حمید روحانی: سخنان امام(ره) درباره مبارزه و مقاومت نیازی به اجتهاد ندارد؛ نص صریح قرآن است
رئیس بنیاد تاریخپژوهی انقلاب در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: مبارزه با آمریکا جزو محکمات اندیشه امام است؛ نیازی به تفسیر ندارد/ اگر امام معتقد به کنار آمدن با آمریکا بود صراحتا به مردم میگفت
حجت الاسلام سید حمید روحانی از قدمای انقلاب اسلامی و جزء کسانی است که از بدو حرکت امام خمینی(ره) برای تحقق بزرگترین انقلاب تاریخ معاصر همراه وی بوده و مجاهدت کرده است. حمید روحانی بعد از انقلاب اسلامی و وقایع خاص و متععدی که در آن زمان رخ داد به حکم حضرت امام خمینی (ره) مسئول تاریخ نگاری انقلاب اسلامی شد.
وی در طی دوران انقلاب به هیچ عضو و گروه و دسته ای وابستگی و تعلق نداشته و هیچ گاه به فعالیت های حزبی و یا مناصب دولتی مشغول نبوده است. روحانی هم اکنون مسئول بنیاد تاریخ پژوهی و دانشنامه انقلاب اسلامی است و توانسته سه جلد از کتاب «نهضت امام خمینی(س)» را در راستای تدوین تاریخ انقلاب اسلامی به رشته تحریر درآورد.
بر همین اساس و در آستانه رحلت بنیان گذار انقلاب اسلامی ایران امام خمینی(رضوان الله تعالی علیه)، حجت الاسلام حمید روحانی به دعوت گروه سیاسی «نسیم» با حضور در «نسیم»، به واکاوی حرکت امام خمینی (ره)، سیره عملی و نظرات ایشان پرداخت و همچنین به شرح دلایل مربوط به خاطرهسازی های اخیر برخی از چهرههای سیاسی کشور در مورد رهبر کبیر انقلاب و تلاش آنها برای ایجاد انحراف در تاریخ انقلاب پرداخت.
مشورح گفتگوی «نسیم» با حجت الاسلام حمید روحانی به شرح زیر است:
«نسیم»: با توجه به نزدیک شدن به سالگرد رحلت حضرت امام (ره)، امروزه در میان مسئولین و سابقین انقلاب دو نوع نگاه نسبت به حضرت امام (ره) وجود دارد. نگاه اول یک چهره اخلاقی و اجتماعی صرف، از حضرت امام (ره) نشان می دهد و چهره انقلابی ایشان در آن کمرنگتر است و صرفا ایشان را به عنوان امامی رحمانی معرفی میکند که بیشتر بر آزادی و دموکراسی تاکید دارد. نگاه دوم که ما به عنوان مکتب امام از آن یاد می کنیم و مقام معظم رهبری نیز بارها روی ویژگی های آن تاکید کرده اند شامل معنویت، عقلانیت و عدالت است. به نظر شما کدام یک از این تعاریف به شخصیت واقعی معماری انقلاب اسلامی نزدیک تر است؟
روحانی: بیست و پنجمین سالروز عروج ملکوتی حضرت امام (ره) را به شما عزیزان و همچنین به ملت عزیز ایران تسلیت می گویم . در مورد امام(ره) آنچه که مطرح کردید در حقیقت همان مشکلی است که ما در مورد اسلام هم داریم.
درمورد اسلام هم برداشت های مختلفی صورت میگیرد. یکی دین اسلام را دین سازش، تسامح و تساهل جلوه میدهد، مثلا در دوران نوجوانی که بنده هنوز به تحصیل علوم اسلامی نپرداخته بودم، بسیاری از مردم این را باور کرده بوده بودند که هنر از نظر اسلام این است که اگر یک سیلی به گوش راست شما زدند، گوش چپ را هم باید جلو بیاورید تا به آن طرف هم یک سیلی بزنند و این از سفارشات اسلام شمرده می شد.
از سوی دیگرعده ای هم اسلام را در سیاست خلاصه کرده بودند. چنانکه پس از شهریور 1320 گروهی تحت عنوان سوسیالیستهای خداپرست به رهبری محمد نخشب تشکیل شده بود که اسلام را دین حرکت و مبارزه می دانست و می گفت در عصر اتم و در قرن بیستم سخن از عبادت و طریقت و این مسائل اصلا درست نیست، اسلام فقط دین انقلاب است.
عده ای هم اینگونه برداشت می کردند که اسلام دین عبادت است، کاری به سیاست و دنیا ندارد. دین از سیاست جدا است، در حوزه یک مسلمان و روحانی این نیست که وارد مباحث سیاسی شود و عده ای هم اینگونه برداشت میکردند که عبادت به جز خدمت خلق نیست. شما به مردم خدمت کنید، نماز نخواندید و دعا نکردید مشکلی نیست.
هنوز هم اگر شما دقت کنید این گونه برداشتها وجود دارد. هستند کسانی که دین را به نحوی توجیه میکنند و آن را فرعی میکنند. امروزه قرائت های مختلف از دین مد شده است. اما حقیقت این است که اگر انسان می خواهد دین را بشناسد باید ببیند قرآن چه می گوید. البته همان هایی هم که این مسائل را مطرح میکنند سعی دارند که از یک آیه از قرآن چیزی را بگیرند و همان را ملاک قرار دهند و دیگر به آیات دیگر توجه نمیکنند.
امروز ملاک افرادی مثل آقای هاشمی که می گویند "مرگ بر آمریکا" نگویید این است که قرآن می گوید : وَلاَ تَسُبُّواْ الَّذِینَ یَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ فَیَسُبُّواْ اللّهَ عَدْوًا بِغَیْرِ عِلْمٍ . منظور از این آیه این است که "به خدایان کسانی که غیر خدا را می پرستند، به مقدساتشان اهانت نکنید که آن ها هم بخاطر عداوت با شما به خداوند متعال اهانت کنند". این افراد این آیه را ملاک قرار داده اند تا مرگ بر آمریکا نگویند، گویا مرگ بر آمریکا اهانت به مقدسات کسی است. مرگ بر آمریکا ، مرگ بر ظلم و تجاوز است. مرگ بر خیانت ، جنایت و خونریزی است. این فرق می کند با آن مسئله ، ارتباطی به هم ندارند. اما آنها این را ملاک سخن خود قرار می دهد. این مشکلی است که در زمینه اسلام هم بوده است. امام (ره) در این زمینه می فرمایند که اسلام در ابتدا غریب بوده و غریب هم مانده است و بزرگی اش شناخته نشده است.
اینکه می گویند وقتی امام زمان (عج) ظهور می کنند و اسلام را معرفی می کنند ، مسلمانان شگفت زده می شوند و می گویند دین جدیدی آورده است مبتنی بر همین ماجراست و باید دانست که تا این حد مسائل منحرف خواهند شد.
در زمینه تعریف ویژگی های امام (ره) هم در حقیقت همین مسئله وجود دارد. هرکسی از ظن خود شد یار من.
وقتی یک انسان آسوده طلب و رفاه طلب، کسی که اهل مبارزه نیست و شجاعت و شهامت ندارد، دوست دارد صرفا بخورد و بخوابد و زندگی کند، با مسائل انقلابی چون حرکت و فداکاری، کشته دادن و جوان دادن و جان دادن برخورد میکند شرایط برایش سخت میشود و لذا مسائلی را ملاک قرار می دهد که جنبه نفسانیتی که خودش دنبالش بوده است را با آن تامین کند.
دیگری ممکن است بخاطر نفسانیات خودش دوست داشته باشد مبارزه کند و فرد سلحشور و جنگی باشد و از این بعد با دین برخورد کند. واقعیت این است که امام(ره) همه ابعاد یک انسان بزرگ را دارد. هم انسان رئوف، مهربان و با عاطفهای است و هم شجاع و دلیر و رزمنده و جنگنده و رزمجو است. هم انسانی است که اهل گذشت و اغماض است و هم اهل برخورد قاطع است. اما هرچیز در جایگاه خودش.
امام(ره) مصداق این آیه قرآنی است که : أَشِدَّاء عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاء بَیْنَهُمْ بود
امام(ره) در زمینه مسائل مربوط به خودش بسیار با گذشت است. هیچ وقت درمورد برخوردها و اهانتهایی که با ایشان شده است، اهل انتقام گرفتن نبودند و حتی اجازه نمیدادند کوچک ترین برخوردی شود. خودشان در یک سخنرانی فرمودند که اگر سیلی به من یا فرزندم زدند من راضی نیستم کسی از من دفاع کند. وقتی که امام آن نامه تاریخی را به "گورباچف" مینویسند و به او توصیه می کنند که برای اعتقاد به ماوراء الطبیعه و خالق و صانع، کتاب "ابنعربی" را مطالعه کند، یکی از این آخوندهای قم نامه بسیار زننده و اهانت آمیزی به امام نوشته بود که شما اگر شیعه "ابنعربی" هستید ما شیعه امامصادق (ع) هستیم. شما چه حقی داشتید که به "گورباچف" بگویید برای شناخت اسلام و دین و مکتب کتاب "ابن عربی" را بخوانید.
این حرف باعث شد که خیلی از افراد در آن موقع آشفته و ناراحت شوند اما فورا امام(ره) پیغام دادند که راضی نیستم کوچکترین تعدی به این شخص شود. از این گونه موارد بسیار است. شخصی از خوزستان بر اثر بمباران خانهاش خراب شده بود و از امام(ره) شکایت کرده بود. قوه قضائیه هم جوانمردی کرده بود و احضاریه به جماران فرستاد. امام(ره) اصرار داشتند که به دادگاه بروند. بنده یادم هست که مقامات قضایی آمدند عذرخواهی کردند و رفتند آن شخص را راضی کردند.
امام(ره) در مسائل شخصی و مسائل داخلی کشور نه اهل انتقام بودند و نه اهل کینه توزی. بلکه بسیار هم رئوف و باعاطفه و صمیمی بودند. ایشان آن قدر رحیمالقلب بودند که از کشتن مگس هم خودداری میکردند. آقا مصطفی -خدا رحمتش کند- در نجف برای من روایت میکردند که ما بعدازظهری در اتاق خوابیده بودیم و با زحمت تلاش کرده بودیم که اتاق را از مگس خالی کنیم تا کمی استراحت کنیم. بعد از مدتی که به حیاط آمدیم دیدیم امام از دستشان چیزی را رها کرد. ایشان در اتاق که بودند دیدند یک مگس در اتاق مانده ، آن را گرفته بودند و آوردند بیرون از اتاق رها کردند. امام در زندگی شخصیاش تا این حد توجه داشتند. در منزل امام هیچوقت اسپری حشره کش مصرف نمیشد.
اما از آن سو، امام أَشِدَّاء عَلَى الْکُفَّارِ هم بودند. ایشان معتقد بودند که در مقابل با استکبار جهانی، تجاوزگران، غارتگران و جهانخواران جای عطوفت و محبت و گذشت نیست. آن هایی که امام (ره) را اینگونه معرفی می کنند که شخصی بود که صرفا رافت و محبت صرفا داشتند صحیح نیست. رافت و محبت نسبت به دزد، راهزن، جنایتکار، کسی که دستش تا مرفق به خون مردم آلوده است!؟
شما اگر می خواهید امام (ره) را بشناسید می توانید به نمونه والای و بسیار برتر آن، یعنی سیره امام علی (ع) رجوع کنید. حضرت علی (ع) می گویند اگر تمام دنیا را به من بدهند که یک دانهای را از دهان مورچه بگیرم این کار را نمی کنم اما از آن طرف هم در ظرف مدت کوتاهی خوارج را قتل عام می کند. مهم است که فکر نکنیم به طورکلی انسان در همه موارد چه در مورد دشمنان، جنایتکاران و خونخواران و چه نسبت به دوستان، اهل تسامح و گذشت یا اهل انتقام و کینه توزی. این طرز فکر علاوه بر این که خلاف شرع است ،عقل هم اجازه چنین رفتاری را نمی دهد.
بنابراین مسئله این است که امام (ره) کسی است که اسلام را در همه ابعاد شناخته و بکار بسته. هم اهل عبادت و زهد و تقوا است و هم اهل مبارزه است. لذا وقتی در زندگی امام (ره) مطالعه می کنیم می بینیم که آن تهجد ایشان و ناله های نیمه شبهای ایشان به گونه ای بود که صدای گریه شان تا خانه همسایه هم می رفت و از آن طرف در میدان مبارزه جوری می تازید که کاخ ها را به لرزه در می آورد.
«نسیم»: برخی از آن افرادی که بیشتر وجوه عبادی و اخلاقی امام (ره) را مطرح می کنند، از قدیم از نزدیکان امام (ره) بوده اند و یا افرادی از نزدیکان خانوادگی ایشان و یا حتی موسسه حفظ و نشر هستند. هدف از این اینگونه نشان دادن چهره امام (ره) توسط این گروه از افراد چیست؟ و اینگونه این افراد در طی این سال ها عملکردشان تغییر کرده و یا از ابتدا همین افکار را داشتند؟
روحانی: درباره افراد نمی توان یک قضاوت کلی کرد. مثلا برخی افرادی که از قدیم با امام(ره) بودهاند، به خاطر مبارزات امام(ره) به سوی ایشان نیامده بودند، از آن زمانی که امام وارد مبارزه نشده بودند حتی ماهیت انقلاب امام(ره) برای کسی مشخص نشده بود کنار ایشان بودند.
چنین افرادی یا به علت علاقه به معنویت امام(ره) و سلامت نفس ایشان، اینکه امام (ره) قدرتطلب، جاهطلب و دنبال مقام نبودند یا هر مسئله دیگری به ایشان رو آورده بودند. این ها به همین دلیل هم در همین چارچوب باقی ماندند. وقتی در زندگی این آقایان مطالعه میکنید میبینید که هیچکدامشان وارد مبارزه نشدند و در این زمینه به امام(ره) کمک نکردند و کنار بودند. حتی زمانی که امام(ره) در نجف بودند آقا مصطفی می خواستند که برخی از اینها به نجف بیایند و کمک کنند. اما امام(ره) میگفتند اینها نجف نمیآیند و شما هم بیخود اصرار نکنید. این ها حاضر نیستند بطور کلی در مبارزات وارد شوند.
بعضی ها هم تابع جو بودند. جو اگر جو مبارزه باشد در آن هستند. اگر جو حرکت مسلحانه باشد همینطور. مثلا علی رغم مخالفت امام (ره) با حرکت مسلحانه و مخصوصا مخالفت امام (ره) نسبت به سازمان مجاهدین خلق، آقای هاشمی رفسنجانی به شدت از آن ها حمایت می کند ، حتی وجوهات شرعی را دراختیار آن ها قرار می دهد و احساس میکند که الان جو این است که اگر در این زمینه پا به پای آن ها حرکت نکند عقب میماند. و لذا امثال ایشان به امام در نجف پیغام داده بودند که اگر شما از سازمان مجاهدین خلق حمایت نکنید پرستیژ شما بین مردم پایین میآید و از اعتبار شما کاسته می شود. این نشان می دهد که فرد تایع جو است. جو این است که اگر من می خواهم پا به پای این ها مبارزه کنم باید از حرکت مسلحانه دم بزنم. احساسم این است که اگر این کار را نکنم عقب می افتم.
این افراد روز دیگر اگر احساس کنند که جو لیبرالیستی حاکم است به یکباره دم از مسائلی می زنند که در طول عمرشان اصلا مطرح نبوده است. اگر روزگاری آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان یک آدم روشنفکر مطرح می شد، به این معنا که اهل تساهل و تسامح بوده و در مورد حقوق زن ها دید ویژه ای داشته میگفتیم خیلی خوب این افکار را از قبل داشته است. اما چطور شده است که پس از هفتاد سال که از عمرش می گذرد یک دفعه امروز می آید سخن از اینکه زنان زیبا رو و خوانندگان را نباید از میدان به در کرد صحبت میکند. اگر به این اندیشه اعتقاد داشت ده سال پیش، بیست سال پیش سی سال پیش ، پس از انقلاب چنین چیزهایی از او شنیده می شد. در آن موقع نه تنها چنین اتفاقی نیفتاد بلکه عکس آن بوده است. من یادم می آید که وقتی در جریان تظاهراتی که علیه بیحجابی می شد، خبری شنیدم که بر اثر برخوردی که با یک دختر خانم بی حجاب صورت گرفته بود مقداری چشمش مشکل پیدا کرده است. رفتم پیش ایشان و گفتم آیا خبری که شنیده ام صحت دارد یا خیر؟
به یکباره آقای هاشمی گفت نمی دانم این خبر صحت دارد یا خیر اما اگر با این کار جلوی بیحجابی گرفته شود میارزد که یک دختری چشمش مشکل پیدا کند. لذا با این رفتار میتوان گفت که چنین فردی تابع جو است. جو این است که یک روز مردم به خیابان ها بریزند و مرگ بر بی حجاب بگویند و یک روز دیگر اینگونه رفتار کنند.
حقیقت این است که نمی شود همه افراد را با یک نظر نگاه کرد .به هر حال افراد بخاطر مسائل مختلفی دنبال امام (ره) بودند. زمان امام (ره) مجع روحانیون مبارز احساس می کردند که امام (ره) دوست دارند افرادی که اطراف ایشان هستند انقلابی باشند و ضد آمریکایی باشند. لذا تندترین شعارها را این ها سر می دادند. وقتی صحبت از مذاکره با آمریکا می شد می خواستند طرف را بکشند و جوری برخورد می کردند که گویا آن فرد کافر و ملحد است. الان که امام (ره) از میان رفته اند و احساس می کنند که خبری از جنگ هم نیست چرخش کردند. وقتی که آقای خاتمی رئیس جمهور شده بود به آقای کروبی گفتم که شما یک روزی بود که اگر کسی اسم آمریکا را می آورد می خواستید او را مورد حمله قرار دهید و او را منحرف می پنداشتید چه شده که الان صحبت از مذاکره با آمریکا می کنید؟ گفت امروز آنگونه شعارها اقتضا نمی کند و اعتباری ندارد. این ها مشکلاتی است که وجود دارد اما در حقیقت آنچه که مهم است این است که ما خود امام (ره) و راه امام (ره) را بشناسیم. بنظر من امام (ره) جامع همه صفات برجسته است.
«نسیم»: یعنی معتقدید که این افراد عملکرد و طرز تفکر ثابت و مشخصی در یک برهه زمانی حدود بیست و پنج سال گذشته نداشتند؟
روحانی: عرض کردم. افراد متفاوتند و نمی توان یک حکم کلی برای همه داد. برخی افراد بر اساس احساسات، برخی بخاطر جو ، برخی طبق برداشت هایی که داشتند رفتار می کردند. یعنی اگر در یک جمعی بودند و آن جمع انقلابی فکر می کردند، آن ها هم همانطور فکر می کردند.
حتی برخی از این چهرهها، از افرادی خط گرفتند که خوب توانستند این ها را شستشوی مغزی دهند. من راجع به آقای کروبی واقعا فکر می کنم که دگراندیشان خوب رویش کار کردند , توانستند به طورکلی افکار ایشان را دگرگون کنند. چند سال پیش در برخوردهایی که با ایشان داشتم می دیدم که ایشان یک سلسله حرفهای غیرانقلابی می زنند اما گمان می کردم که یا برای این است که وقتی مباحث مطرح می شود جواب ما را بدهند و نتیجه بهتری بگیرند یا اینکه ما را امتحان کنند. اما بعدا یک بار دیدم که ایشان در مورد جریان مک فارلین افسوس می خورد. می گفتند فرصت خوبی بود و آن را از دست دادیم. این نشان می دهد که روی ایشان کار شده بود. یعنی افراد دگراندیش روی ایشان کار کردند و او را به اینجا رساندند.
«نسیم»: در بحث ایجابی گفتمان نظام، ما احتیاج به بازخوانی نظرات امام (ره) و تطبیقش با شرایط امروز داریم. مثل بحث اینکه برخی این اصرار را دارند که از امام (ره) یک چهره خنثی بسازند و وانمود کنند که امام نگاه خیلی منفی ای نسبت به آمریکا نداشته است و مایل بوده که با این کشور هم ارتباط برقرار کند. نظر امام (ره) در خصوص بحث استکبار ستیزی و بویژه خود کشور آمریکا چه بوده؟ این را در قالب گفتمان نظام اسلامی برای ما تبیین کنید.
در مورد این مسائل لازم نیست شما نظر من را بشنوید. توجه به سخنان و نوشته های امام (ره) مسائل را روشن می کند. آقای هاشمی یکی از حرف هایشان این است که ایشان در خصوص آمریکا نوشته ای به امام داده و امام (ره) هم با سکوتشان، با حذف شعار مرگ بر آمریکا موافقت کرده اند. اما می بینیم در سال 67 امام(ره) در یک پیامی صریحا می گویند که -با نقل به مضمون- امروز بهترین دعا برای آمریکا این است که مرگ بر آمریکا بگوییم. یا در وصیت نامه شان که آخرین آثاری است که از امام مانده است ایشان در آنجا توصیه می کنند که تنها یزیدِ زمانِ امام حسین (ع) را نفرین نکنید، یزید زمان خود را هم نفرین کنید. و یا در یک پیام دیگری می فرمایند قدرت ها و ابرقدرت ها و نوکران آنان مطمئن باشند که اگر خمینی یکه و تنها بماند، به راه خود که راه مبارزه با کفر و ظلم و شرک و بت پرستی است ادامه می دهد، و به یاری خدا و اطمینان به بسیجیان جهان اسلام ، این پابرهنه های مغضوب دیکتاتورها خواب راحت را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگانی که به ستم و ظلم خویش اصرار دارند سلب خواهد کرد. جنگ ما جنگ عقیده است که جغرافیا و مرز نمی شناسد و ما باید با جنگ اعتقادیمان بسیج بزرگ سربازان اسلام را در جهان راه بیندازیم.
برای پی بردن به اندیشه های امام (ره) و دیدگاه های ایشان در مسائل خارجی، بهترین منبع آثار امام (ره) است. نباید به جای اینکه بیاییم به آثار امام، پیام ها و وصیت نامه ایشان توجه کنیم ببینیم من و دیگری چه می گوییم. افراد طبق نظر خودشان صحبت می کنند. اما آنچه که خیلی مهم است این است که امام در این زمینه آثاری دارند که کاملا معتبر، قاطع و قابل توجه است و هیچ تردیدی در آن نیست. این ها بهترین نمونه و ملاک برای استخراج نظرات امام (ره) است.
«نسیم»: بحث سر تفسیر از نظرات امام (ره) است. هرکسی تفسیر خودش را می گوید اما آن تفسیر واحد را چگونه باید استخراج کرد؟
روحانی: این که واضح است و احتیاجی به تفسیر ندارد. برای مثال این که فرمودند قدرت ها و ابرقدرت ها و نوکران آنان مطمئن باشند که اگر خمینی یکه و تنها بماند، به راه خود که راه مبارزه با کفر و ظلم و شرک و بت پرستی است ادامه می دهد؛ یعنی چه؟ آیا تفسیر می خواهد؟ تفسیر جایی است که ایهامی وجود دارد. ممکن است در کلام امام جمله ای باشد که خیلی مشخص نباشد. می گوییم خیلی خوب بیایید تفسیر کنید که منظور امام چه بوده است؟. اما وقتی امام (ره) با این صراحت و قاطعیت مسائل را مطرح می کند دیگر جایی برای تفسیر و توضیح وجود ندارد.
«نسیم»: در سالهای اخیر یکسری از آقایان راجع به محافل خصوصیشان با امام؛ صحبت کنندیا می گویند امام در گوش من گفت، یا خدمت امام بودیم امام این حرف را به من زد. یا چیزی که الان مطرح شده به اسم خاطره سازی. سوال اینجاست که آیا امام چنین محافل خصوصی ای داشته اند؟
روحانی: خود امام (ره) این مسئله را حل کردند. ایشان می دانستند چنین سوء استفاده هایی می شود. کسانی که به نحوی دسترسی داشتند به ملاقات های خصوصی با امام ممکن است این کار را بکنند. در وصیت نامه گفتند آنچه که به من نسبت داده می شود یا باید در پیام های من ، سخنرانی های من ، در آثار من که نوشته هایی مورد تایید کارشناسان است آمده باشد و یا در رادیو و تلویزیون گفته شده باشد. همان طور که اشاره گردید امام (ره) هیچوقت اهل دوگانگی نبودند که با مردم یکجور صحبت کنند و پشت پرده به گونه ای دیگر. این صداقتی که امام با مردم داشتند هرگز در گوشی با کسی صحبت نمی کرد. به آنچه که می رسید آن را قاطع بیان می کرد. اگر امام بر این باور بود که مرگ بر آمریگا را باید گفت صریحا این را بیان می کرد و پروا نمی کرد. اگر امام بر این باور بود که با آمریکا باید کنار آمد، این را می گفت. اصلا امام نمی توانست به مسئله رابطه با آمریکا حتی فکر کند. هم برخلاف عقل است و هم برخلاف آیه صریح قرآن است. قرآن می گوید: یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا عَدُوِّی وَعَدُوَّکُمْ أَوْلِیَاء. برخلاف عقل هم هست که انسان با کسی که طمع به مال جان و ناموسش دارد با او خوش و بش کند. اگر کسی غیرت داشته باشد و نان بی غیرتی نخورده باشد نمی تواند با کسی که نقش دشمنی دارد، تجاوزگر است و فزونخواه است کنار بیاید.
امام(ره) دنیای استکبار را خوب می(ره) شناخت. همان استکباری که امروز من و شما بخاطر برخی رفتارهای دولت فریاد سر می دهیم که به اصطلاح معروف ما را تشنه لب چشمه بردند و تشنه بازگرداند و هنوز هم وعده میدهند ولی چهارمیلیارد و خورده ای را به ما نداده اند، قسمتی از فناوری هستهای را هم تعطیل کردند. هم سعی کردند در دنیا ورشکسته، بدبخت و فقیر نشان دهند که رو به تسلیم آورده ایم. این چیزها که ما امروز می بینیم امام(ره) می دانست و می دید.
این که مقام معظم رهبری فرمودند که من به این مذاکره خوشبین نیستم به همین خاطر است. آمریکا را می شناسد. اگر کسی در این جامعه زندگی کرده باشد و از الفبای سیاست آگاه باشد آمریکا را می شناسد و می داند آمریکا یک جنایتکار و فزونخواهی است که جز ذلت ملت ها و جز غارت کشورها هدف دیگری ندارد. مذاکره و تفاهم و تعامل چیست؟ امام این ها را خوب می شناسد. حتی آن نامه ای هم که آقای هاشمی نوشته اند و امام(ره) جواب نداده اند به نظر من مصداق برخی حرف ها است که جوابش خاموشی است.
به امام می نویسد که چه فرقی بین چین و شوروی و آمریکا است که ما با آن ها رابطه داشته باشیم اما با آمریکا رابطه نداشته باشیم. کسی که از الفبای سیاست سردر بیاورد می داند آمریکا شمشیر را از رو بسته است. در کنگره بودجه تصویب می کند که به قول خودشان ریشه جمهوری اسلامی را بخشکاند. از نظر اسلامی هم فکر کنید ما دو نوع کافر داریم. کافرحربی و کافر غیرحربی. مسلمان می تواند با کافر غیرحربی مذاکره، معامله و داد و ستد داشته باشد. اما با کافر حربی نمی تواند. او می آید آمریکا را که یک کافر حربی است و از پیش از پیروزی انقلاب تا الان به دنبال توطئه است با چین یا شوروی مقایسه می کند. امام (ره) این را می فهمد. معلوم است که جوابش را نمی دهد. می داند چقدر این حرف بی پایه و اساس است. متاثر می شود که چنین افرادی در بین یارانشان هستند که اینطور فکر می کنند.
اصلا بعضی کسانی که از امام دم می زنند نه امام را قبول دارند و نه به راه امام اعتقاد دارند بلکه برای پیشبرد اندیشه های خود تلاش میکنند، از امام مایه میگذارند و احیانا اندیشه انحرافی و ضد مردمی خود را به پای امام حساب میکنند و چنین وانمود میکنند که نظر امام اینگونه بوده است.
«نسیم»: برخی می خواهند برای نسل جوان طوری جا بیاندازند که افرادی چون آقای هاشمی و بیت امام(ره) در مقایسه با افرادی مثل مقام معظم رهبری لایه اول نزدیک به امام بوده اند.
روحانی: اینهایی که الان بیت امام حساب می شوند آن موقع کودک بوده اند که از سیاست چیزی سر در نمیآوردند یا پس از رحلت ایشان بدنیا آمدند. اینها خام و ناآگاه و بی تجربه وارد صحنه شدند و متاسفانه هدف قرار گرفتند. افراد بیت کسانی نبودند که امروز بشود روی آنها حساب کرد. موسسه تنظیم و نشر آثار امام (ره) که باید پرچمدار دفاع از امام باشد در هاشمی هضم شد و به این باند متصل شده . لذا آقای هاشمی هر دروغی بگوید نفس نمی کشند. همین چهارشنبه آخر سال آقای هاشمی مصاحبه ای داشت با روزنامه شرق. گفته که امام گفتند من اگر آمریکا بگذریم از فهد نمیگذریم. خوب این دروغ است . چنین جمله ای امام نگفته است. صحیفه امام موجود است. چرا این موسسه تکذیب نکرد؟ چرا نگفت این حرف امام (ره) نیست؟.
اینها نشان دهنده این هست که آنجا هم متاسفانه به موضع جناحی و باندی گرفتار شده است.تناقض هایی که از آقای هاشمی در خاطرات ایشان هست و من برخی از آن ها را در فصلنلمه پانزده خرداد نقل کرده ام مشخص هستند. تناقض هایی که در حرف های ایشان وجود دارد حداقل باعث می شود که سخنان ایشان هیچ اعتباری نمی تواند برای ما داشته باشد.
بالاخص با این تاکید امام(ره) که فرمودند آنچه که به من نسبت داده می شود باید در نوشته ها و آثار و سخنرانی های من آمده باشد.
بنابراین حتی اگر شرع را هم کنار بذاریم، از نظر عقلی به شخصی که اعتبار حرفهایش زیر سوال رفته است نباید توجه کنیم. یعنی الان حتی آدم های عادی کوچه و بازار می دانند که حرف های آقای هاشمی هیچ پایه و اساسی ندارد. ایشان طبق شرایط حرف می زند. این را امروز ما فهمیدیم ولی یادم هست وقتی که آقای هاشمی به من گفت اگر با کور شدن چشم یک دختر مسئله بی حجابی رفع شود مسئله ای نیست، یکی از دوستان نزدیک او گفت اعتقاد ندارد. یک دفعه یک حرفی می زند اما معلوم نیست ته دلش چیست. به آقای هاشمی اصرار نکنید که این حرفی را که می زند به آن اعتقاد دارد یا خیر. الان همین جملاتی که ایشان می گوید، به این خاطر است که احساس می کند که دیگر در میان نیروهای مردمی حزب اللهی و انقلابی اعتبار و پایگاهی ندارد.
برخی نزدیکان به دولت هم به همین مسئله دچار شده اند و نمی دانند بعد از جریان یارانه که مردم به خواست دولت نه گفتند چه باید بکنند. برخی از آنها به این نتیجه رسیدهاند که یا در میان مردم اعتباری ندارند یا از جای دیگر این مشکل پیش آمده. احساس می کنند آن گونه که باید و شاید در میان مردم پایگاه ندارند.
یا نکته دیگر در مورد سخنان آقای رئیس جمهور، در خصوص شلاق و بهشت. اگر آقای روحانی به این مسئله اعتقاد داشت قبلا در کدام منبرش راجع به این مسائل صحبت کرده؟ سی و پنج سال از انقلاب می گذرد. ایشان یک عمر روضه خوان بوده اند؛ گرچه روضه خوانی امری مقدس است اما هم ایشان و هم آقای هاشمی نشان بدهند که قبلا هم از این دست صحبت ها می کرده اند. این مطلب که می گویند با شلاق نمی شود مردم را بهشتی کرد، پیدا است که مسئله ای اتفاق افتاده است که ایشان می خواهد یک عده ای که قرابت بالایی با اسلام و انقلاب ندارند را به سوی خودشان جذب کنند. در سال 58 چنین حرفی را فالاچی به امام (ره) زد. این در کتاب نهضت آمده است. گفت آیا می شود مردم را با دیکتاتوری به راه آورد؟
امام جوابی می دهند که در حقیقت جواب رئیس جمهور محترم هم است. می گویند: این سیاست که ما در اسلام داریم برای این است که ما می خواهیم جامعه را پاکسازی کنیم، علف های هرزه ای را که مزرعه را ضایع می کنند، این علف های هرزه را بچینیم و دور بریزیم. آن کسانی که جامعه را به تباهی می کشند، آن کسانی که جوان های ما را دخترهای ما را به تباهی می کشند، آنها را نمی توانیم تحمل کنیم که هرکاری می خواهند بکنند. امام به دو نکته اشاره می کنند. یکی افرادی که فاسد هستند و فساد ایجاد می کنند، علف های هرز جامعه هستند و دوم همانطور که شما دزد را حبس می کنید ، چرا آزادش نمی گذارید که هرکاری می خواهد بکند ؟ همانطور که قاتل را میگیرید حبسش می کنید یا احیانا قصاصش می کنید. چرا رهایش نمی کنید تا هرکار می خواهد بکند؟ چون جامعه را به فساد می کشد.جلد دهم صحیفه امام ، صفحه 152، مهرماه 1358 .
«نسیم»: این بدعتهایی که درگفتههای شما مطرح شده، نمودی عینی در دهه 70 داشته است براین اساس آیا در شرایط کنونی شاهد بازگشت این رویه هستیم؟
روحانی: دشمنان ما هیچ وقت از توطئه سازی عیله ما دست برنداشته اند، یک زمانی با کودتای نظامی، ترورهای داخلی و جنگ به دنبال تقابل با انقلاب اسلامی ایران بوده اند و در عصر حاضر که دریافته اند روش قبلی اثر گذار نبوده است، به روشی خطرناک تر روی آورده اند یعنی امروز حرف هایشان را از زبان کسانی می زنند که در کسوت روحانیت قرار داشته و به تعبیر خودشان یار امام(ره) شناخته می شوند.
با نگاه به عصر مشروطه متوجه می شویم که دشمن با همین شیوه نهضت مشروطه را به بیراهه کشانده است.
فراماسونر ها با علم کردن آدم هایی مثل شیخ سید جمال واعظ و شیخ محمد کرمانی توانستند ضربه ای سنگین بر نهضت مشروطه وارد کنند؛ امروز هم دشمن فهمیده قلم و بیان واضح فرماسونری بر مردم اثر ندارد و می خواهند این مسائل را از زبان کسانی مطرح کنند که در کسوت روحانیت هستند اما فرق دوره کنونی با عصر مشروطه این است که مردم آن دوره تجربه و آکاهی مردم امروزی را ندارند و خوشبختانه این ترفند اثرگذاری عمیق ندارد ولی به هر حال آسیب هایی خواهد گذاشت.
«نسیم» : بدعت های ایجاد شده در دهه 70 رواج اشراف گرایی بوده است؛ بر این اساس دیدگاه و مواجهه امام راحل را در مسئله اشرافی گری را شرح می دهید؟
روحانی: اشرافی گری در دوران امام(ره) هم مطرح بوده است لذا ایشان بسیار جدی با این مسئله برخورد کرده اند؛ امام(ره) در همین زمینه می فرمایند:" آنهایی که تصور می کنند مبارزه در راه استقلال و آزادی مستضعفین و محرومان جهان با سرمایه داری و رفاه طلبی منافات ندارد، با الفبای مبارزه بیگانه هستند و آنهایی هم که تصور می کنند سرمایه داران و مرفهین بی درد با نصیحت و پند و اندرز متنبه می شوند و به مبارزان نهضت آزادی پیوسته و به آنان کمک می کنند، آب در هاون می کوبند؛ بحث مبارزه و رفاه وسرمایه، بحث قیام و راحت طلبی، بحث دنیا خواهی وآخرت جویی دو مقوله ای است که هرگز باهم جمع نمی شوند و تنها آنهایی تا آخر خط با ما هستند که درد فقر و محرومیت و استضعاف را چشیده باشند "(صحیفه امام جلد 21 صفحه 87)؛ بعد ازرحلت حضرت امام و در دهه 70 این اشرافی گری و رفاه طلبی گسترش یافت و ضربه سنگینی به خط امام و انقلاب وارد کرد. دولت سازندگی ضربه سنگینی با رواج تجمل گرایی به خط امام زده است.
تجمل گرایی زمینه وابستگی را فراهم می کند چرا که یک ملت ساده زیست که می تواند با قناعت و صرفه جویی زندگی کند راحت تر می تواند زیاده خواهی استکبار و جهانخواران را از هم بپاشد اما وقتی آقای هاشمی به مصرف گرایی روی آورد ناگزیر شد تا نیازهای کشور را از خارج وارد کند، که این امر سبب وابستگی بیشتر می شود، کدام پیشرفت با مصرف گرایی و وابستگی ایجاد می شود؟؛ آنچه که می تواند ملت ها را از هرگونه وابستگی نجات دهد، ساده زیستی و قناعت و صرفه جویی است.
من شنیده ام که مردم کشوری گفته اند وقتی تلویزیون رنگی استفاده می کنیم که خودمان آن را بسازیم و تا روزی که خودمان در این زمینه خودکفا نشده ایم از آن استفاده نمی کنیم اما متاسفانه کسانی که زندگی شان بر مبنای تجمل گرایی و رفاه و مصرف گرایی بود، سعی کرده اند این اندیشه را در بین مردم رواج دهند؛ حال اینکه رواج تجمل گرایی مغرضانه، آگاهانه و یا برگرفته از مسئله دیگری بوده است یا خیر شاهدیم که این مسئله در بین مردم رواج یافته است این درحالی است که خط امام واسلام و انقلاب خلاف چنین شیوه و عملکردی است.
با نگاه به زندگی مقام معظم رهبری، شاهدیم که زندگی ایشان از یک طلبه ساده که در گوشه حجره زندگی می کند هم پائین تر است.
«نسیم»: برخی معتقدند که آنهایی که خارج از صحنه هستند و نسبت به تجمل گرایی موضع می گیرند، دارند زاهد مسلکی و درویش گری را رواج می کنند این زاهد مسلکی با ساده زیستی چه وجه تمایزی دارد؟
روحانی: آنهایی که می خواهند راه امام و اسلام راستین را زیر سوال ببرند، خواه ناخواه باید به یک مسئله تمسک جویند، به همان نحوی که وقتی با افراد انقلابی مواجه می شوند و بحث ایستادگی ومقاومت مطرح می شود، طالبان را به رخ می کشند تا راه مقاومت را نادرست جلوه دهند وقتی می بینند عده ای در مقابل تجملگرایی ایستادگی میکنند برای زیر سوال بردن این خط مسئله صوفیگری و درویشگری را مطرح میکنند.
ساده زیستی چه ربطی به درویش مسلکی دارد؟ آیا امام هم درویش بود؟ ایشان فقط یک زندگی یکنواخت طلبگی داشته اند. ایشان صوفی گری و درویش گری نداشته اند یا مقام معظم رهبری که امروز در دوران رهبری خود همان زندگی ساده ای را دارند که در زمان ریاست جمهوری شان داشته اند، این ساده زیستی ایشان چه ربطی به درویش گری دارد؟
مقام معظم رهبری در منزلشان ظرف های لعابی و مسی مصرف می شود و ظرف های چینی مصرف نمی شود؛ ایشان مطرح کردند که در دوران ریاست جمهوری شان از خارج هدایایی می آوردند که آنهایی که با عنوان ریاست جمهوری می آمده به موزه می فرستادند ولی آنهایی که به عنوان شخص آورده می شد را مصرف می کردند.
ایشان یکبار گفتند یک کارتن شخصی که برایشان آمده بود بدون اینکه باز شود به منزل فرستاده شده بود، شب که وارد منزل می شوند و مشاهده می کنند که ظروف چینی برایشان ارسال شده، ناراحت شدند و گفتند که اشتباه شده و آن را به موزه بفرستید؛ مطالب مطرح شده در این خاطره حاکی از زندگی ساده انسانی است که در مکتب اسلام و امام رشد یافته است؛ اما طبیعی است وقتی کسانی که می بینند راه و خط امام انقلاب به جلو می رود بهانه تراشی کرده و تهمت بزنند و به همان نحوی که وقتی امروز با انقلابی های حزب اللهی مواجه می شوند آنها را با چماق افراطی، خشونت طلب و تندرو سعی می کنند زیر سوال ببرند وقتی با کسانی مواجه می شوند که خط سازش ر ادنبال نمی کنند باید با عناوین صوفی گری و درویش مسلکی از میدان به درشان کنند.
« نسیم»: عده ای معتقدند روی آوردن به روش هایی چون "تاریخ شفاهی"، "خاطره سازی" و حتی "نمادسازی" از افراد در قالب یاران امام و نردیکان امام و از این قبیل یا طرح مسائلی اعم از "اجتهاد در اندیشه امام" رویه ای برای تقابل با فرهنگ امام و خط انقلاب است که در نهایت زاویه صد درصدی با مکتب امام را به دنبال دارد. نظر شما در این خصوص چیست؟
روحانی: درست است که مطرح شدن این موارد تاحدودی اثر گذار است اما بالاخره خط امام ریشه دار تر از آن است که با این چیز ها آسیب ببیند اما آنچه به خط و مکتب امام و تاریخ انقلاب ضربه سنگینی زده است همین بحث خاطره نویسی است؛ خاطره نویسی هایی که بر پایه منافع شخصی و به منظور مسائل و اهداف مغرضانه و شخصی نوشته شد مربوط به شخص خاصی هم نیست و افرادی با خاطره نویسی به دنبال نشان دادن تصویری دروغین از نقش خود در دوران امام بوده اند. مثلا فردی که در آن زمان یک اعلامیه ای پخش کرده و می داند که کار ناچیزی انجام داده است با دروغ پردازی به گونه ای نقش خود در انقلاب را عمیق جلوه داده اند که انگار امام(ره) را راهنمائی می کرده و به ایشان خط می داده اند.
البته کسانی هم بوده اند که با خلوص خاطره نوشتهاند اما در نوشتن هایشان دچار فراموشی شده و مسائلی از اتفاقات مدرسه فیضیه را به 15 خرداد ربط داده اند و بالعکس که این امر باعث ایجاد تناقضاتی می شود و 50 سال بعد که فردی به دنبال تاریخ انقلاب باشد با دیدن چنین تناقضاتی با دوگانگی مواجه می شود لذا به همه چیز بی اعتماد می شد.
متاسفانه در انتشار این خاطره نویسی ها دقت نشده که بر اساس اسناد مستدل روایت شده باشد یا نه، و مشکلی که ما با مرکز اسناد پیدا کرده ایم هم درهمین راستا بوده است. آنها هدفشان فقط این بود که کتاب منتشر کنند. به طوری که اگر بتوانند هر روز یک کتاب منتشر کنند اما این که محتوا چه باشد برای آنها چندان مهم نیست. بخش قابل توجهی از خاطراتی که اینگونه منتشر شده یا آکنده از تناقض است و یا اشتباه تاریخی.
از این رو، اینگونه کتابها اسباب برخی افراد برای زیر سوال بردن مبارزات و خط امام و انقلاب در خارج و داخل کشور شده است و ضربه سنگینی به انقلاب زده اند.
«نسیم»: راه مقابله با این اتفاق چیست؟
روحانی: یک دست صدا ندارد و با یک گل بهار نمی شود. اوایل انقلاب شرایط با امروز متفاوت بود و پست و مقام، زرق و برق زیادی داشت. من مدت زیادی در لبنان و سوریه بودم. پیشنهادهای متفاوتی برای نمایندگی در مجلس و سفیر شدن در کشورهای دیگر، عضویت در مجلس خبرگان و وزارت ارشاد به بنده می شد. من به همه این ها پشت پا زدم تا رسالت مقدس و سنگینی که در برابر تاریخ دارم جلو ببرم. اما تنها ماندم. من می خواستم در هر استان یک دفتر بزنم و خاطرات مردم از زبان خود مردم گرفته شود. مردم بیش از هر کس دیگری در صحنه حضور داشتند.
متاسفانه این آرزوی من به بار ننشست. امام در پیامی که برای بنده فرستادند بر این نکته تأکید نمودند که همچنان که انقلاب به دست مردم به پیروزی رسید، تاریخ انقلاب نیز باید از طریق مردم نوشته شود. بنابر این فرمایش حضرت امام(ره) ما به خیلی ها متوسل شدیم تا در هر استانی یک دفتر برای جمع آوری خاطرات مردم دایر کنیم. جوابی که به ما دادند این بود که بودجه نداریم و کار شما به اندازه یک وزارت ارشاد و یک وزارت کشور بودجه می خواهد و امکان این کار را فراهم نکردند. در نتیجه، بسیاری از خاطرات بسیار ارزشمند مردم از دست رفت. این افراد یا شهید شدند یا از دنیا رفتند و خاطراتشان با آن ها دفن شد یا جزییات خاطرات را با گذر سال ها فراموش کردند. الان هم وقتی با برخی افراد می نشینیم تا خاطراتشان را ضبط کنیم سنی از آن ها گذشته است و دیگر به یاد نمی آورند.
راه مقابله با این ها این است که یک کسی درد این مسئله را احساس کند و ببیند این طور که دارد پیش می رود، تاریخ انقلاب ضایع می کند و مسائل برای نسل آینده مبهم می ماند.
الان برای پیدا کردن راه چاره دیر شده است. نمی گویم نتیجه ندارد اما راه این است که هم اکنون کسی یا نهادی که مقتدر باشد، باید بیاید و کنترل کند که در زمینه تاریخ انقلاب چه کتابی دارد چاپ می شود.
الان می بینیم کتاب هایی هست که باید بررسی شود اما در وزارت ارشاد مجوز چاپ گرفته و منتشر شده است. کتاب هایی که در زمینه انقلاب چه به صورت خاطره و چه به صورت های دیگر چاپ می شود، نیاز به یک مرکزی دارد که در بررسی دلسوز و دقیق باشد نه آن که کار را "سمبل" کند.
اما در مورد بحث حضرت امام(ره) و اجتهاد، قبل از آن که حاج حسن مصطفوی این حرف را بزند، دیگران زده اند. اولین مسئله ای که بعد از رحلت امام، افراد مختلفی حتی افرادی همچون عبدالله نوری و وابستگان شیخ حسینعلی منتظری که در بیت امام جا خوش کرده بودند این حرف را مطرح کردند که امام مرجع تقلید و مجتهد بود و حرفش برای زمان خودش حجت بود اما وقتی ایشان از دار دنیا رحلت کردند، نظرشان برای خودشان مقدس و محترم است اما ما طبق مبانی فقه اسلامی باید از مرجع تقلید زنده تقلید کنیم و نظر مجتهد حی و زنده برای ما مهم است. بنابراین، دوره حضرت امام تمام شد و باید آن را به موزه تاریخ سپرد. این ها نظریه سپردن اندیشههای حضرت امام به موزه را مطرح کردند اما حقیقت چیز دیگری است.
اگر خط به خط صحیفه امام را بررسی کنیم، می بینیم که حرف های ایشان بر مبنای اجتهاد نیست بلکه برگرفته از آیه صریح قرآن است. اجتهاد نیست. بله اگر در مورد احکام نماز بگوییم که حضرت امام تعداد ذکر تسبیحات اربعه نماز را یک بار کافی می داند و سه بار را مستحب می داند، آن گاه بحث اجتهاد به میان می آید. بر این اساس، اگر کسی امروز به بلوغ دینی برسد، نمی تواند از لحاظ اجتهاد در احکام از امام تقلید کند. این جا، مسئله، اجتهاد است. اما وقتی امام می گوید امروز سر دادن شعار مرگ بر آمریکا عبادت است، این دیگر اجتهاد نیست. این آیه صریح قرآن است. لا یحب الله جهر بالسوء الا من ظلم. قرآن به کسی که به او ظلم شده، اجازه می دهد تا فریاد بکشد و حتی حرف بدی به او بزند. جهر بالسوء یعنی سخن سوء و بدی به زبان بیاورد. این که امام می گوید مذاکره با آمریکا مذاکره گرگ و میش است، صرف نظر از جنبه عقلی آن، آیه صریح قرآن است؛ لا تتخذ عدوکم الاولیاء.
هیچ کدام از حرف های امام در حوزه های مبارزاتی، جنبه اجتهادی ندارد و روش و سیره قرآن و ائمه اطهار است. بنابراین این ادعاها صحیح نیست. آن ها چنین ادعاهایی کردند اما نتوانسته اند از این حرف ها به جایی برسند.
امروز آن ها وارد بحث محافل خصوصی و درگوشی شده اند که بگویند امام در فلان جا چه گفت و به که چه گفت و ... . شب می خوابند و صبح خواب نما می شوند و طرح تازه ای را مطرح می کنند. خوشبختانه لطفی که خداوند به امثال حضرت امام و شهدا کرده، به این قبیل افراد آن عقل و شعوری را که بتوانند چیزی را بسازند که قابل رد نباشد، نداده است. در کنار این حرف ها هم خودشان دچار تناقض می شوند و هم وقتی بیان می کنند، هر آدمی هم که تنها از الفبای سیاست خبر داشته باشد به این حرف ها می خندد. مثلاً فردی که گفته است که من به امام نامه نوشتم که چه فرقی بین آمریکا و شوروی و چین است که ما با شوروی و چین رابطه داریم اما با آمریکا رابطه نداریم. خب وقتی امام چنین نامه ای را بخواند متأثر می شود از این که چنین افرادی در کنار او هستند. ما به چه کسانی امید داریم؟ کسی که بویی از سیاست برده و از الفبای سیاست سر در آورده باشد، فرق بین ابر قدرتی را که با تمام قدرت به صحنه آمده تا انقلاب را نابود کند با قدرت دیگری که به هر دلیلی قصد این را ندارد، می فهمد. حالا یا این قدرت دوم توانش را ندارد یا سیاست او اقتضای آن را دارد که فعلاً با ما مماشات کند.
«نسیم»: تناقضی را که می فرمایید در جریان اخیری هم که مطبوعاتی شد دیدیم. نمی دانم مستند من روحانی هستم را دیده اید یا نه؟
روحانی: من از ابتدا تا انتهای آن را دیده ام. تنها مشکلی که این مستند ایجاد کرده و به سبب آن آقایان این طور دستپاچه شده اند، مسئله حضور رییس جمهور محترم در مسئله مک فارلین است. انسان آزاده و روشن ضمیر از محاسبه باکی ندارد. آن را که حساب پاک است از محاسبه چه باک است؟ اگر این سیاست واقعاً درست بوده باید بگویند بله من شرکت داشتم و اگر اشتباه بوده با شجاعت بگویند من اشتباه کردم. این دستپاچگی و جوسازی علیه این مستند که فلان چیز را زیر سوال برده است برای این که پرستیژ پیش مردم به هم نخورد، رفتار درستی نیست.
«نسیم»: یکی از همان تناقض ها در همین جا بود که آقای هاشمی در خاطراتش گفته است که آقای روحانی در مک فارلین حضور داشته است اما این ها خودشان می گویند نه حضور نداشته است.
روحانی: در مصاحبه آقای هاشمی با روزنامه کیهان در چند سال پیش، نیز وی به این مسئله اشاره کرده است که دکتر هادی و دکتر روحانی از طرف من برای مذاکره با مک فارلین رفتند. متاسفانه این ها با این چیزها ارزششان را پیش مردم پایین می آورند. این ها با این تناقضات و چندگانه بازی کردن ها باعث می شوند تا میان مردم بی اعتبار شوند. در تاریخ انقلاب اسلامی هر کسی ناخالصی داشته و منصبی گرفته رسوا شده است.
«نسیم»: شما در گذشته بیشتر یک چهره منتسب به جریان چپ شناخته می شدید؟ آیا واقعا اینگونه بوده است؟
روحانی: در جریان تشکیل مجمع روحانیون مبارز من مسافرت بودم و یعد که آمدم تهران دیدم دوستان ما گروهی را به نام مجمع روحانیون تشکیل دادند و من تعجب کردم. بعد هم متوجه شدم که آقای کروبی دست گل به آب داده اند و نام بنده را هم در لیست آن گروه گذاشند. همان موقع من می خواستم حضور خودم در این جریان را تکذیب کنم. اما به دو دلیل این کار را نکردم. یکی به خاطر رابطه خوب من با آقای کروبی بود و نمیخواستم آبروی ایشان لکه دار شود و دوم اینکه آقای ری شهری گفتند من به امام گفتم که شما بیایید و به اینها بگویید که برگردند و با جامعه یک کاسه شوند، ولی امام گفتند که خوب است که چند صدایی باشد.
در آن زمان این گروه جلساتی برگزار می کردند و مدام علیه جریان مخالف و آقای هاشمی صحبت می کردند. من آن موقع به آقای کروبی و ... که مدام علیه هاشمی حرف میزدند گفتم حالا اگر آقای هاشمی آمد و گفت من در سیاست خارجی یا در اقتصاد شکست خوردم شما چه برنامه ای دارید که ارائه دهید و جایگزین کنید؟ و دیدم که آنها واقعا هیچ برنامه ای یا سیاستی در مقابل سیاست جاری آن موقع نداشتند.
متاسفانه در کشور ما همه چه چپ و چه راست فقط میخواهند قدرت خود را حفظ کنند و راه و برنامه و تلاش جدی برای رفع این مشکلات کشور مثل مسائل اقتصادی ندارند.
البته این را هم بگویم که اصول گرایی و اصلاح طلبی از فرانسه وارد شده و ما هم آن را بدون اطلاع قبول کردیم. در آنجا کسانی که به قرون وسطی و رفتار ان موقع اعتقاد داشتند می گفتند بنیادگرا و آن گروه که به جدایی دین از سیاست اعتقاد داشتند می گفتند اصلاح طلب.
در طول انقلاب یکی از مشکلات ما این بوده که ما چون با هیچ جناح و گروهی نبودیم همیشه تحت فشار بودیم و در نتیجه ما مجبور بودیم تاریخ نگاری انقلاب را با یک مبلغ ناچیزی جلو ببریم. اگر خدای نخواسته در این سالها با وزارت کشور یا وزارت ارشاد کاری داشته باشیم کاملا معلوم است که چه بلایی سر ما می آید.
من امید داشتم که بتوانم تاریخ انقلاب تا زمان ورود امام به ایران را که حدود 20 جلد می شود منتشر کنم اما متاسفانه با این مشکلات جدی و مسائل مالی و دست تنها بودن که هستم نمی توانم این کار را انجام دهم.
«نسیم» به عنوان سوال آخر در خصوص جنبش بیداری اسلامی. نظر امام در خصوص جنبش های مقاومت در خاورمیانه چه بوده؟ و یک عبارتی ایشان دارند به عنوان ارتش واحده امت اسلامی. این عبارت بر چه مبنایی بوده است؟ چه هدفی را دنبال می کرده اند؟روحانی: آن جمله ای که از امام خواندم ، که امام فرمودند جنگ ما جنگ عقیده است ، جغرافیا و مرز نمی شناسد، تقریبا همین مطلب اشاره دارد. یا اینکه فرمودند: "ما باید با جنگ اعتقادیمان بسیج بزرگ سربازان اسلام را در جهان به راه اندازیم". این در جلد 21 صفحه 87 آمده است.
مسئله همین است که امام دنبال این بودند که واعقا یک بسیج جهانی تشکیل شود و پیام دیگرشان این است که به یاری خدا در کنار بسیجیان جهان اسلام، این پابرهنه های مغضوب دیکتاتورها خواب راحت را از دیدگان جهانخواران و سرسپردگان ستم و ظلم سلب خواهند کرد. امام واقعا دنبال این بودند که بتوانند یک نیروی جهانی تحت عنوان نیروی بسیجی تشکیل دهند و از این طریق بتوانند خواب راحت را از چشم جهانخواران بگیرند که همین هم شد.
یعنی الان اگر توجه کنید میبینید که نگرانی و اضطرابی که جهانخواران را فراگرفته ، این بیداری اسلامی که در منطقه و جهان به وجود آمده و اینکه حتی کارشناسان غرب اذعان دارند به اینکه آینده جهان متعلق به اسلام است؛ نشان دهنده این است که این ها خود را با چه خطری مواجه می بینند و این دست و پا زدنهایی که الان می بینید برای این است که بتوانند مقابله جدی کنند.
به نظر من آوردن بن لادن به صحنه، آوردن طالبان و القاعده و النصره و این جنایاتی که مرتکب می شوند به منظور جلوگیری از پیشرفت اسلام است. این که میبینید سینه یک سرباز را میشکافند و با بیرون آوردن قلبش آن را به دندان می کشند و از این حرکت فیلمبرداری کرده و در سرتاسر جهان پخش می کنند، برای این است که بگویند اسلام یعنی این حرکت ها و اگر اسلام جهانی بشود چنین وحشی گری هایی را دارد.
چون کسی که این فیلم را میبیند دیگر النصره و القاعده را نمی شناسد، میگویند وقتی با خودشان اینگونه رفتار میکنند با دیگران چه خواهند کرد. تمام تلاش غربی ها این است که با اینگونه ترفندها بتوانند جلوی پیشرفت اسلام را بگیرند.
اما از این طرف اگر در آن مسیری که امام گفت حرکت کنیم و صبر هم داشته باشیم انشاالله هدف والا به حقیقت می پیوندد. اما باید بگویم که آن بسیج عمومی که امام انتظار داشتند که بتوانیم نیروهای حزب اللهی، همان نیروهای معتقد به مبارزه با استکبار جهانی را بسیج کنیم متاسفانه در داخل براثر یک سلسله تفاوت فکری مخصوصا از زمانی که اصلاح طلب ها به قدرت رسیدند به کلی متوقف شد هرچند در برخی از جاها به حمدالله به صورت خودجوش دارد به وجود می آید که انشاالله بتواند آن آرمان امام را تحقق ببخشد.
«نسیم» در مورد رهبر معظم انقلاب و شیوه اداره حکومت از سوی ایشان هم میخواستیم نظرتان را بدانیم. چون مباحثی طرح می شود که حکومت داری ایشان با حضرت امام متفاوت است. چند سال قبل یکی از ائمه جماعت در یکی از مساجدها کل منبر کامل در مورد حضرت اما صحبت کرد اما نتیجه بحث این بود که امام آن بود و این آقایی که الان دارد حکومت می کند کاملا سیره اش متفاوت با امام است. آیا وجوه تمایزی بین شیوه رهبری آن ها وجود دارد؟روحانی: عملکرد مقام معظم رهبری کاملا در ادامه راه حضرت امام است . من این را به عنوان کسی که یک عمر در کنار امام بوده شهادت می دهم که روش مقام معظم رهبری کاملا با شیوه حضرت امام انطباق دارد. از نظر عملکرد در طول این بیست و پنج سالی که از رسالت رهبری ایشان می گذرد توانستند از خط امام پاسداری کنند و از حقوق مردم جانبداری کنند. با مرم کاملا یک رنگ باشند، یک رو باشند و صداقت داشته باشند و بر خلاف آرمان های ملت حرکتی نکنند. اجازه ندهند که آرمان های ملت و خون شهدا پایمال شود. من واقعا مقام معظم رهبری را آینه تمام نمای حضرت امام می بینم چه در جهت معنویت ،چه در جهت سیاست ، چه در جهت کشور داری و چه در مقابله با توطئه هایی که در طول این بیست و پنج سال علیه ایران در دست انجام بود.
مقام معظم رهبری با شجاعت در مقابل این ها ایستادند و اجازه ندادند کوچکترین ذلتی یاکوچکترین خدشه ای برای انقلاب به وجود بیاید، این خیلی مهم است. شما حساب کنید ایشان علی رغم آن همه توطئه ها و فشارها کوچکترین ذلتی از خودشان نشان ندادند، کوچکترین عقب نشینی ای نکردند. توانستند آبروی اسلام و انقلاب را و ملت را حفظ کنند.
خوب این ها را وقتی نگاه می کنیم می بینیم که مقام معظم رهبری واقعا خردمندانه و عاقلانه و طبق موازین اسلامی حرکت کرده اند و توانستند انقلاب، آرمان های امام و خواسته های ملت را به درستی پاسداری کنند و اجازه ندهند که کوچکترین خدشهای در این راه وارد شود و حفظ همین مسئله اخیر که اجازه دادند مذاکره صورت بگیرد چقدر حکیمانه بود. یعنی واقعا بار دیگر ماهیت آمریکا را بر ملا کرد. خیلی ها این تبلیغات سوء را باور کرده بودند که بله اگر ایشان اجازه بدهند که مذاکره شود مشکلات مردم حل می شود. تحریم برداشته می شود، گرانی و تورم و بیکاری و همه این ها حل می شوند. خوب ایشان اجازه دادند ماهیت آمریکا برملا شد ، دیدند که آمریکا اینقدر خبیث و پلید و جنایتکار است که حتی حاضر نشد طبق آن قولی که داده بودند و مذاکراتی که کرده بودند همان مبلغی را که طبق قول و قرار باید به ایران بدهند بپردازند.
آمریکا از یک ملت سربلند، زنده و با عزت به شدت می ترسد و یک حکومتی که مبعوث ملت باشد هیچ وقت نمی تواند با آمریکا کنار بیاید.
* گفتگو از علی جمشیدی، آرزو نوروز جم