مواضع متناقض آمریکا، قطر ترامپ را میانجیگر صادقی نمی داند
تهران – ایرنا – در حالیکه رییس جمهوری آمریکا مدعی است اختلافات میان اعضای شورای همکاری خلیج فارس به راهبرد این کشور در منطقه لطمه وارد کرده است، اظهارات اخیر نخست وزیر سابق قطر نشان می دهد که دوحه ترامپ را میانجیگری صادق برای حل بحران نمی داند.
'حمد بن جاسم آل ثانی' نخست وزیر و وزیر خارجه سابق قطر روز شنبه در گفت وگو با روسیه الیوم، اظهار داشت : آمریکا از بحران میان قطر و همسایگانش سود می برد و می خواهد تا اختلافات به همین روال باقی بماند. این مقام پیشین قطری اضافه کرد: شکست میانجیگری آمریکا در حل بحران به خاطر مواضع ضد و نقیض واشنگتن و لجاجت طرف های بحران است. وی همچنین تاکید کرد که حتی اگر شرایط به قبل از آغاز بحران بازگردد ، بازگشت اعتماد میان کشورهای عربی خلیج فارس نیازمند سال های زیادی خواهد بود . *** تنش بی سابقه 5 ژوئن 2017 ( 15 شهریور 96) عربستان، امارات ، بحرین و مصر با متهم کردن قطر به حمایت از تروریسم، روابط خود با این کشور را قطع کردند و مرزهای زمینی، دریایی و هوایی را به روی دوحه بستند. این کشورها 13 شرط برای از سرگیری روابط با قطر تعیین کردند، اما دوحه تاکنون به این شروط عمل نکرده و آنرا در تضاد با حق حاکمیت خود می داند. قطر می گوید، کشورهای تحریم کننده هیچ دلیل قانع کننده ای برای اثبات ادعاهای خود ندارند. بحران قطر یکی از مهم ترین مناقشات سیاسی و دیپلماتیک میان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در تاریخ معاصر منطقه به شمار می رود که از جهات بسیاری توجه ناظران و پژوهشگران روابط بین الملل را جلب کرده است. قطر به عنوان رقیب مهم سعودی ها در خلیج فارس مطرح است؛ ریاض همیشه قطر را همسایه ای پردردسر دیده که توانسته است نقش بین المللی قابل توجهی را با میزبانی نیروی نظامی آمریکا کسب کند. همچنین شبکه تلویزیونی «الجزیره» و کسب میزبانی جام جهانی فوتبال باعث افزایش وزن این کشور نسبت به همسایه های خود در این شورا شده است . برخی از تحلیلگران مسائل خاورمیانه تشدید این بحران را به تلاش های مخفیانه امارات، یکی از چهار کشور اصلی تحریم کننده، برای کسب میزبانی بزرگترین پایگاه نظامی آمریکا در خاورمیانه که اکنون در قطر مستقر است و سپس پیگیری ادعاهی واهی خود در ارتباط با جزایر سه گانه ایرانی ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک، نسبت داده اند. برخی دیگر نیز جاه طلبی های 'محمد بن سلمان' وزیر دفاع و ولیعهد عربستان برای رسیدن به تاج و تخت را عامل اصلی رویکرد تهاجمی ریاض نسبت به متحد پیشین خود یعنی قطر دانسته اند. آنچه بسیاری از ناظران را غافلگیر کرد، اما تصمیم ناگهانی و جمعی عربستان، امارات، مصر و بحرین برای تنبیه قاطعانه و فلج کننده قطر بود. به نظر می رسد سران مربع عربی تصور می کردند که شاید از طریق یک برخورد چکشی غافلگیرکننده و ایجاد شوک ناگهانی بتوانند قطر را به زانو درآورده و سپس وادار به پذیرش درخواست های فراگیر خود کنند. تحریم کنندگان قطر به ویژه عربستان و امارات از هیچ تلاشی برای ضربه زدن به دولت دوحه کوتاهی نکردند. از تلاش برای تاثیر بر بازار پولی و مالی این کشور گرفته تا خبرسازی در مورد باز پس گیری میزبانی مسابقات جام جهانی فوتبال در سال 2022 میلادی، همه و همه تلاش هایی بود که با طراحی امارات و عربستان علیه دولت قطر به کار گرفته شد. حفر کانال در تنها مرز خاکی قطر (سلوی) از دیگر اقداماتی بود که سعودیها برای به زانو درآوردن قطر به کار گرفتند. این کشور گفته تلاش می کند با حفر کانال در طول مرز خاکی با قطر، این کشور را منزوی و به جزیره تبدیل کند. با وجود آنکه بحران با شدت آغاز شد و هر آینه بیم بروز جنگی میان این کشورها میرفت، اما به تدریج به سردی گرایید. کشورهای تحریم کننده گمان کرده بودند با تحریم زمینی و هوایی، قطر را به زانو در میآورند، درحالیکه بلافاصله پس از تحریم و بستهشدن مرزهای زمینی، قطر از طریق ترکیه و ایران احتیاجات غذایی خود را برآورده کرد. اکنون که 20 ماه از آغاز بحران می گذرد، قطر با انتخاب راهبرد صحیح توانسته، مشکلات ناشی از تحریم ها را تا حدود زیادی رفع کند و حتی از لاک دفاعی در آمده و حملات خود را از راههای حقوقی به ویژه در سازمان ملل متحد متوجه دولت های تحریم کننده کرده است. طی یک سال گذشته مقامات قطری به ویژه وزیر خارجه این کشور با دهها سفر دیپلماتیک به نقاط مختلف جهان و دیدار با مقامات ارشد سازمان های بین المللی و حتی کشورهای حامی عربستان ، نگاه ها را تا حدود زیادی به سمت این کشور برگرداند. قطر ضمن ایجاد ارتباط قوی و مناسب با کشورهای مهم منطقه مانند جمهوری اسلامی ایران و ترکیه، موفق شد با آمریکا که زمانی از سیاست های عربستان علیه قطر حمایت می کرد، قرارداد همکاری های راهبردی امضا کند و بر اساس آن آمریکا متعهد شد این کشور را در مقابل تهاجم نظامی خارجی یاری کند. قطر از زمان بروز تنش با عربستان، امارات، بحرین و مصر، قراردادهایی برای خرید تسلیحات با کشورهای مختلف به امضا رسانده که مهمترین آن خرید 12 جنگنده 'رافائل' از فرانسه و 490 خودروی زرهی از شرکت 'نکستر' این کشور به ارزش حدود 10 میلیارد یورو بود. دوحه همچنین قرارداد خرید 24 جنگنده 'تایفون' به ارزش 6 میلیارد دلار با انگلیس و خرید جنگنده های 'اف - 15 ' با آمریکا به ارزش 12 میلیارد دلار و خرید 7 کشتی جنگی با ایتالیا به قیمت 5 میلیارد یورو را امضا کرده است . خرید 62 تانک نوع 'لیوبار -2 ' و خودروهای زرهی از آلمان به مبلغ 2 میلیارد یورو و خرید تانک، هواپیماهای بدون سرنشین و کشتی های جنگی از ترکیه بخش دیگری از قراردادهای نظامی قطر در یک سال اخیر است . این کشور آوریل گذشته یک قرارداد خرید سامانه پدافند هوایی از آمریکا به مبلغ 2.5 میلیارد دلار امضا کرد و گفت وگوهایی برای خرید سامانه موشکی 'اس - 400 ' از روسیه را هم آغاز کرده است. به نظر می رسد، در شرایط فعلی به ویژه با اعتماد به نفسی که قطر به دست آورده، هرگونه مصالحه احتمالی روابط آینده این کشورها را به شکل گذشته برنمیگرداند. ***ترامپ ، عامل اصلی تنش حدود سه هفته پیش از آغاز بحران، رئیس جمهوری آمریکا نخستین سفر خارجی خود را به ریاض انجام داد. مواضعی که ترامپ به سعودی ها در گفت وگوی دوجانبه یا در نشست عمومی اعلام کرد همان چیزی بود که سعودی ها دوست داشتند بشنوند. اما چند روز بعد از نشست ریاض ترامپ با چند توییت، ضمن حمایت از عربستان سعودی از قطر خواست فورا به کمک های بزرگ مالی خود به تروریسم پایان دهد . ناظرین امور منطقه می گویند توئیت های ترامپ باعث شد تا قطر از اتوبوس دیپلماتیک کشورهای عربی به پایین پرتاب شود. آنها می گویند ؛ اقدام ترامپ موجب پیدایش تنشی شد که به بزرگ ترین بحران در روابط دیپلماتیک و تجاری قطر در منطقه تبدیل گردید. ترامپ عنوان داشت که رهبران حاضر در نشست ریاض، امیر قطر را حامی تندروی دینی اعلام کردند. حتی ترامپ در توییت های بعدی خود از سفر به ریاض ابراز خوشحالی کرد و همه مشکلات را به سوی قطر نشانه رفت. مقامات قطری اعلام کردند: ریاض که پیش از سفر ترامپ با 'جراد کوشنر' داماد یهودی او رابطه خوبی برقرار کرده بود، تحت تاثیر و مشاوره او اقدام به قطع روابط با قطر و حتی برای حمله نظامی به این کشور برنامه ریزی کرده بود. به گفته مقامات قطری ، دلیل کینه کوشنر از دوحه، بی پاسخ گذاشتن درخواست های شرکت پدر وی برای عقد قراردادهای ساختمانی با این کشور بوده است . توییت های ترامپ و سیاست های منطقه ای عربستان به دنبال انزوای بیشتر قطر ادامه یافت. این شرایط حتی «زیگمار گابریل» وزیر وقت امور خارجه آلمان را به واکنش واداشت. وی ترامپیزه سازی روابط را برای منطقه ای بحرانی همچون خاورمیانه، خطرناک دانست. گرچه ترامپ در ادامه بحران از دو طرف قطر و سعودی خواست تا با گفت وگو وحدت خود را حفظ کنند و حتی وعده داد با برگزاری نشستی در آمریکا با حضور همه طرف های درگیری به اختلافات پایان دهد اما تحولات پس از آن ماهیت نامشروع، بی برنامه و اتفاقی سیاست خارجی ترامپ را به نمایش گذاشت. به باور این تحلیلگر، رویکرد ترامپ بر این اساس بنا شده است که اتحاد با عربستان می تواند به جنگ با تروریسم کمک کند و باعث ثبات در منطقه شود. در واقع وی با این کار به ریاض چراغ سبزی را برای پیگیری خط مشی های تهاجمی و فرقه ای در عرصه سیاست خارجی داد. کارشناسان می گویند : اگر دولت ترامپ ثبات را در خاورمیانه می خواهد باید به موازنه قدرت در منطقه کمک کند و نباید به صورت آشکارا در طرف عربستان بایستد. ایران یک بازیگر منطقه ای بزرگ با نفوذ واقعی است که نقش آن هم باید به رسمیت شناخته شود. این رویکرد باعث افزایش ثبات می شود. هدف آمریکا باید ایجاد خاورمیانه ای باشد که در آن همه قدرت های منطقه ای نقش آفرین باشند تا جنگ نیابتی و تروریسم در منطقه محو شود. بر پایه این تحلیل موضعگیری نامتوازن ترامپ در حمایت از عربستان تاثیر منفی را بر روابط درونی شورای همکاری خلیج فارس داشته و ریاض را بر آن داشته تا هر مخالفتی را در این شورا سرکوب کند و همه منطقه را زیر سلطه خود ببرد. تحلیلگران می گویند ؛ بحران قطر نشان می دهد که مشکل در داخل شورای خلیج فارس از سطح رقیب اصلی عربستان سعودی یعنی ایران به سطح کشورهای عضو شورا رسید. این تحلیل با انتقاد از رویکرد تند ترامپ نسبت به ایران می گوید؛ مهمترین دلیل اقدام های ترامپ در ریاض ممکن است ناخرسندی از سیاست های باراک اوباما بود. توجیه دیگر رفتار رئیس جمهوری آمریکا این است که ترامپ به دنبال ارضای خود در عربستان بدون شناخت درست از ایدئولوژی و انگیزه های ژئوپلیتیکی بود. در واقع بحران قطر نشان داد که سیاست های ترامپ در خاورمیانه نتیجه عکس داده و شکست خورده است. از حمید رضا بانصیری خاورم**1508**1586
منبع: ایرنا
مسئولیت صحت اخبار ارائه شده به عهده منبع خبر بوده و این رسانه صرفاً رسالت اطلاعرسانی خود را در این رابطه انجام میدهد.