امیرعبداللهیان در جلسه پرسش و پاسخ در دانشگاه علامه طباطبایی:
ریاض بهدنبال تداوم تنشآفرینی در منطقه است/ چمدان دلار سعودیها برای قطع رابطه کشورها با ایران
معاون وزیر خارجه گفت: در حال حاضر عربستان با قطع رابطه با ایران و تشویق برخی کشورها به قطع رابطه، سیاست تنش و تداوم تنشآفرینی را دنبال میکند که اینگونه وانمود کند که ایران منزوی شده و در واقع آنها اهداف خود را در ایجاد تنش دنبال میکنند.
به گزارش « نسیم آنلاین »، فارس نوشت:
حسین امیرعبداللهیان معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه امروز چهارشنبه در جلسه پرسش و پاسخ نشست «بحران سوریه؛ سناریوهای پیش رو» در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه در پاسخ به سؤالی در خصوص باقی ماندن بشار اسد در قدرت، اظهار داشت: شاید خیلی عقلانی نباشد که راحت روی بشار اسد معامله کنیم و بگوییم که بشار به دلیل بحرانها و شرایط قادر به حل بحران نیست و بشار برود همه چیز حل میشود در حالی که هیچ جایگزین مناسبی برای آن یافت نمیشود.
وی با اشاره به تحولات در بحرین و با بیان اینکه نخستوزیر بحرین از سال 1971 میلادی که جزیره بحرین از ایران جدا و به یک کشور مستقل تبدیل شد، به عنوان نخستوزیر و رئیس دولت بحرین بر سر کار است، افزود: در موضوع بیداری اسلامی در بحرین کف خواسته معارضان این بود که شاه و ولیعهد باشند و حقوق مردم به رسمیت شناخته شود ولی نخستوزیر تغییر کند ولی دولت بحرین عنوان کرد که اگر نخستوزیر را برداریم معارضه مطالبات دیگری را مطرح میکند.
معاون وزیر خارجه ادامه داد: ما از دموکراسی در سوئیس صحبت نمیکنیم. از دموکراسی در افغانستان صحبت میکنیم. ما از اینکه بشار اسد رئیسجمهور مادامالعمر در سوریه باشد، حمایت نمیکنیم بلکه میگوییم مردم سوریه باید تصمیم بگیرند. پروسه سیاسی در سوریه آغاز شده و همه باید به استقرار این روند سیاسی کمک کنند.
امیرعبداللهیان گفت: تا تکلیف تروریستها مشخص نشده باشد چه کسی قادر است در سوریه انتخابات برگزار کند. پروسه و روند سیاسی باید نقش عوامبخشی در ایجاد ساختارهای سیاسی در سوریه داشته باشد.
وی ادامه داد: حتما سوریه در قانون اساسی به دنبال نظام تکحزبی نیست و قانون اساسی جدید این کشور متناسب با خواست مردم این کشور تهیه و تنظیم و در نهایت به رفراندوم مردم سوریه گذاشته خواهد شد و آینده سیاسی سوریه رقم خواهد خورد.
وی ادامه داد: هنوز این همه معضل راجع به سوریه وجود دارد و باید مقدمات فراهم شود ما یک دفعه بگوییم که بشاراسد باید پایین بیاید و با پایین آمدن بشار اسد همه چیز حل میشود به نظر میآید که نه با واقعیات موجود در منطقه ما همخوانی دارد و نه با واقعیات موجود در دموکراسیهای عربی و نه قبل از اینکه بسترهای لازم فراهم شود خیلی معقول به نظر میرسد که چنین شود.
* سیاست انتظار توام با امید سعودیها در رابطه با انتخابات ریاستجمهوری آمریکامعاون وزیر خارجه همچنین در پاسخ به سوالی درباره مناسبات تهران و ریاض عنوان کرد: سعودیها در یک رقابت تاریخی و دیرینه با ایران بودهاند و تا زمانی که ما در موضوع هستهای با تحریم و تلاش برای انزوای ایران مواجه بودیم، عربستان گامهایی را در این زمینه برمیداشت و از زمانی که گفتوگوهای ما به مسیر حل و فصل وارد شد، سعودیها احساس خطر کردند.
وی با اشاره به دیدارش با سعود الفیصل وزیر خارجه سابق عربستان پنج، 6 ماه قبل از فوتش و همچنین گفتوگوی سال گذشتهاش با عادل الجبیر وزیر خارجه فعلی عربستان اظهار داشت: آنها تصور و جمعبندی غلطی دارند و فکر میکنند به موازات حل و فصل موضوع هستهای ایران با آمریکا، ما به صورت محرمانه با آمریکاییها درباره مسائل منطقه گفتوگو میکنیم. در حالیکه ما هیچ دستورالعملی برای مذاکره با آمریکاییها درباره مسائل منطقه نداشته و نداریم و تنها درباره موضوع هستهای گفتوگو کردیم.
امیرعبداللهیان اضافه کرد: ریاض احساس کرد اگر مذاکرات هستهای به نتیجه برسد با ظرفیتی که ایران دارد و همچنین موقعیت ژئوپولتیکی و ژئواستراتژیکی آن، خیلی از معادلات در منطقه به هم میخورد. در همین راستا بود که سعودالفیصل همزمان با مذاکرات با جان کری دیدار کرد و مهمترین نگرانیاش این بود که توافق انجام نشود.
وی گفت: وقتی توافق انجام شد سعودیها احساس کردند که برای ایران گشایشی ایجاد میشود و به همین خاطر تلاش کردند بحران را مدیریت کنند که متاسفانه با اقدام نادرست در قبال سفارت این کشور در تهران، عربستان حداکثر بهرهبرداری را کرد.
معاون وزیر خارجه ادامه داد: سعودیها در آستانه برجام حساسیت ایران، جهان اسلام و تشیع را نسبت به اعدام شیخ نمر میدانستند و پیامهایی را از طریق امیر کویت و سلطان عمان در این خصوص دریافت کرده بودند و میدانستند اعدام شیخ نمر واکنش خواهد داشت. آنها به مقامات منطقه گفته بودند که شیخ نمر را اعدام نمیکنند اما در آستانه اجرای برجام ایشان را اعدام و احساسات مردم را برانگیختند و علیرغم تمهیداتی که اندیشیده شده بود و با اینکه حمله به سفارت مورد تایید هیچ یک از مقامات ایرانی نبود، سعودیها سعی کردند با این اقدام تشنجی ایجاد کنند که اجرایی شدن برجام را با تحت تاثیر قرار دهد. که در پی این تشنج اجازه ندهند اجرایی شدن برجام در فضایی آرام صورت گیرد.
وی گفت: در حال حاضر عربستان با قطع رابطه با ایران و تشویق برخی کشورها به قطع رابطه، سیاست تنش و تداوم تنشآفرینی را دنبال میکند که اینگونه وانمود کند که ایران منزوی شده و در واقع آنها اهداف خود را در ایجاد تنش دنبال میکنند.
امیرعبداللهیان با بیان اینکه سعودیها سیاست انتظار توام با امید را در رابطه با انتخابات آینده ریاست جمهوری در آمریکا دنبال میکنند، اضافه کرد: آنها امید دارند که این توافقات و فضایی که ایجاد شده به عقب برگردد.
* چمدان دلار سعودیها برای قطع رابطه کشورها با ایرانوی افزود: برخی شاید این را موفقیت دیپلماسی عربستان بنامند، ولی به اعتقاد من موفقیت دیپلماسی دلارهای عربستان است. وقتی سعودیها در منطقه هجمهای را آوردند که در آستانه اجرایی شدن برجام، فضا برای ورود ایران به این عرصه آرام نباشد، سراغ کشورهای متعددی که رفتند و گفتند رابطه با ایران را قطع کنید، با چمدان دلار به سراغ آنها رفتند.
معاون وزیر خارجه خاطرنشان کرد: بسیاری از کشورها نپذیرفتند و تعداد اندکی هم همراهی کردند که آنها نیز اعلام کردند به محض اینکه رابطه شما با عربستان به هر سطحی برسد، رابطه ما هم خواهد رسید.
امیرعبداللهیان عنوان کرد: اما ما در تمام این مدت تلاش کردیم این پیام را منتقل کنیم که شرایط عربستان را درک میکنیم. بالاخره این کشور مشکلات خاص خودش را دارد و این کشور امروز نه میتواند نماینده دموکراسیخواهی در منطقه باشد نه میتواند نماینده یک گفتمان قابل قبول در منطقه باشد و مشکلات داخلی و خاص خودش را دارد، اما در عین حال ما همواره سعی کردهایم در گفتوکوهایمان به جای آن سیاستی که عربستان دنبال میکند که سیاست تنش هست، این سیگنال و پیام را بدهیم که نه عربستان از این وضعیت نفع میبرد و نه منطقه و نه ما قادریم از این سیاست نفع ببریم بلکه تعامل، گفتوگو و همکاری تهران-ریاض میتواند هم برای برون رفت از بحرانهای منطقه و هم برای رسیدن به صلح و ثبات پایدار در منطقه کمککننده باشد.
وی با بیان اینکه سعودیها فعلا در این زمینه گوش شنوایی را ندارند، اظهار داشت: اما باید منتظر تحولات ماند و امیدواریم عربستان نقشی سازنده و مثبت در تحولات منطقه متناسب با واقعیات موجود ایفا کند.
* مسائل منطقه باید در درون منطقه حل و فصل شودامیرعبداللهیان در ادامه این نشست و در پاسخ به سوالی در خصوص نشست اخیر سازمان همکاری اسلامی در استانبول که در بیانیه پایانی 4 بند علیه ایران در این نشست صادر شد، اظهار داشت: مسائل منطقه باید در درون منطقه حل و فصل شود و بازیگران اصلی منطقه باید به این اقناع برسند، دور یک میز بنشینند و چالشهای موجود را رصد کرده و برای آن راه حل پیدا کنند.
وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی همواره نقش مثبت و سازندهای در تحولات منطقه ایفا کرده، خاطرنشان کرد: اما برداشتها نسبت به آنچه که در منطقه میگذرد متفاوت است و تا زمانی که به یک فهم و درک مشترک در مورد تحولات منطقه و در سطح بازیگران اصلی منطقه نرسیم همواره برنامهریزیها بر اساس این سوءتفاهمات وجود دارد که هیچ کدام به نفع صلح و ثبات در منطقه نیست.
معاون وزیر خارجه با ذکر این نکته که برخی از سازمانها از جمله سازمان همکاری اسلامی ساز و کار و کارکرد و سیستم مدیریت خاص خودش را دارد، اظهار داشت: اگر مطالعه دقیقی نسبت به اهداف تشکیل، رویکردها و مکانیزمهای حاکم بر آن شود شاید درک آنچه که در نشست استانبول گذشت راحتتر باشد.
امیرعبداللهیان اضافه کرد: منطقه ما شاهد تحولات سریع و پیچیدهای است که این تحولات نیازمند طراحیهای سریع، سنجیده و پیچیده است. طراحیها و سناریوهای متفاوتی وجود دارد ولی باید اجرا شود که در مرحله اجرا فقط ما به عنوان جمهوری اسلامی نیستیم بلکه بازیگران دیگری نیز در منطقه هستند. اینکه بازیگران منطقهای به درک و فهم مشترکی برسند نیازمند بسترهای مختلفی است که به مداخلات خارجی از جمله اهدافی که صهیونیستها در منطقه دنبال میکنند در راستای ایجاد شکافهای بیشتر در منطقه است تا به اهدافشان برسند.
معاون وزیر خارجه کشورمان اضافه کرد: مادامی که برخی از بازیگران اصلی در منطقه در رسیدن به این درک مشترک انگیزه لازم را نداشته باشند و قدمهای مثبت را برندارند جمهوری اسلامی و چند کشور با همه سناریوهایی که وجود دارد در حدی میتوانند در این مسیر توفیق یابند که همراهیها، همگامیها و همخوانیهایی را در آن حوزهها حداقل در سطوحی ببینند.
* سرمایهگذاری سیاستگذاران فرامنطقهای در دامن زدن به اختلافات منطقهامیرعبداللهیان گفت: سیاست ایجاد شکاف و فاصله در بین کشورهای منطقه و تجزیه این کشورها سیاستی است که از قبل در منطقه بوده و هر چقدر که تحولات پیچیدهتر میشود سیاستگذاران فرامنطقهای در دامن زدن به اختلافات سرمایهگذاری بیشتری میکنند، و این یکی از عواملی است که سناریوهایی که ایران با برخی از کشورهای منطقه مدنظرشان است به خوبی پیش نرفته و لذا یک معادلهای که نه دو طرف و نه چند طرف دارد و طرفهای دیگر باید در قالب این سناریو آمادگی استعداد و ورود به این ظرفیت را داشته باشند.
امیرعبداللهیان خاطرنشان کرد: برخی از طرفها واقعا منافع خود را در تنش میبینند نه در گفتمان و این معضل بزرگی است که امیدواریم دوستان منطقهای ما به درک خوبی برسند.
* رویکرد مشترک تهران و مسکو در مبارزه با تروریسمامیرعبداللهیان در پاسخ به سؤالی در خصوص موازین تهران و مسکو در قبال بحران سوریه با بیان اینکه ایران از ابتدا گامهایی که در سوریه برداشت در مسیر ثبات سازی بود، خاطرنشان کرد: اعزام مستشار نظامی برای مبارزه با تروریسم در راستای تقویت روند ثبات در این کشور بود.
وی با بیان اینکه تهران و مسکو رویکرد مشترکی را در قبال سوریه دنبال میکنند، عنوان کرد: روسیه در مقطعی صرفا حمایت سیاسی و بینالمللی میکرد و در مقطعی در راستای موافقتنامههای دفاعی در حوزه دفاعی و تسلیحاتی کمکهایی را به سوریه کرد اما در مقطعی به دلیل ضرورت جلوگیری از سیطره داعش بر مناطق حساس سوریه لازم شد که پشتیبانی هوایی هم داشته باشد.
وی با ذکر اینکه روسها در ماجرای لیبی عقب افتادند، عنوان کرد: قطعنامهای صادر و قرار شد منطقه پرواز ممنوعه بر فراز لیبی ایجاد شود و منجر به عملیات ناتو شد و روسها احساس کردند که یکی از متحدان و حوزههای نفوذشان را در شمال آفریقا از دست دادهاند و تنها جا پایی که ماند سوریه بود و لذا روسها باید تصمیمی استراتژیک میگرفتند که آیا سوریه برایشان مهم است یا اهمیتی ندارد.
امیرعبداللهیان ادامه داد: مجموعه تحولات بینالمللی مرتبط با سوریه و تحولات اوکراین، روسها را به این مرحله رساند که با ورود نظامی به تقویت روند معادلات به نفع روسیه و حکومت سوریه کمک کنند برای اینکه پیامی قوی نیز به سایر بازیگران بدهند.
وی اضافه کرد: چه حضور مستشاران نظامی ما در سوریه و چه پشتیبانی هوایی از حملات علیه داعش در سوریه همه در راستای تضعیف تروریسم و تقویت ثبات و روند سیاسی در سوریه انجام شد.
امیرعبداللهیان با بیان اینکه روسها با اینکه گفتند بخشی از امکاناتشان را از سوریه خارج کردند در کنار ارتش سوریه در مبارزه با تروریسم عمل میکنند و معتقدم رویکردی که روسها در سوریه، هم در مبارزه با تروریسم و هم پشتیبانی عملیات هوایی علیه داعش و هم در میز مذاکره و تقویت روند سیاسی با متدها و الگوهایی که تهران و مسکو درباره آن توافق کردند، یک وزن و بازیگری جدیدی برای مسکو در عرصه بینالمللی و منطقهای ایجاد کرده طبیعی است، گفت: با توجه به رابطه نزدیک و ممتاز تهران و مسکو در موضوعات مختلف این مسئله تحولات در سوریه و رویکرد مشترک ما در سوریه قوامبخش این همکاریهاست ضمن اینکه موقعیت روسیه در چانهزنیها و تحولات منطقهای و بینالمللی ارتقا مییابد.
* انتخاب ریاست جمهوری جزو آخرین موضوعات در سوریه استامیرعبداللهیان با طرح این پرسش که آیا آمریکایی برای سرکوب داعش در لیبی مشکل دارند، گفت: اگر آمریکاییها اراده کنند به دلیل اینکه حکومتی در لیبی وجود ندارد هر کاری بخواهند میتوانند انجام دهند اما چرا آمریکا در لیبی داعش را سرکوب نمیکند؟
وی با بیان اینکه مجموعه شرایط پیچیدهای در سوریه حاکم است، گفت: اول باید زمینهها و بسترهای لازم فراهم شود و انتخاب ریاست جمهوری جزو آخرین موضوعات در سوریه است. مبارزه با تروریستها و روند سیاسی در سوریه دو بال پرنده هستند. علیرغم اینکه جز ایران، سوریه و روسیه با تروریستها مبارزه واقعی صورت نمیگیرد، پروسه سیاسی کار خودش را انجام میدهد و اگر این پروسه سیاسی خلا مبارزه با تروریسم را در کنارش داشته باشد حتی اگر یک هفته دیگر به مرحله انتخابات برسد چه کسی حاضر است در سوریه انتخابات برگزار کند و چه کسی حاضر است در رقه که مرکز حکومت داعش در سوریه البته به نادرستی خوانده میشود، انتخابات برگزار کند.
معاون وزیر خارجه در پاسخ به سؤال دیگری عنوان کرد: در ارتباط با سوریه فرض را بر این بگذارید که اصلا بشار اسد و حکومت سوریه از ما درخواست کمک مستشاری نمیکرد، چه اتفاقی میافتاد؟
وی ادامه داد: یک بحث در غرب و سایر نقاط جهان اینگونه گفته میشود که انقلابی که از مرز شروع میشود کودتا و مداخله خارجی است و انقلابی که از شهرها شروع میشود ریشه در درون جامعه دارد. تحولات در مصر، یمن، بحرین به فاصله 10 تا 15 روز شکل گرفت اما زمانی که به سوریه رسید 3 ماه طول کشید که انقلاب در شهر مرزی درعا کلید خورد.
امیرعبداللهیان با بیان اینکه سوریها در مقایسه با بقیه جهان عرب به دلیل اینکه بخشی از کشورشان تحت اشغال رژیم صهیونیستی است و در کنار حماص، حزبالله و جهاد اسلامی بودهاند غرور خاصی دارند و خود را جزئی از جریان مقاومت میدانند و شاید بخشی از این واقعیات باعث شده که نظام تکحزبی را در سوریه تحمل کردن. ما واقعا فکر میکنیم که تروریستها و بازیگران خارجی به مردم سوریه جفا کردند که آنها نتوانستند مطالبات خود را مطرح کنند.
وی پرسید مگر در مصر و در میدان التحریر در بین مردم اسلحه توزیع شد اما در درعا در سوریه که این حادثه کلید خورد مردم با اسلحه وارد دمشق شدند و حکومت سوریه به دلیل اینکه آمادگی نداشت از جمله ماشین آبپاش با سلاح و توپ و تانک مجبور به ورود شد و دیدن این صحنهها حتما به نفع دولت سوریه نبود.
معاون وزیر خارجه خاطرنشان کرد: معادله پیچیدهای در سوریه وجود دارد و ما به عنوان جمهوری اسلامی خط قرمزمان کشتار بوده و هست. رهبرانی در جهان عرب هستند که هنوز رهبرند اما سواد خواندن و نوشتن ندارند ولی بشار اسد فردی تحصیلکرده و چشمپزشک است و 5 سال است در سختترین فشارهای روحی کشورش را اداره میکند.
وی عنوان کرد: ارتش عراق در یک خیانت داخلی، منطقهای و بینالمللی با سقوط موصل فروپاشید اما ارتش سوریه با کمترین امکانات 5 سال است که با تروریستها میجنگد.