سید افقهی: ۲ ماه از فاجعه منا گذشت؛ همچنان بوی توطئه میآید
کارشناس غرب آسیا در گفتگوی تفصیلی با «نسیم»: ۷ هزار دوربین وجب به وجب منا را رصد میکردند، مگر میشود چنین فاجعهای رخ دهد و سعودیها نفهمند؟/ دیپلماسی ما همچنان تدافعی است و سعودیها هر روز وقیحتر میشوند
ب ه گزارش «نسیم» فاجعه خون بار منا در روز عید قربان یعنی دقیقا دو ماه پیش به عنوان یکی از بزرگترین فجایع انسانی سالهای اخیر قلوب مسلمین جهان را آزرد و باز نشدن ابعاد آن و مخفی ماندن علت و چرایی این حادثه اندوه بیشتری بر دل های بازماندگان این واقعه قرار داد.
وقوع این حادثه بحثهای گوناگونی را در جهان در پی داشت و با اعلام مفقود شدن غضنفر رکن آبادی سفیر سابق جمهوری اسلامی در لبنان، بر گمانه زنی های پیرامون این مساله بیشتر افزود. در شرایطی که بعد از گذشت بیش از 60 روز از این فاجعه هنوز ابعاد میدانی این فاجعه در هاله ای از ابهام قرار دارد و موضوعاتی چون انتقال مجروحین، سرنوشت مفقودین و دفن شدگان فاجعه منا هنوز مشخص نیست سوالات زیادی ایجاد شده که لزوم بررسی بیش از پیش از این حادثه را نمایان می کند. چنانکه به نظر می رسد نباید اجازه داد که این حادثه در میان ابار مربوط به وقایعی چون عملیات های تروریستی در فرانسه به دست فراموشی سپرده شود و دولت سعودی بتواند از زیر تعهدات خود شانه خالی کند. خبرنگار «نسیم» در مصاحبهای تفصیلی با سیدهادی سیدافقهی کارشناس مسائل غرب آسیا به بررسی ابعاد دیگری از زوایای سوال برانگیز فاجعه منا پرداخته است که مشروح آن در ذیل می آید:
*«نسیم»: قریب به 2 ماه از فاجعه منا می گذرد و در کنار وقایعی چون عملیات های تروریستی در فرانسه، به نظر می رسد که عربستان تلاش می کند واقعه منا به دست فراموشی پسده شود. تحلیل شما از رفتار عربستان قبل و بعد از فاجعه منا چیست؟
سید افقهی : از آنجایی که اولین باری نبود که فجایعی مانند فاجعه منا در مراسم حج اتفاق افتاد، می توان گفت این فاجعه به دلیل لاابالیگری حکام سعودی و شبه عمد بود.
سال 1355 نیز آتش سوزی بسیار وسیعی در مراسم حج رخ داد که در آن حادثه صدها حاجی در چادرها زغال شدند که این حادثه برخلاف نظر بعضیها که میخواهند هر اتفاقی از این دست را به انقلاب اسلامی ایران نسبت دهند قبل از انقلاب رخ داده بود؛ همچنین حادثه رمی جمرات 1377، حادثه تونل المحیثم که پیش 1400 نفر آنجا جان باختند به همراه سقوط جرثقیلی که اخیراً اتفاق افتاد نشان میدهد که متأسفانه علت تکرار این حوادث دو مسئله اساسی است.
مسئله اول این است که سعودیها به دلیل غروری که دارند به دنبال ریشهیابی علت وقوع تحولات و معالجه جدی، علمی و پیرامونی این حوادث نرفته و گوش به نصیحت، پیشنهادات و تقاضای همکاری دیگر کشورها نمیدهند.
مسئله مهمتر این است که تاکنون هر اتفاقی که افتاده کسی نبوده که عربستان سعودی را محاکمه کرده، به چالش بکشد و بازخواست کند و چون خیالشان راحت بود در حاشیهای امن به سر میبردند همیشه خود را فوق قانونی میدیدند.
به هر جهت اکثر رسانههای دنیا، دیکتاتورها و حکام کشورهای عربی و اسلامی را میشود با پول خرید و دلارهای نفتی را به عنوان حق السکوت به آنها داد؛ برای نمونه زمانی که این فاجعه رخ داد مسئول امور حج ترکیه اعتراض شدیدی کرد و گفت این یک خلل بزرگی است و باید کنفرانس بین المللی برای معالجه این مسئله تشکیل شود ولی دو سه روز بعد اردوغان اعلام کرد که از ملک سلمان تشکر میکنیم که مراسم حج را با شکوه و خوب برگزار کرد؛ اگر اظهارات رئیس امور حج ترکیه را کنار اظهارات رئیس جمهوریشان بگذارید مشخص می شود که اردوغان این حرف را زده و پولش را هم گرفته است؛ مگر کسی میتواند منکر آن شود که آل سعود مقصر بوده و در این قضیه اهمال کرده است؟
براساس دو علتی که عرض شد آل سعود ممکن است سالهای آینده بار دیگر حرم امن الهی را ناامن کنند و باز هم شاهد تلفات مسلمانان به همراه بهانهها و توجیههای ابلهانه آنها در خصوص قضا و قدر الهی باشیم؛ این در حالی است که با یک محاسبه لگاریتمی و هندسی میشود مساحت زمین و تعداد حاجی ها را برآورد و ساعات تردد حجاج را تنظیم کرد اما این امر نیز توسط دولت سعودی انجام نشده است.
با وجود اینکه هم در شهرهای ایران راه پیماییها و تجمعات سیاسی برگزار میشود و هم سال قبل 15 الی 20 میلیون زائربه کربلا رفته بودند اما شنیده نشد مردم در آنجا لگدمال شوند؛ این در حالی است که مساحت کربلا محدود است و این شهر مورد تهدید داعش هم هست اما در شرایطی که داعش گفته بود اگر کسی به کربلا بیایید جوی خون راه میاندازم باز مردم رفتند و اتفاقی نیفتاد، حال سوال این است که چطور عربستان سعودی نمیتواند با این امکانات برای سه روز این منطقه را امن نگه دارد تا این حوادث رخ ندهد؟
به نظر می رسد اهمال عربستان سعودی در خصوص فاجعه منا به این دلیل بود که اطمینان خاطر داشتند اگر اتفاقی بیفتد کسی آنها را محاسبه نمیکند.
در حین حادثه با وجود اینکه حجاج الجزائری، تونسی، مصری یا ایرانی هشدار میدهند و التماس میکنند که حداقل یک راه را باز کنید و بگذارید مردم از مسیری انحرافی بروند و اینقدر همدیگر را لگدمال نکنند کسی توجه نمیکند؛ سعودیها باید پاسخ دهند چرا برای سه ساعت و نیم راه را بسته بودند؟ چرا توجه به هشدارهای حجاج کشورهای دیگر نکردند؟ آقای اوحدی اخیراً این موضوع وحشتناک را اعلام کردند که سعودی ها مخصوصاً حجاج ایرانی را به مسیری خاص هدایت کردند که هیچ گونه وسایل امدادرسانی و کمکهای اولیه در آن وجود نداشت و بعد دیگر حجاج را هم به این مسیر وارد کردند؛ در این شرایط گروههای امدادرسانی کشورها که میخواستند خود را به حجاج برسانند اجازه پیدا نکردند تا به حاجیهایی که در حال مرگ از تشنگی بودند کمک کنند.
مسئله دیگر مفقودین و بازی با ارقام و اعداد است. اصلا مفقود در چنین حادثهای چه معنی میدهد؟ سعودی ها باید پاسخگو باشند که چرا جسدها را تحویل نمیدهید؟ چرا به وزرای برای رسیدگی به فاجعه ما ویزا نمیدادند؟ اگر ریگی در کفششان نبود و اگر بوی توطئه نمیآمد چرا فیلمها را جمع کردند؟
بنده هشت سال حج مشرف شدم و مطلعم که 7 هزار دوربین در وجب به وجب آنجا کاشتهاند؛ اطاقهای مونیتورینگ و کنترل مراقبت با پیشرفتهترین تجهیزات و با قدرت زوم بالا و فیلم های رنگی میتوانند تمام اتفاقات را فیلمبرداری کنند و زاویهای نیست که آنها دوربین نکاشته باشند؛ آنها نمیتوانند فیلمها را به ما بدهند چون مشخص میشود که چه توطئهای در کار بوده است.
اکنون سوال این است که چرا بعد از این فاجعه تکلیف مفقودین را مشخص نمیکنند؟ چرا اجازه نمیدهند که تیم ایران برود و تحقیقات خود را انجام دهند و هزاران چرای دیگر.
در شرایطی که اثری از 36 زائر ایرانی نیست و گفته می شود آنها نه مفقودند،نه مدفونند، نه زندانیاند و نه بیمارستان هستند؛ معلوم است بوی توطئه میآید اما اینکه فرمودند که ما چه اقداماتی میتوانیم انجام بدهیم از این به بعد اولاً مقام معظم رهبری استارت را زدند.
*«نسیم»: رفتار عربستان در عدم صدور ویزا برای وزرای ما را چگونه ارزیابی می کنید؟ نظرتان در مورد اینکه وزیر خارجه ما کویت را در فاجعه منا واسطه می کند چیست؟
سیدافقهی : درمرحله اول به هر جهت متأسفانه عربستان طرحش را اجرا کرد و آن آسیب و ضربهای که میخواست را به ما زد در مرحله بعد آنها میخواستند آثار و مدارک را محو کنند تا ما مدرکی نداشته باشیم به همین دلیل اصلاً جوابگو نبودند و حتی بعد از وساطت امیر کویت برای دادن ویزا فقط به وزیر بهداشت، دکتر هاشمی ویزا دادند.
*«نسیم»: دلیل صدور ویزا به وزیر بهداشت و همچنین عدم صدور ویزا برای وزیر ارشاد را برای سفر به عربستان به نظر شما چیست؟
سیدافقهی : آنها میخواستند با لجبازی و کارشکننی قدرت تحرک و مانور ما را در عربستان و اشراف ما را بر تحولات و حادثه کم کنند؛ از طرف دیگر عربستان به دنبال این بود که به دهن کجی کرده و بگوید که ما میتوانیم روبروی شما به ایستیم که نمونه آن را در اظهارات عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان میبینیم؛ این در حالی است که این آدمهای بزدل با یک تشر مقام معظم رهبری پس زدند و بعد از هشدار جدی ایشان که فرمودند عکس العمل ما خشن و سخت خواهد بود خودشان با بعثه تماس گرفتند که وزیر بهداشت عربستان میخواهد با وزیر بهداشت ایران ملاقات کرده راجع به ترخیص جسدهای مطهر هماهنگی و صحبت کند که اگر این تشر نبود معلوم نبود که الآن جسدهای شهدای ما باز می گشتند یا خیر.
مسئله دیگر اینکه وقتی آقای ظریف آن تقاضا را از امیر کویت کرد من واقعاً احساس اهانت کردم که چرا باید این اقدام انجام میشد؟ ارزشمند نبود که ما اینقدر خودمان را کوچک کنیم و از امیر کویت که خودش آدم ضعیف و ناتوانی است که نفوذی در عربستان ندارد بخواهیم با آن صحنه ناجوری که در آن عکس وی بود که جلوی امیر کویت زانو زده بخواهیم که آقا بیا به اینها بگو به ما ویزا بدهند و درخواست واسطه گری داشته باشیم؛ یعنی اینقدر ما در منطقه ضعیف شدهایم؟
عربستان سعودی باید تاوان رفتار خود را میداد که با همان نهیب و تهدید مقام معظم رهبری این اتفاق افتاد اما با این وجود من خودم به عنوان یک ایرانی این حرکت آقای ظریف که قطعاً نیتش هم خیر بوده را نپسندیدم.
هر حرف و حرکتی نرخی دارد و فردا اگر امیر کویت از ما چیزی خواست شما باید انجام دهید، در عالم و روابط دیپلماسی هر چیزی نرخی دارد و ما باید در آنجا بهای سنگینی بپردازیم.
*«نسیم»: دیپلماسی وزارت خارجه را در مواجهه با این فاجعه را چگونه اریابی می کنید؟
سید افقهی : دیپلماسی ما در این خصوص ضعیف و تدافعی است و هنوز که هنوز است شاهد هستید که آقای ظریف چقدر از موضع ضعف با این موضوع برخورد میکند؛ وزیر خارجه عربستان به ما تندی و پرخاش میکند و در مقابل آقای ظریف میگوید ما نمیخواهیم نقش عربستان را در منطقه حذف کنیم؛ در حالی که طرف مقابل میگوید ایران تجاوزگر، دخالتگر و اشغالگر است و باید به همراه بشار اسد از خاک سوریه بیرون برود که شاهدیم در روز روشن و با کمال وقاحت در امور داخلی کشورهای دیگر دخالت میکنند، در بحرین لشکرکشی کرده، یمن را با خاک یکسان میکنند و با وجود همه اینها ما اعلام می کنیم که به دنبال دوستی با عربستان هستیم. چه دوستی وجود دارد؟
با یک چنین کشور متجاوز، آدم کش و مغروری که تمام فتنههای منطقه زیر سر آنهاست نمی توان با زبان دیپلماتیک و اخلاق اسلامی صحبت کرد چون این زبان حالیشان نمیشود؛ آنها آدمهای متوحشی هستند و در مقابل آدم متوحش دیگر بازی دیپلماسی برد - برد چیز نامفهومی است و نتیجهاش این میشود که آنها وقیحتر شده و به عزت و کرامت ملت ایران متعرض میشوند.
*«نسیم»: دیپلماسی ما از به بعد باید در خصوص عبرستان چگونه باشد؟
سید افقهی : دیپلماسی ما باید از این به بعد تهاجمی باشد نه تدافعی؛ با زبان لیّن هیچ راهی به جایی نمیبریم چون آنها شمشیر را از رو بسته اند؛ بله اگر آثار نرمشی در منطق و موضعگیریشان مشخص شد آن گاه باید مدیریت کنیم ولی ما آنجا 464 شهید و این همه زخمی و مجروح دادیم و 36 نفر از حجاج عزیز ما هنوز تکلیف و سرنوشتشان معلوم نیست ولی آنها هنوز در حال پرخاش به ما هستند.
اصلا عربستان چکاره است که به ایران میگویید از سوریه خارج شود؟ شما 70 میلیارد دلار در سوریه خرج کردید و از 83 ملیت تروریست و آدمکش جمع کردید تا رژیمی که منتخب مردم است و مشروعیت دارد را ساقط کنید. حالا ما دخالت میکنیم یا شما دخالت میکنید؟
در چنین شرایطی هرچه زبان دیپلماسی ما تهاجمیتر باشد بهتر است و هرچه که تدافعی، نرمتر و از موضع دوستی باشد مثل حیوانی هستند که اگر فرار کردید بیشتر پاچه شما را میگیرند ولی اگر سنگی برداشتی و دهانشان را خونی کردی عقب نشینی میکنند.
تشر حضرت آقا نقش حکم همان سنگ را داشت که باعث شد اینها عقب نشینی کنند و اجازه ترخیص جسدها و جانباختههای ما را دادند؛ از این به بعد ما باید در دادگاه بینالمللی از ظرفیت قضایی و در بینالمجالس و سازمان همکاریهای اسلامی از ظرفیت دیپلماتیک برای پیگیری این موضوع استفاده کنیم.
همچنین در سازمان ملل و شورای امنیت ظرفیت سیاسی جهانی و از طریق رسانههای مردمی کشورهای دیگر که جانباخته دارند ظرفیت مردمی در کنار با علماء و NGOهای آنها به همراه مراکز دینی و حوزههای کشورهای اسلامی توان بالایی برای انجام خیلی از کارها دارد؛ البته متأسفانه با این ادبیات دیپلماتیکی که وزارت خارجه ما در پیش گرفته آنها جری تر و وقیحتر خواهند شد.