جبرائیلی: آمریکا میخواهد به "مرگ" بگیرد تا ما به "تب" راضی شویم
کارشناس مسائل سیاسی در گفتگو با «نسیم» : آمریکاییها اهل دبه هستند، نمیخواهند ایرادات لوزان برطرف شود/ به هر بهانهای که شده میخواهند تحریمها را حفظ کنند/ آمریکاییها نگران قدرت اقتصادی و قدرت موشکی ما هستند
مشروح گفتگوی ««نسیم» با سیدیاسر جبرائیلی کارشناس مسائل سیاسی و معاون پژوهشی خبرگزاری فارس به شرح زیر است:
*«نسیم»: دلایل تغییر مواضع ناگهانی تیم آمریکایی در لحظات پایانی مذاکرات هسته ای را چگونه ارزیابی می کنید؟
جبرائیلی: اگربه دوره زمانی بعد از توافق لوزان دقت کنیم قرار بود اصلاحات اساسی برای حفظ خطوط قرمز در لوزان انجام شود حتی دوستان تیم هم مثل آقای دکتر عراقچی بارها گفتند که لوزان قطعی نیست و در حقیقت خیلی چیزها نیاز به تغییر دارد و خیلی موارد هم هنوز در مورد آن تصمیم گرفته نشده و از جمله آن مواردی که هنوز در مورد آن تصمیم گرفته نشده و هنوز نیاز به کار دارد بحث تحریمها بود، یعنی اصلیترین هدف مذاکرات ما و بحث تحریمها در لوزان مشخص نشده بود! هرچند تعهدات ایران به طور تمام و کمال آنجا چارچوبها مشخص شده بود که بعد هم در مذاکرات برجام هم باز ما دیدیم که جزئیتر شد، منتهی آمریکاییها الآن آمدند به تعبیر مقامات مذاکره کننده ما دبه در آوردند، حال سئوال اینجا است که برسر چه چیزی دبه درآوردند؟ آیا در چارچوب لوزان و تعهداتی که در لوزان پذیرفته بودند دبه درآوردند یا اینکه برسر تغییراتی که قرار است ایجاد شود دبه درآوردند؟
پاسخ این است که درباره تحریمها که در لوزان چیزی دیده نمی شود، چرا که در لوزان فقط به طور کلی گفته بودند تعلیق یا لغو تحریم ها! درباره اصلاحات هم به نظر میرسد که آمریکاییها با طرح خواستههای جدید فراتر از لوزان اصرار دارند آن اصلاحاتی را که باید در توافق لوزان اعمال شود، انجام نشود، یعنی به تعبیر عامیانه میخواهند به مرگ بگیرند که به تب راضی شوند منتهی در هر دو صورت این روند مورد قبول نیست، وتیم ایرانی با استقامت این روند را قبول نخواهد کرد.
لذا باید گفت که ما خواهان اصلاح لوزان با توجه به خطوط قرمزی خود هستیم و در رابطه با موارد تصمیمگیری نشده در لوزان هم باید طبق توافق ژنو انجام شود و همه تحریمها به صورت جامع، چه شورای امنیت و چه تحریمهای چند جانبه و یک جانبه به صورت کامل باید برداشته شود ولی برداشته شدن منوط به انجام تعهدات ایران نباشد.
دیروز و پریروز هم یک تجربه مضاعف چندبارهای شده و آن تجربه این بود که آمریکا اهل دبه است و هر آن ممکن است به هر دلیلی حتی توافقات خودش را زیر پا بگذارد. بنابراین وقتی ما با چنین دشمنی در حال مذاکره هستیم خیلی باید متن و توافق دقیق نوشته شود و با رعایت همه جوانب و با احتساب همه احتمالات و با جلوگیری از همه نقاط گریز نوشته شود تا در اجرا به مشکل بر نخوریم.
من فکر میکنم آمریکاییها طبق معمول دوست دارند که آن بخشی از متن را که مربوط به تعهدات خودشان هست مبهم بنویسیند و راه گریز برای عدم لغو تحریمها بگذارند که آقای عراقچی هم گفتند که ما طرف غربی باید از تحریمها دل بکند و این نشان دهنده این است که اینها نمیخواهند تحریمها را لغو کنند و به دنبال بهانهای هستند که به هر ترتیبی تحریمها را حفظ کنند یا ساختار تحریمها را حفظ کنند و اندکی از تحریمها را تسکین بدهند و علتش هم روشن است.
اگر راهبرد اساسی آمریکا نسبت به جمهوری اسلامی را بررسی کنیم خواهیم دید که اینها دنبال حل مسئله هستهای نیستند شما ببینید اینها الآن میگویند ما نگران قدرت موشکی شما هستیم، خب دشمن است دشمن وقتی میخواهد دشمنی را از سر راه بردارد هم نگران سلاحش هست و هم نگران اقتصاد قدرتمندش هست. اگر با آمریکاییها باشد از همه امکانات برای فلج کردن اقتصاد ایران استفاده خواهند لذا ما باید بدانیم که راهبرد آمریکا نسبت به ایران چیست.
*«نسیم» : از دیدگاه شما تفاوت نظر ها در میان گروه 1+5 که آقای ظریف از آن نام بردند چقدر جدی و عمیق است؟
جبرائیلی: یک واقعیتی وجود دارد و آن این است که اعضای 1+5 را به سه دسته میتوان تقسیم کرد، کشورهایی که اساساً نگاه آمریکا را در رابطه با جمهوری اسلامی را ندارند یعنی نگاه براندازانه نسبت به جمهوری اسلامی ایران ندارند، دوم کشورهایی که اینچنین نگاهی دارند اما به شدت آمریکا نیست و سوم آمریکا.
من فکر میکنم که اختلافات ناشی از همین مساله است، یعنی آمریکاییها اصرار دارند که یک توافق نامه برد- باخت بنویسند و با دادن یک امتیازهای حداقلی به ایران مثل تعلیق برخی تحریمها برنامه هستهای ایران را برای دههها محدود کنند، اما اروپاییها که رابطهشان با ایران به نسبت شدت خصمش کمتری دارد اینها علاقمند هستند که امتیازات بیشتری به ایران بدهند اما کشورهایی مثل چین و روسیه به نسبت توافقنامه معقول تر را دنبال میکنند، لذا این وضعیت باعث اختلاف بین این کشورها شده است.
در دوره بعد از لوزان در فکت شیتی که آمریکاییها منتشر کردند ذکر کردند که تحریم ها را تعلیق خواهند کرد، و همین امر را نیز راجب اتحادیه اروپا به کار بردند، که آقای ظریف گفتند که خانم موگرینی با آقای کری تماس گرفته بود و به ایشان گفته بود که شما خودتان میخواهید تحریم ها را تعلیق کنید چرا این مساله را در رابطه با اتحادیه اروپا هم به کار بردید؟ لذا این هم یکی از دلایل این وضعیت اخیر میباشد.
*«نسیم» :الآن تیم مذاکره کننده باید چه روشی را پیش بگیرد؟ جبرائیلی: ما اولاً از تیم مذاکره کننده قدردانی میکنیم و بداند که این ایستادگی و اصرار روی منافع ایران و یک توافق خوب و زیر بار نرفتن یک توافق بد هست که در تاریخ از آنها قهرمان خواهد ساخت و دوم اینکه تیم مذاکره کننده اگر با تاکید بر خطوط قرمز و اجازه ندادن به طرف مقابل برای تغییر رنگ خطوط قرمز به شکلی که ظاهر متن ناقض خطوط قرمز نباشد اما باطناً خطوط قرمز را نقض کرده باشد، با مد نظر داشتن این موارد تیم مذاکره کننده موفق خواهد بود.