درگیری گروههای تروریستی، اختلافات ایدئولوژیک یا منافع اقتصادی؟
بررسی جنگ موجود میان گروههای تروریستی نشان میدهد که این درگیریها بیش از اینکه ماهیتی ایدئولوژیک داشته باشد، به بهانه دین و برای کسب منافع اقتصادی و سیاسی انجام میشود.
به گزارش گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم به نقل از پایگاه خبری لبنانی العهد، بسیاری از تحلیلگران مسائل سیاسی و فرهنگی اعتقاد دارند که رویکردهای ایدئولوژیک معمولاً در تقابل با سایر رویکردها دست برتر را دارد، چرا که عناصر مشوق متعالی را در اختیار دارند که در سامانه تفکر و رفتارهای انسان تاثیر گذار است. همچنین بر اساس این دیدگاه عمیق ترین تاثیرات ایدئولوژیک را می توان بر اساس رویکردهای مبتنی بر ابعاد دینی برشمرد.
غرب از همین موضوع استفاده کرده و از ایدئولوژی های به ظاهر اسلامی در برخی حرکت های موسوم به جهادی برای مبارزه با اتحاد جماهیر شوروی در جریان جنگ سرد بهره برداری کرد. البته نباید برخی منابع استفاده شده در جبهه های جنگ نظامی در افغانستان را نیز مورد غفلت قرار دهیم.
از زمان بروز برخی بحران ها در خاورمیانه، عناصر سلفی و تروریستی به عنوان عنصر فعال در آن عمل می کردند. بسیاری بر این اعتقاد بودند که این تحرکات در نتیجه ماهیت ایدئولوژیک خود، تحرکاتی است که دین را بر سیاست ترجیح می دهد و مبتنی بر منافع گروه ها نیست. اما با آغاز بحران در سوریه و گذشته چند ماه، این تصور در آستانه فروپاشی قرار گرفت و رویکرد صلابت ایدئولوژیک در برابر مصالح فردی به فروپاشی قریب الوقوع خود نزدیک شد.
اولین تیر بر این نظریه هنگامی زده شد که ابو محمد الجولانی سرکرده جبهه النصره از ابوبکر البغدادی سرکرده داعش جدا شد و دو طرف برای به دست آوردن غنایم با یکدیگر به مبارزه پرداختند. این غنایم تنها مقداری پول و کالا نبود، بلکه انگیزه مخفی عناصر داعش و جبهه القاعده در این درگیری ها، تسلط بر عرصه جهادی در منطقه بود.
با این وجود بسیاری از تحلیلگران اعتقاد دارند که اختلافات ایدئولوژیک بین گروه های نظامی در شمال سوریه نقش مهمی در درگیری ها و منازعات کنونی دارد. این موضوع به صورت آشکار در تقابل میان هیئت تحریر الشام و احرارالشام دیده می شود که اختلافات ایدئولوژیک میان آنها باعث تقابل رویکردهای مذهبی آنها شده است. احرار الشام با وجود اینکه زیر نظر اردوگاه به ظاهر اسلام گرا قرار دارد، اما رویکردهایی در داخل تحریرالشام به وجود آمد که این گروه را به انحراف عقیدتی متهم کرد. همچنین نحله های فکری داخل احرار الشام نیز هیئت تحریر الشام را به عنوان شورشی و خوارج مطرح کرد. تا جایی که گفته می شد اگر اختلافات ایدئولوژیک میان دو طرف وجود نداشت، درگیری میان آنها ایجاد نمی شد.
با وجود موسساتی که در هر دو گروه تروریستی وجود دارد و می تواند در رابطه با میزان التزام هرکدام از طرف ها به اصول شریعت و خروج از آن داوری کند و با وجود هیأت شرعی در هر دوی این جریان ها، اما به نظر می رسد که وجود این موسسات جلوی واگرایی و تخاصم و درگیری آنها را نگرفته است. تا جایی که آنها یکدیگر را به خروج از دین و شورش و عدم اجرای اصول شریعت متهم می کنند.
از سوی دیگر می بینیم که ائتلاف و تفاهم میان هیئت تحریرالشام و سایر گروه های وابسته به ارتش آزاد به وجود آمده است، تا جایی که این گروه های تروریستی در اتاق عملیات نیز با یکدیگر مشارکت کرده و درگیری قابل توجهی با هم ندارند. البته در برخی موارد درگیری هایی میان هیئت تحریر الشام و جبهه تحریر سوریا (ائتلاف احرار الشام و نورالدین زنکی) به وجود آمده است.
تمرکز موجودیت گروه های تروریستی در استان ادلب به همراه فقدان منابع مهم اقتصادی در این استان که بیشتر با تکیه بر کشاورزی روزگار خود را سپری می کنند، به علاوه فقدان گذرگاه های ارتباطی با مناطق دیگر و آزاد سازی برخی از مناطق تحت کنترل داعش به دست ارتش سوریه، روند درگیری ها میان گروه های تروریستی را افزایش داده است. این درگیری ها بیشتر بر سر تصرف منابع اقتصادی موجود در شمال ادلب و اطراف آن و تسلط بر گذرگاه های زمینی و بخش خدماتی استان به وجود می آید.
با این وجود تحلیل گران نمی توانند اختلافات ایدئولوژیک ریشه ای میان این طرفها پیدا کنند. بلکه بیشتر عوامل و مصالح سیاسی و اقتصادی است که در ورای این درگیری ها قرار دارد. این موضوع نشان می دهد که ایدئولوژی عامل سرنوشت ساز در درگیری های منطقه ای نیست، بلکه بیشتر به عنوان بهانه ای از سوی هر کدام از طرف ها جهت بسیج افکار عمومی یا مشروع جلوه دادن جنگ های متعدد در منطقه مورد استفاده قرار می گیرد.
منبع: تسنیم
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.