حیدری: فضاسازیها علیه ایران با یک نگاه ساده به نقشه جمرات خنثی میشود
کارشناس غرب آسیا در گفتگو با «نسیم» جزئیات فاجعه منا را تشریح کرد: کاروان پادشاه عربستان عامل اصلی بود/ نیروهای زبده عربستان که سالها تجربه حج داشتند در یمن درگیرند/ مدینه و مکه و مواقف حج باید از اداره انحصاری آل سعود خارج شوند
سید زین العابدین حیدری کارشناس مسائل غرب آسیا و کارشناس رسانه های عربی در گفتگوی تفصیلی با خبرنگار «نسیم»، در خصوص زوایای فاجعه منا با بیان اینکه در حادثه منا مسیر ورودی و خروجی مشعر منا یکی شده بود گفت: خیابان اصلی مشعر منا منتهی به ورودی مشعر میشود و جمعیت از خیابانهای اطراف آن تخلیه میشود که در اثر ورود کاروان پادشاه عربستان مسیرهای خروجی جمعیت مسدود میشود و در نتیجه جمعیتی که اعمال خود را انجام دادند در حال بازگشت از همان مسیری میروند که چند صد هزار نفر زائری که هنوز اعمال خود را انجام نداده بودند به آن حرکت میکردند و به این دلیل فاجعه اتفاق میافتد که چند هزارنفر در آن فاجعه کشته و زخمی شدند.
*کاروانی که باعث فاجعه منا شد کاروان پادشاه عربستان بود
حیدری با بیان اینکه باید زمان بگذرد تا راجع به عمدی بودن این فاجعه بتوان اظهار نظر کرد گفت: دقیقا یک ساعت بعد از اتفاق در منا و با توجه به فضای ناامنی که در مشعر بود صفحه مخصوص پادشاه عربستان عکسهایی را منتشر کرد که شخص پادشاه خود را به آن مکان رسانده و از نزدیک روند پیگیری حجاج مظلوم و فوتی منطقه را مشاهده میکند.
وی افزود: این در حالی است که تمامی حضاری که در منطقه حضور داشتند میگویند غیر از آن کاروانی طولانی که باعث بسته شدن مسیر در منا شده کاروان دیگری از آنجا رد نشده و چگونه میشود پادشاه عربستان با توجه به آن اوضاع و بسته شدن همه راهها و بدون استفاده از راه هوایی بتوانند خود را به کاخ برساند و از نزدیک شاهد قضیه باشد؟ این موضوع فرضیه اینکه کاروانی که باعث فاجعه در منا شد کاروان خود شاه باشد را تقویت میکند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا خاطر نشان کرد: یک ساعت بعد از رفتن این کاروان مشخص میشود که شاه عربستان در کاخ خود در منا حاضر شده است و در این جریان خود شخص شاه متهم به بستن مسیر منا است.
*نیروهای زبده عربستان که سالهای سال تجربه اداره امور حج را داشتند در میدان دیگری درگیرند
وی با اشاره به اینکه سال اول نیست که فشار جمعیت منجر به خفگی حجاج میشود گفت: اما در این جریان نیروهای زبده عربستان که سالهای سال تجربه اداره امور حج را داشتند هم در میدان دیگری درگیر هستند و به همین دلیل معدل سنی نیروهای امسال زیر 25 سال بود این در حالی است که خود شبکه الاخباریه عربستان بر روی این نکته که امسال شاه ما جوانگرایی کرد به عنوان کوئن مثبت مانور رسانهای میدهد و ما توانستیم یک سال موافقیت آمیز حج را بگذرانیم.
حیدری با بیان اینکه این جوانگرایی منجر به این شد که اولا ساعتها جنازهها روی هم بدون احترام و تکریم حجاج تلمبار شوند گفت: از امکانات دیگر بعثهها استفاده نشد و بعثه جمهوری اسلامی ایران و هلالاحمر استفاده نشد و حتی رئیس بعثه جمهوری اسلامی ایران که نماینده مقام معظم رهبری است و کسی حق ندارد به لحاظ عرف دیپلماتیک جلوی آن را بگیرد این نیروهای جوان جلوی ورود وی به مشعر را گرفتند؛ نه تنها عرفهای دیپلماتیک را رعایت نکردند جلوی ورود تیمهای پزشکی نیز گرفته شده است.
*بسیاری از حاجیان با چند قطره آب احیا میشدند
وی با تاکید براینکه بسیاری از این حجاجی که خفه شدهاند با یک سرم، تنفس مصنوعی و مساژ قلبی و یا حتی با چند قطره آب امکان احیای آنها وجود داشت گفت: اما مامورین سعودی نگذاشتند که کسی کمکرسانی کند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با بیان اینکه این سوال وجود دارد که چرا سعودیها اجازه ورود تیمهای شناسایی را بیمارستانها ندادهاند گفت: چرا باید بعد از گذشت دهها ساعت باید هنوز صدها مفقود وجود داشته باشد؟ اینها همه نشان دهند سوءتدبیر مقامات سعودی است.
وی اظهار داشت: اگر فرضیه رسانههای عربی همسو با دولت عربستان را بپذیریم که این فاجعه در نتیجه سهل انگاری خود حجاج بوده است اما بستن مسیرها که به دلیل سهلانگاری حجاج نبوده بوده یا امدادرسانی به مسدومین که دست حجاج نبوده است؛ مقامات سعودی باید پاسخ دهند از بعد از اینکه این اتفاق افتاده و کارها دست آنها بوده چرا راهها را بستهاند تا تعداد کشتهها افزایش پیدا کند؟
*اگر نگاه امنیتی وجود داشت چرا فقط مسیر پائینی که مخصوص شیعیان است بسته شد؟
حیدری با بیان اینکه مساله فقهی شیعیان از مسائلی است که باعث شک برانگیز شدن این فاجعه شده است گفت: اگر نگاهی فقهی به مساله حج بیندازیم تمام مشاعر و اماکن مقدسهای که در طرح توسعه حج توسط دولت عربستان دستکاری شدهاند شیعیان را با اشکالات شرعی مواجه میکند؛ مثلا در طرح توسعه بیتالله حرام شیعیان مجاز نیستند که در طبقه دوم طواف کنند چون از نظر فقهی شخصی که طواف میکند باید ارتفاعش زیر ارتفاع خانه خدا باشد و لذا همه شیعیان مجبور هستند طواف را در طبقه پائین انجام دهند.
وی افزود: در بحث سعی صفا و مروه هم طبقه دومی ایجاد شده ولی نظر علمای شیعیان این است که باید حتما از پائین حرکت شود البته اهل سنت و دیگر مذاهب چون با چنین اشکالات شرعی مواجه نیستند اعمال خود را در طبقههای بالا اعمال انجام دهند؛ در مشعر منا هم چنین اتفاقی افتاده است.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با اشاره به اینکه گفته میشود به دلیل مسائل امنیتی مسیر حاجیان در منا بسته شده گفت: اگر بحث صرفا امنیتی بود به طبع باید طبقههای بالا هم بسته میشد اما ما شاهد هستیم که که طبقات بالا به راحتی باز است و همه در حال تردد در آن هستند و فقط طبقه پائین است که بسته شده که این خود نگاهی توام با شک و تردید در مورد این مساله را ایجاد میکند چون اگر قرار است به دلیل بحث امنیتی هر کاروانی در آن ساعت ازدحام از منا عبور کند باید طبقات بالا نیز بسته شود چرا که طبیعتا احتمال ایجاد مشکلات امنیتی از طبقه بالا بیشتر است.
وی با بیان اینکه در این حادثه فقط طبقه پائینی که مختص شیعیان بود بسته شده است گفت: همین الان اگر به آماری که از شهدای حادثه ارائه شده نگاه کنید میبینید که بیشترین تعداد شهدا از کشور جمهوری اسلامی ایران و بعد از آن از کشورهای دیگر مانند مغرب و دیگر کشورها هستند؛ مثلا یک بعثه کامل انگلیسی و همچنین یک بعثه کامل لبنانی مفقود هستند و یک بعثه دیگر مغربی و زخمی دارد و من در تماسی که با آن بعثه انگلیسی داشتم اعلام شد همه این افراد شیعه بودند.
*اکثریت افرادی حادثه دیده شیعه بودند
حیدری با بیان اینکه اکثریت قریب به اتفاق افرادی که این حادثه برای آنها به وجود آمده است شیعه بودهاند گفت: حتی آن آفریقاییهایی که در آن جمع بودند نیز جزء آفریقاییهای شیعه هستند؛ بردار و پسرخالههای بنده که در حادثه منا حضور داشتند و به تازگی توانستهایم با آنها ارتباط برقرار کنیم اظهار میکنند بعثه آفریقایی بعد از آنکه صدای یامهدی یامهدی ما را که زیر جنازهها فریاد میزدیم شنیدند و متوجه شدند شیعه هستیم ما را به زیر چادرهای خودشان کشیدند و این در حالی است که آن آفریقاییها نیز خودشان شیعه بودند.
وی افزود: در این شرایط حکام سعودی باید به این سوال پاسخ دهند در حالی است که خطر از بالا خیلی بیشتر کاروان پادشاه را تهدید میکرد اگر واقعا نگاه امنیتی وجود داشت چرا فقط مسیر پائین را بسته شد؛ طبیعتا اگر قرار برجلوگیری از تهدید امنیتی بود باید هر دو مسیر بالا و پائین بسته میشد اما فقط آنها مسیر پائین که مخصوص شیعیان است را بسته بودند.
*وزارت بهداشت عربستان باید جواب دهد چرا با وجود مسیر ویژه آمبولانسها 6 ساعت بعد به محل حادثه رسیدند؟
این کارشناس مسائل غرب آسیا با تاکید بر اینکه باید عوامل در کنار هم گذاشته شود و گروهی حقیقتیاب از همه کشورهایی که جان باخته در این حادثه دارند تشکیل شوند گفت: باید از وزارت بهداشت عربستان پرسوجو کرد که چرا در حالی که مسیر ویژه نظامی داشتند باید بعد از 6 ساعت آمبولانسها به محل حادثه برسند؟ باید پرسید شما که قرار نبود آمبولانسهایتان جمعیت را بشکافد که بگوئید تراکم جمعیت منجر شده بود تا نتوانید به جمعیت برسید و شما که میتوانستید از خیابان کناری مخصوص ماشین رو استفاده کنید و شما که برای کاروان پادشاه عربستان مسیر را بسته بودید چرا از آن همین مسیرها برای رساندن آمبولانس استفاده نکردید؟
وی افزود: مقامات سعودی باید پاسخ دهند چرا نگذاشتند مصدومین به محض رسیدن به بیمارستانها تماس فوری حداقل با بعثههای خود داشته باشند؟ و چرا براساس نگاه طایفهای امکانات را تقسیم کردند و اولویت خود را بر سنیها گذاشتند؛ شاهدین میگویند کارتهای ما را نگاه میکردند و وقتی میفهمیدن ایرانی، لبنانی یا بحرینی هستیم میگذاشتند کنار و برای امداد رسانی اول به اهالی کشور خود میرفتند که همه اینها مسالی است که هنوز رسانهها به آنها نگاه نمیکنند.
حیدری در ادامه با بیان اینکه برخی نگاههای منتقدانه نسبت به این فاجعه اتفاق افتاده که به اصطلاح نمک بر روی زخم خانوادههای مصیبزده در این حادثه میباشد گفت: آن انتقادهایی است که در این شرایط در مورد موضوع حج شنیده میشود؛ اصل حج فریضه الهی است و اینکه میزبان اشتباه کرده دلیلی نمیشود که اصل فریضه زیر سوال برود مثلا اگر روزی یک پیمانکاری مسجدی ساخت که قوام مناسب نداشت و این مسجد برسرنمازگزاران ریخت اصل فریضه نماز که زیر سوال نمیرود.
*مدینه و مکه و مواقف حج باید از اداره انحصاری عربستان خارج شوند
وی افزود: حال اینکه اصل فریضه حج به دلیل اتفاقی که در اثر بیکفایتی آل سعود افتاده زیر سوال بر شود کار بسیار اشتباهی است و ما باید توجه رسانهای خود را در مجامع بینالمللی به این سمت ببریم که باید شهرهای مدینه و مکه و مناسک و مواقع حج به عنوان اماکن اسلامی بینالمللی معرفی شوند و از اداره انحصاری کشور عربستان سعودی خارج شده تبدیل به اداره بینالمللی کشورها مسلمان شوند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با تاکید براینکه اگر ما مشکلی داریم با اعراب وهابی عربستان به عنوان یک کشور جنایتکار است گفت: نباید در زمین دشمن بازی کرده و این را تبدیل به یک جنگ عرب و عجم کنیم چرا که آن ارواحی که در منا پرگشودند فقط ارواح ایرانی نبوده و ارواح عرب لبنانی، مغربی و مسلمان آفریقای، پاکستانی و مغربی در آن بوده است.
وی خاطر نشان کرد: هوشیاری مردم و برخی از گروههایی می طلبد تا نگذارند احساسات آنها غلبه کند و خیلی سریع باید جلوی آن گرفته شود؛ ما با اعراب وهابی مشکلی داریم نه با همه عربها؛ عربهای خوب همان عربهای حزبالله لبنان یا همان 20 میلیون اعراب عراقی هستند که هرچه دارند در میزبانی از زائران امام حسین در اربعین در طبق اخلاص میگذارند و به بهترین شکل از ما میزبانی میکنند و لازم است این دو مساله از هم تفکیک شود.
*ناطقان رسمی عربستان سعی میکنند جنبههای موفقیتآمیزی از حج به نمایش بگذارند
این کارشناس رسانه با اشاره به اینکه رسانههایی که ناطق رسمی دولت عربستان هستند سعی کردهاند بعد از این فاجعه جنبههای موفقیتآمیزی از حج را به نمایش بگذارند گفت: این رسانهها سعی کردهاند خیلی سمت اینکه این فاجعه توانسته کل پروسه حج را زیر سوال ببرد نروند.
وی افزود: فردای حادثه منا پادشاه عربستان، روسای بعثههای کشورهای اسلامی را بدون حضور رئیس بعثه جمهوری اسلامی ایران همایشی برگزار کرد که در آن همایش کاملا مشخص بود که سعی شده کشورهای مسلمانی که دولتهای آنها همسو با کشور عربستان هستند را جمع کنند و به آنها وقت سخنرانی برای تشکر از ملک سلمان بدهند.
حیدری با بیان اینکه وزیر بهداشت و خارجه عربستان و دیگر مقامات برگزار کنند حج در این کشور سعی کردند این فاجعه را به عنوان قضا و قدر معرفی کنند و نشان دهند که این حادثه، حادثهای عمومی بوده است گفت: این افراد به دنبال این بودند که نشان دهند کشور عربستان بیتقصیر است و با تاکید براینکه حجاج به حرف مسئولین گوش نداده و از فرمانها سرپیچی کردهاند؛ میخواهند بیشتر جنبه موفقیتآمیز بودن حج را به نمایش بگذارند که البته تکلیف مشخص همه برنامههای آن را میشناسند است.
وی با تاکید براینکه اکنون همه کشورهایی که حجاجی را از دست دادهاند داغدار هستند گفت: بسیاری از علمای جهان اسلام از این فاجعه انتقاد کردند و در کنار علمای شیعه بسیاری از علمای اهل تسنن نیز از منتقدین این اتفاق بودند.
این کارشناس مسائل غرب آسیا با بیان اینکه امسال اولین تجربه مدیریت حج توسط ملک سلمان بود گفت: امسال شاهد حوادثی مانند حادثه جرثقیل تا آتش سوزیهای مکرر، خفگی در قطار و موضوع منا و اتفاقات دیگر بودیم.
*فضاسازی در مورد منا علیه ایران قطعا با هدایت حکام عربستان است
وی با اشاره به برخی فضاسازیها شبکههای اجتماعی برای متهم کردن ایران و حجاج ایرانی در موضوع فاجعه منا گفت: هرچند این اتفاق افتاد نمیتواند نمایانگر عکسالعمل رسمی کشورها عربی باشد اما قطعا با هدایت دست اندرکاران حکام رسمی عربستان اتفاق میافتد.
*فضاسازیها پاتک رسانهای است
حیدری با اشاره به اینکه این فضاسازی برضد ایران یک پاتک رسانهای است گفت: اینها میخواهند در عین حال که به یمن حمله کردهاند، نیروهایشان کاسته شده و مشغول جنگ هستند و به خاطر کم تجربگی عوامل جدید این به شکل پشتسر هم اتفاق میافتاد، میخواهند این ناتوانی خود را اینگونه جلوه دهند که ایرانیها با همکاری برخی دیگر از بعثهها مسبب این فاجعه بودهاند و با مصاحبهای که با چند شاهد دیگر گرفتهاند عنوان میکنند که این افراد میخواستند شعار دهند و از این گردهمایی علیه اقدامات عربستان در یمن بهرهبرداری سیاسی کنند.
*همه این فضاسازیها با یک نگاه ساده به نقشه مکان جمرات مرتد میشود
وی خاطر نشان کرد: همه این فضاسازیهای رسانهای با یک نگاه ساده به نقشه مکان جمرات مرتد میشود؛ حتی اگر قبول کنیم که ایرانیها به دنبال بهرهبرداری سیاسی از آن فضا بودند و میخواستند در منا شعار دهند چرا مسیر را میبنند؛ در این شرایط باید مسیر را باز میکردند که این افراد را تخلیه کنند نه اینکه همه را آن وسط نگه دارند طبیعتا این نگه داشتن بیشتر اوضاع را متشنج میکند.
این کارشناس رسانه افزود: آنها که در عربستان برنامهریزی میکنند افراد کار کشتهای هستند و مشاوران آمریکایی آنها نیز قدر هستند و قضیه این مقدار که جلو میدهند بچگانه نیست.
وی اظهار داشت: ما هر سال در مراسم برائت از مشرکین یا دعای کمیل هفتگی در مدینه نمونههای زیادی داریم که دور تا دور بعثههای ایرانی نیروهای امنیتی جمع میشوند و کسی خارج از بعثههای ایرانی حق ندارند وارد جمعیت شود که ایرانیها توافق کردهاند مراسم خود را انجام میدهند و بعد متفرق میشوند.
حیدری افزود: سعودیها با رئیس بعثه مقام معظم رهبری توافق میکنند مراسم شما سر فلان ساعت شروع و سرفلان ساعت باید تمام شود و حتی در پخش زنده یا ضبط شدهای که در سالهای گذشته از مراسمات داریم شاهدیم که نمایندگی محترم بعثه تذکر میدهد که ما باید سر فلان ساعت برنامه را تمام کنیم و لذا سریعتر مراسم تمام شود.
وی با طرح این سوال که اگر ایرانی میخواستند شعار دهند و بهرهبرداری سیاسی کنند چرا سعودیها آنها را متفرق نکردند؟ گفت: چرا کل 1.5میلیون نفر حجاج را محاصره کردند و چرا راه را بر کل آنهایی که میخواستند بازگردند از پشت بستند؟
این کارشناس مسائل غرب آسیا با تاکید براینکه این فضاسازی سعودیها در شبکههای اجتماعی ارزش و بار آن چنانی ندارد و خیلی زود هم موج آن خوابید گفت: در رصدی که در شبکههای اجتماعی داشتم کابران شبکههای اجتماعی به سرعت علیه این فضاسازی واکنش نشان دادند که چه ربطی دارد؟ مگر امکان تجمع وجود دارد؟ مگر فقط ایرانیها بودند که بتوانند بهرهبرداری سیاسی کنند؟ و به همین دلیل این فضاسازی خیلی موفق نبود.
*همه توان رسانههای طرفدار عربستان به کار گرفته شده تا این فاجعه حادثه طبیعی جلوه داد شود
وی در پایان با اشاره به اینکه در نگاه رسانهای رسمی سعودی فضاسازیهایی مانند شبکههای مجازی نسبت به جمهوری اسلامی مطرح نشد گفت: همه توان رسانههای طرفدار عربستان به کار گرفته شده تا این فاجعه یک حادثه طبیعی جلوه داد شود و گفته شود سوء مدیریت و کوتاهی مسئولین عربستانی دخالتی در به وجود آمدن این موضوع نداشته است.