبال همان توهین بهظاهر ساده، چه پروندهای برایشان تشکیلشده است، تازه میپرسند که مگر من چه کردهام و چه حرف خاصی زدهام که به خاطر آن باید مجازات شوم؟ درحالیکه کار از کار گذشته و باید از خود در دادگاه دفاع کنند.
وی اظهار میکند: در مورد اتفاقی که شما شاهد آن بودید یعنی توهین اربابرجوع به کارمند بانک باید گفت که آن کارمند میتواند از فرد خاطی شکایت کند تا برای او پرونده کیفری تشکیل شود. در این صورت اگر ثابت شود که فرد به دیگری توهین کرده است، حتماً مجازات خواهد شد.
جرمی بهظاهر ساده و مجازاتی جدیاینکه در موقعیتهای مختلف، از شهروندان و سایر اطرافیان میشنویم که «مملکت قانون دارد و در اصطلاح شهر هرت نیست» درست است.
در حقیقت، کوچکترین بیاحترامی یا تهمت و توهینی در قانون قابلبررسی است و هیچکس نباید به خود اجازه بدهد هر کاری دلش خواست، انجام دهد. یک توهین که شاید در ظاهر تنها یکلفظ باشد میتواند مجازات سنگینی مانند حبس به دنبال داشته باشد.
اسدیان در ادامه خاطرنشان میکند: البته هر موردی که تحت عنوان شکایت کیفری مطرح میشود باید منطقی بوده، دلیل داشته باشد و به اثبات برسد. اگر مدعی خواهان بررسی موردی در دادگاه باشد برای گفتهاش باید شاهد بیاورد، یا ممکن است مرتکب یا مرتکبین جرم (مشتکیعنه) اقرار کند که آنوقت قضیه فرق میکند و شیوه مواجهه با آنهم متفاوت خواهد بود.