مهر بررسی کرد؛
اشتباه استراتژیک اروپا در مسیر برجام؛ اهمیت امنیتی و سیاسی توافق
برجام برای اروپایی بیش از آن آنکه اهمیت اقتصادی داشته باشد از جنبه امنیتی و سیاسی حائز اهمیت است و خروج آمریکا از آن برای اروپا هزینه های خاص خود را خواهد داشت.
خبرگزاری مهر، گروه بین الملل - رضا عمویی: آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان روز جمعه با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا دیدار و گفتگو کرد.
سفر صدراعظم آلمان به اروپا تنها یک روز پس از پایان سفر رئیس جمهور فرانسه به آمریکا صورت میگیرد و هر دو مقام اروپایی هدف سفر خود را در کنار سایر مسائل بینالملل، تلاش برای ابقای آمریکا در توافق برجام عنوان کردهاند.
قرار است تا کمتر از دو هفته دیگر، دونالد ترامپ، رویکرد آمریکا در قبل برجام را اعلام کنند و با توجه به موضعگیریهای قبلی کاخ سفید، بسیاری خروج احتمالی ترامپ از برجام را پیش بینی کردهاند و همین خروج از برجام نیز اروپاییها را نگران ساخته است.
بطور کلی اروپاییها در کنار آمریکا مواضع ضدایرانی دونالد ترامپ بویژه در حوزههای سیاسی و منطقهای را تائید کرده و حتی مکرون رئیس جمهور فرانسه از آمادگی اتحادیه اروپا برای اعمال تحریمهای جدید در قالب تحریمهای موشکی علیه خبر داده است، اما هم آلمان و هم فرانسه و هم فراتر از اتحادیه اروپا حتی بریتانیا نیز خواستار ادامه برجام هستند.
چرا اروپا بدنبال حفظ برجام است؟
برای اروپا برجام بدون مزیت نیست و حداقل ادامه همین وضعیت برای آنها بر تغییر آن ارجحیت دارد.
با وجود تمام محدودیتهایی که آمریکا در مسیر مشارکت شرکتهای اروپایی در ایران پس از برجام ایجاد کرد، اما در همین شرایط نیز بخش قابل توجهی از شرکتها و موسسات آلمانی و فرانسوی فرصت ورود به بازار بزرگ ایران را غنیمت شمردند.
سال گذشته همزمان با احتمال لغو برجام از سوی واشنگتن در 19 بهمن ماه، سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا کنفرانس اقتصادی «یورو مانی» را به ریاست فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاریس برگزار کرد، تا ساز و کارهای اتحادیه اروپا برای حمایت از شرکت های اروپایی در حال همکاری تجاری با ایران را در صورت خروج آمریکا از توافق هستهای تشریح نماید.
برگزاری این کنفرانس نشانه روشنی از این موضوع بود که برای اروپا ادامه حیات برجام از منظر اقتصادی حائز اهمیت است و یکی از نگرانیهای اروپاییها همین نتایج اقتصادی خروج آمریکا از برجام است که در عمل آن را برای طرف مقابل ایرانی نیز بی اعتبار خواهد ساخت.
اما همه اهمیت برجام برای اروپا اقتصادی نیست. بخش مهمتری از نگرانیهای خروج آمریکا از برجام، مسائل امنیتی و سیاسی متاثر از آن است. اروپا به توافق برجام به عنوان دستاوردی دیپلماتیک برای خود نگاه میکند و آن را موفقیت دستگاه مشترک سیاست خارجی اروپایی میداند که طی 12 سال مذاکره بدست آمده و در این شرایط مشخص است که اروپاییها حداکثر تلاش خود را برای شکست موفقیت دیپلماتیک خود با ایران بکار بندند.
از سوی دیگر پس از برجام اروپا نگاه ویژهای به همکاری با ایران در حوزه مسائل منطقه بویژه در زمینه مقابله با گروههای تروریستی داشته و در صورت شکست برجام بروسکل قادر به تداوم چنین همکاریهایی نخواهد بود.
در مردادماه 1394، موگرینی در سفر به ایران و در اظهار نظری صریح توافق برجام را زمینهساز مشارکت با ایران در حل و فصل بحرانهای منطقه معرفی کرد و گفته بود «در حالی که منطقه در چنگال آشوب و جنگ فرقهای است همکاری با ایران و جامعه جهانی میتواند امکانات بیسابقهای را برای پیشبرد صلح در منطقه ایجاد کند.» این در حالی است که شکست برجام در عمل به معنای پایان فضای همکاریهای محدود فعلی اروپا با ایران است. بویژه آن که این شکست محتمل بیش از هرچیز از جانب واشنگتن رقم خواهد خورد.
تخممرغهای اروپایی در یک سبد
با وجود اهمیتی که برجام برای اروپا داشته، اما اروپاییها پیش از لغو احتمالی برجام از سوی دونالد ترامپ دچار یک اشتباه استراتژیک بزرگ شده و همه تخم مرغهای خود را در یک سبد گذشتهاند.
رهبران فرانسه و به تازگی آلمان و پیش از آنها نخست وزیر بریتانیا در دیدارهای خود با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا تلاش خود را بر محور جلوگیری از خروج آمریکا از برجام متمرکز ساخته و از کاخ سفید خواستهاند تا وضعیت موجود 5+1 را دچار تغییر و بیثباتی نسازد، هرچند شواهد بیش از هرچیز حاکی از آن است که تا کنون اروپاییها توفیق چندانی در گفتگوهای خود با ترامپ بدست نیاوردهاند.
همه تخم مرغهای اروپا در سبد برجام، اشتباه استراتژیک بروکسل
اروپا نگران است با خروج آمریکا از برجام این توافقنامه در عمل اعتباری برای ایران نداشته باشد و ایران نیز همین موضوع را ثابت کرده و خروج آمریکا از برجام را به معنای پایان توافق 5+1 در برجام عنوان کرده است. اما از طرف دیگر این جای سوال است که آیا اروپا برنامهای برای دوران پس از نقض برجام در روابط خود با ایران دارد؟
مشخص است که تا کنون تلاش رهبران اروپایی در مسئله برجام بر جلوگیری از لغو برجام از جانب واشنگتن متمرکز بوده است، اما تلاشی از سوی بروکسل برای ادامه همکاریها با ایران در خارج از چارچوب برجام دنبال نشده است.
در واقع برای اروپا همکاری با ایران در چارچوب برجام خلاصه شده و طبیعی است که حال عدم پای بندی آمریکا به این معاهده و بی اعتباری متقابل آن برای ایران، از طرف دیگر به معنای بن بست بزرگ در همکاریهای تهران- بروکسل باشد.
رهبران اروپایی طی نزدیک به سه سالی که از امضای برجام گذشته است، تمام تخم مرغهای خود در ارتباط با ایران را در سبد برجام گذاشتند و هیچ گاه تلاش نکردند تا این همکاریها را به سایر حوزهها تسری دهند و همین موضوع است که حال تمام روابط با ایران را به برجام گره زده است. طبیعی است در این شرایط مرگ برجام از سوی آمریکا به معنای بن بست جدی در روابط تهران و اتحادیه اروپا نیز خواهد بود.
برای اروپاییهایی که با امضای برجام علاوه بر برخی دسترسیهای محدود اقتصادی و تجاری به بازار ایران، زمینه برخی همکاریهای محود سیاسی متقابل نیز بوجود آمده بود، حال پایان برجام کابوس بزرگی است که حتی تصور عملی شدنش نیز برای آنها دشوار است.
حتی طی چند ماه گذشته تمام سفرهای رهبران اروپایی برای حفظ برجام به مقصد واشنگتن انجام شد و اروپاییها هیچگاه نخواستند تا به دوران همکاری با ایران پس از خروج آمریکا و مرگ زودرس برجام توجه کنند.
در وضعیت فعلی به نظر میرسد در صورت خروج احتمالی آمریکا از برجام و بی اعتباری این توافق برای ایران، اروپا قربانی مسیری خواهد بود که خود طی چند سال گذشته در رابطه با ایران دنبال کرده است. مسیری که در آن بروکسل همه روابطش به ایران را به برجام گره زده بود و حال مرگ احتمالی و زودرس برجام نیز پایانی بر همین پنجره محدود در روابط بروکسل با تهران باشد.
شاید همین نگرانی و همین باخت دیپلماتیک برای بروکسل است که حال باعث شده تا اروپا حداکثر تلاش خود را برای حفظ برجام بکار بندد، هرچند شواهد خوبی از آینده برجام به چشم نمیخورد.
منبع: مهر
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.